De EU zit middenin de Digital Decade. Om digitalisering te bevorderen, stelt de Europese Unie beleid en wetgeving op, bijvoorbeeld op vlak digitale toegankelijkheid, cybersecurity, privacy en gegevensuitwisseling, en gebruik van digitale producten en artificiële intelligentie. Deze regels zijn ook voor Nederlandse decentrale overheden van belang. Daarom condenseert KED binnen het dossier Digitale Overheid zoveel mogelijk de wet- en regelgeving naar relevantie voor decentrale overheden.
De Europese Commissie presenteerde op 7 juli 2026 een actieplan dat organisaties die zich tegen cyberaanvallen beschermen, waaronder het openbaar bestuur, weer een voorsprong moet geven.
Europa zet met de presentatie van de Cloud and AI Development Act (CADA) een belangrijke stap richting digitale soevereiniteit. Open standaarden, meer datacenters, en veiligere diensten zullen moeten zorgen voor meer grip op de digitale infrastructuur van morgen. Ook decentrale overheden moeten kunnen vertrouwen op een stabiele publieke dienstverlening, zonder afhankelijk te zijn van externe partijen die de continuïteit kunnen beïnvloeden.
Veel decentrale overheden beheren platforms waarop inwoners berichten plaatsen. Denk aan een meldingsapp voor de openbare ruimte of een participatieplatform. Het Hof van Justitie maakte op 16 juni 2026 duidelijk wanneer zo’n platform de bescherming voor host-diensten verliest. Ordent, filtert of rangschikt het platform de bijdragen van gebruikers, dan kan de beheerder aansprakelijk worden gehouden voor de getoonde inhoud. In dit EUrrest leest u de drie voorwaarden voor een host-dienst en toetst u zelf of uw platform beschermd blijft.
De Europese Commissie wil met het European Technological Sovereignty Package de digitale afhankelijkheid van niet-EU-landen verkleinen. Europa moet meer eigen controle krijgen over technologie. Dat heeft directe gevolgen voor decentrale overheden, die steeds vaker afhankelijk zijn van digitale infrastructuur en keuzes.
Het Europees Parlement en de Raad hebben ingestemd met wijzigingen in de AI-verordening, die onderdeel maken uit de digitale omnibus. Hierdoor krijgen decentrale overheden meer duidelijkheid over de verplichtingen rondom AI gebruik
De EU-Verordening Kortetermijnverhuur (2026) verplicht een digitaal registratiesysteem, openbaar register en maandelijkse datadeling door platforms. Gemeenten krijgen daarmee beter zicht op Airbnb- en Booking-verhuur en kunnen gericht handhaven op woningmarkt en leefbaarheid binnen een stevig Europees kader.
De e-ID Verordening breidt het Europese eIDAS-netwerk uit en introduceert de Europese portemonnee voor uitvoering van administratieve taken.
Het Europese digitale landschap heeft zich in hoog tempo ontwikkeld. Deze Euroscan biedt een breed overzicht van het thema ‘digitale overheid’.
Op 2, 3, 9 en 10 maart organiseerden KED, IPO en HNP kennissessies over de Digitale Omnibus. Tijdens deze sessies kregen provincies inzicht in de voorgestelde wijzigingen in datawetgeving, de AI-verordening en de AVG, evenals in de politieke context en het wetgevingstraject.
Europees actieplan wil groeiende dronedreigingen aanpakken door betere voorbereiding, detectie en reactie. Hoewel nog niet juridisch bindend, kan het leiden tot strengere regels voor registratie, no-flyzones en beveiliging van kritieke infrastructuur. Ook decentrale overheden krijgen een grotere rol als zowel beschermer als gebruiker van drones.
In het inbreukenpakket voor januari 2026 van de Commissie wordt Nederland meerdere malen benoemd. Uit het pakket blijkt dat Nederland niet heeft voldaan aan meerdere onderdelen van EU-wetgeving, zoals de Richtlijn voor geluidemissies, persoonsgegeven en toegankelijkheid digitale producten en diensten.
De Europese Commissie raadpleegt stakeholders over een herziening van de Cyberbeveiligingsverordening, met mogelijke gevolgen voor certificering, ENISA en de formulering van cybersecurity-eisen in decentrale ICT-aanbestedingen.