Aanbevelingen voor de hervorming van EU-begroting gepresenteerd

Een hervorming van het huidige systeem voor totstandkoming van de EU-begroting is absoluut noodzakelijk. De high level groep eigen middelen van de EU (HGLOR), onder leiding van oud EU-commissaris Mario Monti, heeft haar eindrapport met aanbevelingen hiervoor gepresenteerd. Zowel aan de inkomsten- als uitgavenzijde moeten wijzigingen doorgevoerd worden. Voornaamste doel is dat het EU-budget beter wordt ingezet bij de aanpak van actuele maatschappelijk uitdagingen.

Europese meerwaarde

Een van de belangrijkste leidende principes in een hernieuwde EU-begroting moet zijn: Europese meerwaarde. In tijden van schaarse nationale overheidsmiddelen maar groeiende financiële behoeften moet de EU-begroting worden toegespitst op de werkterreinen waarop de grootste “Europese meerwaarde” kan worden gerealiseerd. Dit zijn bijvoorbeeld Europese openbare goederen waarvoor een EU-optreden niet alleen relevant, maar onmisbaar is, of terreinen waar de nationale financieringsmogelijkheden niet voldoende zijn voor de verwezenlijking van de Europese doelstellingen. De Commissie moet, volgens  de HLGOR, met concrete voorbeelden aantonen dat een gerichte, selectieve inzet van een EU-begroting leidt tot schaalvoordelen en efficiëntiewinsten.

Aanbevelingen

De high level groep doet in het rapport negen aanbevelingen. Voornamelijk aan de inkomstenzijde van de EU-begroting is hervorming noodzakelijk. Naast oog voor Europese meerwaarde is het van belang dat er altijd een subsidiariteitstoets wordt gedaan, dat er sprake is van begrotingsneutraliteit en dat eventuele hervormingen niet leiden tot hogere belastingdruk voor EU-burgers. De structuur van de EU-begroting moet wijzigen, het volume echter niet.

Nieuwe eigen middelen

De groep noemt een aantal mogelijke opties voor nieuwe eigen middelen. Deze zijn afkomstig van productie, consumptie en milieubeleid. Ten eerste betreft het de interne markt en belastingcoördinatie, hierbij moet worden gedacht aan een hervormde btw-eigenmiddelenbron, eigen middelen uit vastgoedbelasting of een belasting op financiële transacties. Ten tweede betreft het de Energie-Unie, milieu-, klimaat- en vervoersbeleid. Hierbij worden voorbeelden genoemd zoals een CO2-heffing, opname van de opbrengsten van het Europese emissiehandelssysteem, een elektriciteitsbelasting of een heffing op motorbrandstof. Naast deze eigen middelen zijn er ook andere ontvangsten waarmee de begroting kan worden gefinancierd, zoals grenscontroles of de digitale interne markt. Het invoeren nieuwe eigen middelen of andere soorten inkomsten leidt tot een vermindering van bni-bijdragen voor afzonderlijke lidstaten.

Investeringsbegroting

Keuzes met betrekking tot de EU-begroting worden grotendeels voor de middellange termijn gemaakt. De EU-begroting is in eerste instantie een investeringsbegroting die herverdeling tussen de lidstaten tot stand brengt. Zij dient hoofdzakelijk ter ondersteuning van de gemeenschappelijke beleidsmaatregelen en doelstellingen van de EU en ter voorziening in startkapitaal voor middellange- en langetermijninvesteringen.

Win-win regeling

Het verslag stelt dat er moet worden gestreefd naar een ruimere beoordeling van het collectieve voordeel van de EU-lidmaatschap. Dit zou niet alleen correcter zijn, maar hiermee zou hopelijk ook een uitkomst worden geboden voor het dilemma van de juste retour. Dit principe is namelijk niet in lijn met het streven naar meer Europese solidariteit. Door het afschaffen van juste retour, dit wordt mogelijk door Brexit, wordt de EU-begroting de win-winregeling die het zou moeten zijn.

Volgende stappen

Het voorbereidende werk voor een voorstel ter herziening van het meerjarig financieel kader post 2020 wordt op korte termijn gestart. Als de Commissie besluit tot herziening van het systeem van eigen middelen, dan is unaniem akkoord van de Raad, na consultatie van het Europees Parlement, nodig.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

Bronnen:

Factsheet, High Level Group on Own Resources
Finaal rapport en aanbevelingen, HLGOR
Samenvatting en aanbevelingen, HLGOR