Brexit: wat zijn de gevolgen?

23 januari 2017

Op dinsdag 17 januari presenteerde Theresa May, in een lang verwachte speech, de Britse prioriteiten in de Brexit onderhandelingen. Haar belangrijkste boodschap is dat het Verenigd Koninkrijk uit de Europese interne markt gaat stappen. Wat zijn de gevolgen van dit Brits vertrek uit de Europese gemeenschappelijke interne markt?

Harde Brexit

Deze week schetste May in een 12-punten lijst een overzicht van de Britse wensen. Zij zet in op een zogenaamde hard Brexit, een vertrek uit de Europese Unie en bijbehorende interne markt. Ondanks deze breuk met de EU benadrukte Theresa May in haar speech het belang van een vriendelijk afscheid. Tegelijkertijd nam May scherp stelling: ‘geen deal zou voor het Verenigd Koninkrijk beter zijn dan een slechte deal’.

Vertrek uit interne markt

Het Verenigd Koninkrijk wil een ‘goede vriend en buur’ blijven voor de overige EU-lidstaten. De Britten willen zoveel mogelijk ruimte voor vrijhandel, echter zonder de plichten die horen bij lidmaatschap van de EU. Het vertrek uit de interne markt betekent dat de vier EU vrijheden (kapitaal, goederen, diensten en personeel) niet meer van toepassing zijn. Bovendien geldt het acquis van EU wet- en regelgeving niet langer automatisch en is het Europees Hof van Justitie niet bevoegd om te oordelen over de implementatie.

Gevolgen: Europees budget

Een dossier waarop een Brits vertrek uit de EU grote impact heeft, is het EU-budget. May: “als wij geen lid meer zijn van de interne markt, zijn wij ook niet meer verplicht om grote sommen geld bij te dragen aan het EU-budget. Er zijn wellicht enkele Europese programma’s waarin wij ervoor kiezen om te blijven participeren. Zo ja, dan is het redelijk dat wij daaraan een passende bijdrage leveren. Maar het principe is helder: de dagen dat het VK jaarlijkse grote financiële bijdrages leverde aan de EU zijn voorbij.” Het Verenigd Koninkrijk is, net als Nederland, een belangrijke nettobetaler aan het EU-budget. Het gat in de begroting dat ontstaat door de wegvallende Britse bijdrage zorgt voor veel vragen over hoe dit op te vangen. De mogelijke gevolgen hangen grotendeels af van de timing; vindt de daadwerkelijke Brexit plaats binnen het kader van het lopende budget (2014-2020) of daarna?

EU regionale partnerschappen

Er zijn tevens vragen en onduidelijkheid over de toekomst van grensoverschrijdende regionale projecten en partnerschappen met Britse deelnemers. Kunnen na de Brexit bestaande regionale samenwerkingsverbanden blijven bestaan? In het huidige Europees regionaal beleid bestaan mogelijkheden om samen te werken met partners uit non-EU regio’s, denk aan Noorwegen. In hoeverre dit zou passen binnen een nieuwe EU-Britse relatie moet nog verder worden besproken.

Export en import

De plannen voor een Brits vertrek uit de Europese interne markt hebben ingrijpende gevolgen voor de Britse industrie. Zij zullen, volgens de regels van de Wereld Handelsorganisatie (WHO), worden geconfronteerd met hoge tarieven wanneer zij producten willen importeren vanuit of exporteren naar de EU. Onder andere de landbouwsector, maakindustrie en voedselproductie krijgen hierdoor te maken met hogere kosten. De Britten zijn voor Nederland belangrijke handelspartners. Een spoedige overeenkomst over een handelsakkoord, waarbij de kosten voor import en export zo laag mogelijk zijn, is dan ook in het Nederlands belang.

Energie

Continuïteit in de samenwerking op het gebied van schone energie is één van de Britse prioriteiten tijdens het proces van onderhandelingen. De Brexit heeft tot gevolg dat huidige EU wet- en regelgeving op het gebied van o.a. milieu en energie niet langer automatisch van toepassing is. Deze focus op hernieuwbare energie zorgt ervoor dat investeringen veilig gesteld blijven, en dat er minder belemmeringen zijn bij het exporteren van producten en onderzoek op gebied van schone energie.

Tijdlijn

Het Verenigd Koninkrijk moet het Brexit-proces formeel nog opstarten, daarvoor moet zij de artikel 50 procedure inroepen. De verwachting is dat May eind maart 2017 die stap zal zetten. Vervolgens hebben de Britten en overige EU-lidstaten twee jaar de tijd om tot een (handels)overeenkomst te komen. Mocht het binnen die termijn niet lukken om een handelsakkoord te ondertekenen, dan worden automatisch de regels van de WHO geldig. Op dinsdagmorgen 24 januari doet het Britse hof eerst nog uitspraak over de vraag wie het initiatief mag nemen om het land uit de EU te loodsen; May en haar regering of het parlement.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

Bronnen:

Theresa May: UK will seek clean break from single market and customs union, nieuwsbericht Politico
Brexit: UK to leave single market, says Theresa May, nieuwsbericht BBC
Volledige speech Theresa May, Mirror
Volgende week dinsdag uitspraak Brits hof over Brexit, nieuwsbericht Europa Nu

 

X