Het begrip migratie omvat eenieder die zijn eigen land verlaat en zich in een ander land wil vestigen. Het gaat hierbij om interne migratie en migratie vanuit derde landen. Interne migratie houdt in dat burgers van de ene naar de andere lidstaat verhuizen. Bij migratie vanuit derde landen kan het gaan om arbeidsmigranten of vluchtelingen.
De Nederlandse bestuursrechter heeft een uitspraak gedaan over de interpretatie van EU-recht waaruit blijkt dat derdelanders recht hebben op toegang tot een ‘onvoorwaardelijke’ vorm van opvang. Dit kan doorwerken in de opvangverplichtingen van gemeenten ten aanzien van derdelanders.
De Europese Commissie ziet voortgang bij de invoering van het EU-migratie- en asielpact, dat vanaf juni 2026 volledig geldt. Tegelijk benadrukt de Verklaring van Chișinău het belang van mensenrechten, solidariteit en gedeelde verantwoordelijkheid binnen het Europese migratiebeleid.
Het Europees Parlement heeft ingestemd met een ontwerp voor de Terugkeerverordening. De verordening vervangt de Terugkeerrichtlijn uit 2008 en werkt straks rechtstreeks door in Nederlandse wetgeving. Voor decentrale overheden heeft dit gevolgen voor de opvang van asielzoekers en de lokale uitvoering.
Asiel en migratie raken verschillende beleidsterreinen en rechtsgebieden, zoals staatssteunregels, aanbestedingsregels, terugkeerbeleid en integratie en inburgering.
De instrumenten van het EU-migratie- en asielpact zijn in 2024 vastgesteld en worden vanaf 12 juni 2026 van toepassing, met overgangsregelingen voor specifieke instrumenten.
Migratie binnen de Europese Unie (EU) en migratie vanuit derde landen vallen onder verschillende juridische kaders
De Europese Commissie presenteerde de Europese Strategie voor Asiel- en Migratiebeheer. Deze strategie bepaalt de koers voor de komende vijf jaar en raakt uitvoering, samenwerking en arbeidsmarktbeleid. Wat verandert er concreet voor lidstaten en decentrale overheden?
De EU presenteert het Union Resettlement and Humanitarian Admission Plan 2026-2027, met veilige routes voor mensen die bescherming nodig hebben. Gemeenten spelen een sleutelrol bij opvang, begeleiding en integratie.
De EU start met de eerste jaarlijkse ronde voor migratieplanning. Dat klinkt groot, maar raakt heel lokaal: wie vangen we op, welke voorzieningen zijn nodig, en hoe houden we inwoners betrokken? Hier wordt Europees beleid directe praktijk voor gemeenten en provincies.
Tijdens de top in Kopenhagen presenteerde de Commissie een nieuwe gedeelde agenda, met nadruk op samenwerking tussen lidstaten en bestuurslagen. Migratie wordt zo meer een gezamenlijke Europese verantwoordelijkheid, met gevolgen voor gemeenten en regio’s.
Na de goedkeuring van het migratie- en asielpact krijgen EU-lidstaten twee jaar om zich voor te bereiden op de uitvoering vanaf juni 2026. De EUAA monitort de voortgang en de Commissie publiceerde hierover een verslag gebaseerd op nationale situaties.