Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
De Europese Commissie heeft meer dan 390 miljoen euro toegekend aan 135 nieuwe klimaat- en natuurprojecten. Zes Nederlandse projecten, waarvan vier met decentrale relevantie, ontvangen samen ruim 17 miljoen euro uit het LIFE-programma.
De EU wil één interne energiemarkt creëren en energie-infrastructuur is het fundament van de energiemarkt. De EU heeft regels vastgelegd voor de uitrol, ontwikkeling en integratie van energie-infrastructuur tussen de lidstaten om trans-Europese energienetwerken te realiseren.
De Europese Commissie vraagt door middel van een raadpleging om inbreng op een verordening die gezamenlijke prestatienormen op het gebied van duurzaamheid en milieubelasting vastlegt voor datacentra. De raadpleging staat open tot 14 december 2026
De Europese Commissie heeft een uitvoeringshandeling vastgesteld. Deze uitvoeringshandeling geeft invulling aan de Richtlijn industriële emissies en emissies uit de veehouderij.
Het nieuwe emissiehandelssysteem voor gebouwen en wegvervoer krijgt een steviger prijsrem. De Raad stelde de versterkte marktstabiliteitsreserve definitief vast. Wat betekent een gedempte CO2-prijs voor de energiekosten van gemeentelijk vastgoed, busconcessies en de aanpak van energiearmoede?
De Europese Commissie heeft de Accelerator voor investeringen in waterweerbaarheid gepresenteerd. Extra investeringen zijn nodig in alle stadia van het waterbeheer, ook van particuliere investeerders. Meerdere waterprojecten komen daarom in aanmerking voor gratis advies via Green Assist. De Accelerator heeft als doel om hiermee veelbelovende projecten te bevorderen en bij te dragen aan het overbruggen van de investeringskloof.
De Raad bepaalde op 30 september 2026 zijn standpunt over het voorstel van de Commissie. De Commissie heeft een verordening voorgesteld om milieubeoordelingen in vergunningsprocedures te versnellen en tegelijkertijd een hoge milieustandaard te waarborgen. Deze verordening draagt met name bij aan versnelde vergunningsprocedures voor strategische sectoren, waaronder betaalbare huisvesting en hernieuwbare energie.
De komende periode openen verschillende Europese calls op het gebied van onder meer duurzame energie, de energietransitie en stedelijke ontwikkeling. Voor decentrale overheden biedt dit wederom kansen om duurzame ontwikkeling te bevorderen.
De oproep voor EUI Peer Reviews van het najaar van 2026 is op 1 oktober van start gegaan en loopt tot 12 november 2026. Deze oproep is bedoeld voor steden die een strategie voor duurzame stedelijke ontwikkeling uitvoeren met EFRO-steun op grond van artikel 11 van het EFRO. De steden worden beoordeeld tijdens Peer Review-bijeenkomsten die tussen maart en juli 2027 plaatsvinden.
Wat betekent de Europese energietransitie voor decentrale overheden? Aan de hand van het CCS-project van Yara in Sluiskil laat dit artikel zien welke rol provincies en gemeenten kunnen spelen bij de uitvoering van Europees klimaat- en energiebeleid. Van vergunningverlening en ruimtelijke inpassing tot grensoverschrijdende samenwerking: ontdek welke lessen Zeeland biedt voor andere regio’s.
De Energy Poverty Advisory Hub (EPAH) ondersteunt 59 lokale overheden in 22 EU-lidstaten bij het in kaart brengen en aanpakken van energiearmoede. De aanpak biedt ook Nederlandse gemeenten praktische handvatten om kwetsbare huishoudens te herkennen en gerichte lokale maatregelen te ontwikkelen.
De Europese afhankelijkheid van Russische fossiele energie is sinds de start van REPowerEU-plan aanzienlijk afgenomen. Tegelijkertijd verloopt de uitvoering van het plan niet snel en doelgericht genoeg. Dat concludeert de Europese Rekenkamer (ERK) in het Speciaal verslag 21/2026.