Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Belangrijke uitspraak EU-Hof over de Dienstenrichtlijn in twee Nederlandse zaken

28 februari 2018Dienstenrichtlijn

Mag een gemeente detailhandel buiten het centrum verbieden om leegstand in het centrum tegen te gaan? Is de Dienstenrichtlijn van toepassing op de leges die gemeenten heffen in verband met de aanleg van een openbaar elektronisch communicatienetwerk? Op 30 januari publiceerde het Europese Hof van Justitie zijn langverwachte uitspraak naar aanleiding van prejudiciële vragen van de Hoge Raad (X BV) en de Afdeling bestuursrecht van de Raad van State (Visser Vastgoed) over de reikwijdte van de Dienstenrichtlijn.

Dienstenrichtlijn

De Europese Dienstenrichtlijn zet regels uiteen voor dienstverleners in de EU. Het doel van deze richtlijn is om alle beperkingen die dienstverleners ervaren in de EU-lidstaten weg te nemen. De Dienstenrichtlijn is in Nederlandse wetgeving omgezet in de Dienstenwet.

De geschillen

Het gaat in deze uitspraak om twee zaken die gelijktijdig behandeld worden. De eerste zaak gaat over het heffen van leges (administratieve vergoedingen voor overheidswerkzaamheden) door de gemeente Amersfoort en de tweede over het bestemmingsplan van de gemeente Appingedam dat detailhandel in schoenen en kleding buiten het stadscentrum verbiedt.

Zaak C-360/15: het heffen van leges

De gemeente Amersfoort is een overeenkomst aangegaan met de onderneming X BV voor de aanleg van een glasvezelnetwerk. Op basis van de Telecommunicatiewet moest de onderneming de gemeente Amersfoort verzoeken om dit netwerk aan te mogen leggen. Bij een dergelijke aanvraag moeten door de gemeente administratieve handelingen worden verricht. Hiervoor worden leges in rekening gebracht bij de afnemer (X BV in dit geval). Leges zijn heffingen om dergelijke taken van gemeentes te bekostigen. In dit geval was afnemer X BV het echter niet eens met de hoogte van de heffing (€ 149.949,00). In deze zaak komt de vraag aan de orde of de Dienstenrichtlijn op de leges van toepassing is.

Zaak C-31/16: uitzonderen van kleine detailhandel

De gemeente Appingedam heeft een bestemmingsplan vastgesteld voor een winkelgebied genaamd Woonplein aan de rand van de stad. Het winkelgebied bevat grote detailhandelszaken voor bijvoorbeeld keukens, meubilair en bouwmaterialen. Het vastgoedbedrijf Visser Vastgoed Beleggingen BV mocht van de gemeente in dit winkelgebied geen pand verhuren aan Bristol BV, een discountketen voor schoenen en kleding. De gemeenteraad van Appingedam onderbouwt dit verbod door te stellen dat zij leegstand in het centrum wenst te voorkomen en daarmee de leefbaarheid van de stad te beschermen. Het vastgoedbedrijf is van mening dat de gemeente handelt in strijd met de Dienstenrichtlijn, aangezien zij deze (kleine) detailhandelszaak niet tot het winkelgebied toelaat. 

Uitspraak

In de zaak College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Amersfoort tegen X BV (C-360/15) was de centrale vraag of de Dienstenrichtlijn van toepassing is op het hierboven beschreven geding. Het Europese Hof van Justitie oordeelde dat de Dienstenrichtlijn niet van toepassing is op leges die gerelateerd zijn aan de rechten van de aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk om kabels voor een glasvezelnetwerk aan leggen.

In de zaak Visser Vastgoed Beleggingen BV tegen Raad van de gemeente Appingedam (C-31/16) oordeelde het Hof dat detailhandel in goederen een ‘dienst’ is in de zin van de Dienstenrichtlijn. Daarnaast bevestigde het Hof dat de Dienstenrichtlijn ook van toepassing is een situatie waarvan alle aspecten zich binnen één EU-lidstaat afspelen (een zogeheten ‘zuiver interne situatie’). Ten slotte bepaalde het Hof dat een bestemmingsplan dat ‘niet-volumineuze detailhandel’ (oftewel: gewone winkels waar bijvoorbeeld schoenen en kleding worden verkocht) buiten het stadscentrum verbiedt niet in strijd is met de Dienstenrichtlijn, mits er aan alle voorwaarden is voldaan die in artikel 15 lid 3 van de richtlijn zijn genoemd. Dit betekent dat het bestemmingsplan van de gemeente Appingedam de vestiging van kleine detailhandel buiten het centrum onder bepaalde voorwaarden mag verbieden.

Eurrest

Binnenkort volgt een uitgebreidere analyse van deze uitspraak in het EUrrest. De rubriek EUrrest in de nieuwsbrief de Europese Ster signaleert actuele ontwikkelingen in de jurisprudentie voor decentrale overheden. Hierin wordt iedere maand een arrest toegelicht dat relevant is voor decentrale overheden. Daarbij wordt ingegaan op het belang van het beleidsdossier en de thematiek die van toepassing is op de zaak. Update: de twee EUrresten vindt u hier.

Door:

Matthijs Binnema en Chris Koedooder, Europa decentraal

Bron:

Uitspraak Hof van Justitie

Meer informatie:

Dienstenrichtlijn, Europa decentraal
De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen over de Dienstenrichtlijn, nieuwsbericht Europa decentraal
Raad van State wil uitleg over Dienstenrichtlijn, nieuwsbericht Europa decentraal
AG spreekt zich uit over de Dienstenrichtlijn, nieuwsbericht Europa decentraal

X