Aanpassing Gids Proportionaliteit: vooraf uitsluiten van tenderkostenvergoeding is disproportioneel

11 november 2019

In de Gids Proportionaliteit wordt vastgelegd dat het op voorhand uitsluiten van tenderkostenvergoedingen bij een (laattijdige) intrekking van de aanbesteding disproportioneel is. Mona Keijzer, Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geeft in haar kamerbrief meer duidelijkheid over de praktische uitwerking van deze toevoeging.

Voorgestelde wijziging Gids Proportionaliteit

Eerder dienden twee Kamerleden een motie in waarin zij Keijzer verzochten te verkennen of het zonder meer uitsluiten van tenderkosten verboden kon worden middels de Handreiking Tenderkostenvergoeding of de Gids Proportionaliteit. Hierop besloot Keijzer in de Gids Proportionaliteit een bepaling van die strekking op te nemen. Dit deed zij na advies ingewonnen te hebben van de Adviesgroep Gids Proportionaliteit. Dit advies ondersteunde een dergelijke wijziging niet uitdrukkelijk, maar keerde zich er ook niet tegen. De voorgenomen wijziging van de Gids treedt naar alle waarschijnlijkheid per 1 januari 2020 in werking.

Bewust koos Keijzer ervoor in de (vernieuwde) Gids niet te verwijzen naar de Handreiking Tenderkostenvergoeding. De handreiking biedt handvatten voor het opstellen van een eigen beleid inzake tenderkostenvergoedingen. Keizer geeft aan dat de handreiking niet binnen het kader van de Gids Proportionaliteit past, omdat de handreiking geen absolute normen voorschrijft en vrijblijvend kan worden ingezet door aanbestedende diensten.


Kamervragen en antwoorden Keijzer

Het ontwerpbesluit ter vernieuwing van de Gids Proportionaliteit is bij de Tweede Kamer neergelegd. Daarna zijn meerdere Kamervragen gesteld omtrent tenderkosten en het uitsluiten daarvan. Zo vragen een aantal Kamerleden van verschillende fracties (CDA en VVD) wat de termen ‘aanzienlijke kosten’ en ‘laattijdige intrekking’ concreet inhouden. Dit zijn twee voorwaarden waaraan moet worden voldaan alvorens een inschrijver aanspraak kan maken op een tenderkostenvergoeding. Echter, een eenduidige concrete invulling van die voorwaarden bestaat niet. Wat betreft de aanzienlijke kosten, verduidelijkt Keijzer in haar antwoorden wel dat dit onder meer constructieberekeningen, maquettes of visiepresentaties kunnen zijn. Maatgevend is of er kosten zijn gemaakt omdat een gedeelte van de opdracht moest worden uitgevoerd alvorens inschrijving voltooid kon worden. Keijzer bood geen richtlijnen ter beoordeling wanneer het intrekken van een aanbesteding ‘laattijdig’ van aard is.


Mkb en rechtsbescherming

Tevens is gevraagd of er een laagdrempelige manier voor het mkb voorhanden is om tenderkosten vergoed te krijgen. Vooral voor deze groep zijn tenderkosten een grote reden om van inschrijven op een aanbesteding af te zien. Het mkb is minder goed in staat (herhaaldelijk) zelf tenderkosten te dragen voor een aanbesteding die hen uiteindelijk niet wordt gegund. Een specifiek middel om het deze groep ondernemers te beschermen bestaat niet. Evenals elke andere inschrijver kan het mkb de interne klachtafhandeling van aanbestedende diensten en de mogelijkheden bij de Commissie van Aanbestedingsexperts (CvAE) benutten. Op de vraag of het CvAE geen landelijk klachtenloket moet gaan vormen dat bindende adviezen kan verstrekken verwees Keijzer naar haar antwoorden op eerdere Kamervragen over rechtsbescherming voor inschrijvers. Al eerder maakte Keijzer kenbaar dat de rol van de CvAE op den duur gaat wijzigen. In plaats van het horen van klachten en aanbestedende diensten adviseren om geschillen omtrent aanbestedingen op te lossen, zal het CvAE aanbestedingen achteraf gaan evalueren. Zie voor meer informatie hierover een eerder bericht van Kenniscentrum Europa decentraal. Tot slot werd geïnformeerd hoe het ministerie aankijkt tegen een nationale aanbestedingsautoriteit. Daarop gaf Keijzer aan de klachtafhandeling lokaal te willen houden.

Door:

Bram Schreuder en Marieke Merkus, Kenniscentrum Europa decentraal

Bron:

Kamerbrief van Staatssecretaris Keijzer van 29 oktober 2019, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Meer informatie:

Aanbesteden, Kenniscentrum Europa decentraal
Aanbestedingswet, Kenniscentrum Europa decentraal
Uitsluiten van Tenderkostenvergoeding disproportioneel, nieuwsbericht Kenniscentrum Europa decentraal
Beter Aanbesteden: hoe kunt u het beste omgaan met tenderkostenvergoedingen?, nieuwsbericht Kenniscentrum Europa decentraal
Op voorhand uitsluiten tenderkostenvergoeding niet proportioneel, nieuwsbericht Kenniscentrum Europa decentraal