Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Aanbevelingen EU Task Force: grotere betrokkenheid van decentrale overheden bij EU-beleidsvorming

16 juli 2018

Een grotere betrokkenheid van nationale parlementen en decentrale overheden in EU-beleidsvorming. Dat is één van de aanbevelingen van de Task Force Subsidiariteit en Evenredigheid. De Task Force werd in de State of the Union van 2017 aangekondigd en later dat jaar opgericht om na te gaan hoe de EU-beginselen van subsidiariteit en evenredigheid beter kunnen worden toegepast. Vorige week dinsdag (10 juli 2018) heeft de Task Force zijn eindrapport en aanbevelingen gepresenteerd. Deze aanbevelingen kunnen worden gezien als een bijdrage aan het debat over de toekomst van de EU, dat in maart 2017 startte door de publicatie van het Witboek over de toekomst van Europa door de Europese Commissie.

De samenstelling en opdracht van de Task Force

De Task Force Subsidiariteit en Evenredigheid werd voorgezeten door eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans en bestond uit drie leden van nationale parlementen en drie leden van het Comité van de Regio’s. De Task Force had de taak om binnen een korte periode een rapport uit te brengen waarin de volgende vragen werden beantwoord:

  • Hoe kunnen de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid binnen de EU-instellingen beter worden toegepast?
  • Hoe kunnen de nationale parlementen en lokale en regionale overheden beter bij de EU-beleidsvorming en uitvoering van het beleid worden betrokken?
  • Zijn er beleidsterreinen waar bevoegdheden weer aan de lidstaten kunnen worden overgedragen?

De Task Force is hiermee aan de slag gegaan door onder meer een hoorzitting te organiseren waarin belanghebbenden en deskundigen hun visie op bovenstaande vragen konden meegeven. Naast deze hoorzitting heeft de Task Force een groot aantal position papers en rapporten ontvangen die zij in haar werk heeft meegenomen.

De beginselen van subsidiariteit en evenredigheid

In  het Verdrag van de Europese Unie is het beginsel van subsidiariteit vastgelegd. Dit beginsel garandeert dat de Europese Unie alleen optreedt als dat noodzakelijk is en dat beslissingen zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen.  Op grond van het evenredigheidsbeginsel is de EU verplicht om bij Europees optreden het minst ingrijpende middel te kiezen. Meer informatie en uitleg over deze EU beginselen leest u in de praktijkvraag: Wat wordt er bedoeld met ‘subsidiariteit’ en ‘evenredigheid’ binnen het EU-wetgevingsproces?

De aanbevelingen van de Task Force

Op basis van de ontvangen input van belanghebbenden en deskundigen en interne beraadslagingen heeft de Task Force in haar rapport meerdere aanbevelingen geformuleerd:

Betrokkenheid lokale en regionale overheden en nationale parlementen

Een voorname aanbeveling van de Task Force is dat wordt opgeroepen tot een herziening van wijze waarop in praktijk uitvoering wordt gegeven aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit. Volgens de Task Force is deze herziening van belang, zodat ook lokale en regionale overheden en nationale parlementen een effectieve bijdrage kunnen leveren aan Europese beleidsvorming. Om dit te realiseren stelt de Task Force onder meer voor om een uniforme ‘subsidiariteits- en evenredigheidschecklist’ te hanteren, zodat alle bestuursniveaus (nationale parlementen, lokalen en regionale overheden) op gelijke wijze het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel toetsen.

Ook adviseert de Task Force een grotere betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij de totstandkoming van EU-wetgeving. Door de Betere Regelgeving Agenda uit 2015 heeft de Europese Commissie het aantal momenten waarop belanghebbenden hun stem vroeg in EU-beleidsvorming kunnen laten horen uitgebreid. De Task Force roept de Europese Commissie, nationale parlementen en het Comité van de Regio’s dan ook op om deze mogelijkheden meer bekendheid te geven onder lokale en regionale overheden. Meer informatie over de mogelijkheden om feedback op EU-wetgeving te geven, leest u in de praktijkvraag: Feedback geven aan de Europese Commissie: hoe werkt het?

Het gehele pakket van voorgestelde herzieningen vat de Task Force samen in het concept van actieve subsidiariteit. Dit zou volgens de Task Force moeten leiden tot meer waardering en acceptatie van de regulering van bepaalde beleidsgebieden op Europees niveau. Een overzicht van de voorgestelde maatregelen is te vinden in onderstaande illustratie.

(Bron: Europese Commissie)

Gericht meerjarenprogramma

De Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Ministers zouden gezamenlijk  moeten werken aan meerjarige werkprogramma’s, aldus de Task Force.  Hierdoor zal de focus van de EU meer gericht zijn op de effectieve uitvoering van bestaande EU-wetgeving dan op het formuleren van nieuwe EU-wetgeving.

Geen aanleiding voor herdelegatie EU-bevoegdheden naar de lidstaten

Op basis van de ontvangen reacties van belanghebbenden en deskundigen concludeert de Task Force dat het niet noodzakelijk is om EU-competenties of beleidsgebieden die nu op Europees niveau worden geregeld in hun geheel of gedeeltelijk te herdelegeren naar de lidstaten.

Inbreng Nederlandse delegatie Comité van de Regio’s

De koepelverenigingen voor de Nederlandse gemeenten (VNG) en de Nederlands provincies (IPO) hebben ook een bijdrage geleverd in de vorm van een position paper, gericht aan de Task Force. De essentie van dit positon paper is dat de koepelverenigingen geen problemen zien op het gebied van subsidiariteit, maar in sommige gevallen wel op het gebied van evenredigheid. VNG en IPO sluiten dan ook aan bij de constatering uit de bijdrage van het Comité van de Regio’s dat er op bepaalde beleidsterreinen sprake kan zijn van ‘dichtheid’ van Europese regelgeving. Hiermee wordt bedoeld dat  de uitvoering van Europese wet- en regelgeving op lokaal en regionaal niveau als complex en inflexibel kan worden ervaren door de hoge mate van regulering. De VNG en het IPO bevelen dan ook aan dat:

  • Er onderzocht moet worden hoe capaciteit, wederzijds vertrouwen en erkenning tussen overheidsniveaus kan worden versterkt;
  • De Europese Commissie meer in dialoog zou moet treden met de nationale en decentrale overheden over onderlinge beleidsagenda’s, rolverdeling en knelpunten (multilevel governance);
  • Er een voortzetting en versterking van de Betere Regelgeving Agenda komt, zoals het REFIT Platform, en van interbestuurlijke samenwerking, zoals de Europese Agenda Stad.

Door:

David Schutrups, Europa decentraal

Bron:

Report on the Task Force on Subsidiarity, Proportionality and “Doing Less More Efficiently

Meer informatie:

Task force on subsidiarity, proportionality and doing less more efficiently
Bijdrage van IPO en VNG aan de Task Force subsidiariteit
EU-taskforce: ‘Meer decentrale invloed op Europees beleid’, VNG

Meer informatie over de toekomst van Europa:

Europese Commissie presenteert toekomstscenario’s voor EU, Europa decentraal
Jean-Claude Juncker over de staat van de Unie 2017, Europese Commissie
Speech Macron: vergaande samenwerking in Europa en hervorming van EU nodig, Europa decentraal
Mark Rutte: Brussel dient de lidstaten, niet andersom, Europa decentraal

X