Brits referendum op 23 juni: wat zijn de consequenties van een Brexit?

20 juni 2016Brexit

Aanstaande donderdag 23 juni stemmen de Britten in een referendum over het lot van het Verenigd Koninkrijk als lidstaat van de Europese Unie. Na een lange periode van campagnevoering en debatten wijzen de laatste polls nu op een waarschijnlijke Brexit. Ongeacht de uiteindelijke uitkomst, er zullen ingrijpende gevolgen uit het referendum voortvloeien. Wat betekent dit voor Nederland en de regio’s en steden?

Studie CPB

Een Brexit zal de Nederlandse economie relatief hard raken omdat het Verenigd Koninkrijk (VK) een belangrijke handelspartner is. Volgens een studie van het Centraal Plan Bureau kunnen de kosten in 2030 voor Nederland oplopen tot 1,2% van het BBP, oftewel € 10 miljard. Wanneer de Britten stemmen voor het verlaten van de EU, zal een periode van economische onzekerheid vooral het bedrijfsleven treffen. Na een Brexit zullen de handelskosten en niet-tarifaire handelsbelemmeringen stijgen. Het Verenigd Koninkrijk stapt bij een leave namelijk ook uit de Europese interne markt.  Volgens het CPB zijn de gevolgen voor Ierland, Nederland, België en Luxemburg erger dan voor bijvoorbeeld de zuid Europese landen, deze laatsten drijven minder handel met het VK.

Sectoren

Vooral de volgende Nederlandse sectoren zullen schade ondervinden van een Brexit:

  • Chemie, kunststof en rubber;
  • Elektronische apparatuur;
  • Motorvoertuigen en onderdelen;
  • Voedselverwerkende industrie;
  • Metaal en mineralen.

Het is de verwachting dat deze sectoren gezamenlijk zo’n 5% productieverlies lijden. De dienstensector, inclusief de overheid, is minder verbonden met het VK en zal dus minder schade ondervinden van een Brits uittreden. Ditzelfde geldt voor de landbouwsector.

Poortfunctie tot interne markt

In het geval van een Brexit zal het VK geen deel meer uitmaken van de Europese interne markt. Verschillende spelers, o.a. bedrijven van buiten de EU, zullen als gevolg een andere weg zoeken om toegang te krijgen tot interne markt. Het is voor de Nederlandse economie een kans om deze poortfunctie over te nemen. Dit zal niet gemakkelijk zijn omdat in de praktijk EU wet- en regelgeving vaak minder liberaal en aantrekkelijk is dan de Britse.

EU begroting

Een ingrijpend gevolg van een Brexit, dat direct aan de (Nederlandse) regio’s en steden raakt, is dat de EU een belangrijke netto betaler aan het budget verliest. Door een verlies aan inkomsten zullen de huidige budgetten anders verdeeld worden of gaan de nationale bijdrages omhoog. Het Brits referendum is dan ook een belangrijk onderwerp in de huidige discussies over de herziening van het meerjarig financieel kader(MFK) na 2020. Daarbij is het VK tevens voorstander van strakke begrotingsregels, Nederland verliest hiermee een partner.

Risico op politieke besmetting

Waar verschillende beleidsmakers en politici voor vrezen, is het risico op politieke besmetting in geval van een Brexit. De kans bestaat dat in andere EU lidstaten de roep om een soortgelijk referendum ontstaat. Populistische partijen zoals de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders en Le Front National van Marine Le Pen gebaat zouden zijn bij een Brits nee tegen de EU.

Britse ambtenaren in EU instellingen

Bij de diverse EU instellingen in Brussel en daarbuiten bestaat onzekerheid over het lot van Britse ambtenaren in dienst van de Europese Unie. Wat gebeurt er met hen bij een Brits vertrek, en hoe worden deze posities vervolgens opgevuld? Ook voor de miljoenen Britten die wonen en werken op het Europese continent, en vice versa, is nog onduidelijk wat de gevolgen van een Brexit zijn.  Het vrij verkeer van personen zoals dat in de Europese interne markt geldt, vervalt namelijk.

Vrijhandelsverdrag

Lidstaten Frankrijk en Duitsland hebben reeds aangegeven dat zij voor een agressieve aanpak na een Brexit uitkomst op 23 juni kiezen. In ieder geval deze twee landen zullen zich hard opstellen bij de besprekingen over een toekomstige handelsovereenkomst. Volgens bronnen in Parijs moet namelijk niet de impressie gewekt worden dat het makkelijk is om uit de EU te stappen en vervolgens een handelsakkoord af te sluiten. Onderhandelen zal zeer moeilijk worden. Ook de Duitse minister Schäuble is stellig: “een scenario zoals Zwitserland of Noorwegen is voor de Britten onmogelijk, out is out.”

Bremain

Ook als de Britten in het referendum deze week kiezen voor aanhouding van het EU lidmaatschap zullen veranderingen voelbaar zijn. De status van het VK als EU lidstaat zal wijzigen. Het akkoord dat David Cameron eerder dit jaar bereikte met de leiders van de overige 27 lidstaten geeft het VK een speciale uitzonderingsstatus. Het akkoord kent vier elementen. Cameron stelde eisen op gebied van economische bestuur, concurrentievermogen, soevereiniteit, en sociale voorzieningen en vrij verkeer.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

Bron:

Rapport, Centraal Plan Bureau

Meer informatie:

Nieuwsbericht ‘Full text of deal changing Britain’s EU membership’ , Politico
Nieuwsbericht ‘France’s plan for a bloody Brexit’, Politico
Nieuwsbericht ‘No single market access for UK after Brexit vote’, The Guardian