Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
De Energy Poverty Advisory Hub (EPAH) ondersteunt 59 lokale overheden in 22 EU-lidstaten bij het in kaart brengen en aanpakken van energiearmoede. De aanpak biedt ook Nederlandse gemeenten praktische handvatten om kwetsbare huishoudens te herkennen en gerichte lokale maatregelen te ontwikkelen.
De Europese afhankelijkheid van Russische fossiele energie is sinds de start van REPowerEU-plan aanzienlijk afgenomen. Tegelijkertijd verloopt de uitvoering van het plan niet snel en doelgericht genoeg. Dat concludeert de Europese Rekenkamer (ERK) in het Speciaal verslag 21/2026.
Tijdens de State of the Union 2026 schetste Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de koers voor Europa. Naast defensie en concurrentievermogen stonden klimaat, migratie, AI en minder regelgeving centraal. Deze plannen hebben concrete gevolgen voor gemeenten, provincies en waterschappen.
Europa zet vol in op elektrificatie. Dat brengt nieuwe regels, kansen én verantwoordelijkheden voor gemeenten en provincies. Van netcongestie en warmtenetten tot ETS2 en het Sociaal Klimaatfonds: in dit artikel kan je lezen wat er verandert en hoe decentrale overheden zich kunnen voorbereiden.
De Europese Commissie heeft raadplegingen geopend op input te verzamelen ten aanzien van onderzoek- en innovatiestrategieën voor waterbeheer en oceanen. De raadplegingen staan open tot 2 augustus 2026.
Raad en Parlement willen vergunningen voor energieprojecten fors versnellen. Gemeenten en provincies krijgen te maken met hardere beslistermijnen en een digitaal loket. Lees wat het European Grids Package voor uw organisatie betekent.
Energieopslag is essentieel om goedkope en koolstofvrije energie te kunnen leveren. Daarom hebben verschillende partijen, waaronder Nederland, energieverbruikende industrieën en ontwikkelaars van hernieuwbare energie, een overeenkomst voor energieopslag getekend. De specifieke verbintenissen die de partijen aangaan scheppen geen juridische verplichtingen. Wel laat de overeenkomst zien dat efficiëntere, goedkopere en koolstofvrije energielevering hoog op de agenda staat van verschillende stakeholders.
Een nieuwe Verordening introduceert een gemeenschappelijk meetsysteem waaronder vervoersdiensten uitgestoten broeikasgassen kunnen registreren. Dit stelt lokale overheden en consumenten in staat om de emissies van vervoersdiensten met elkaar te vergelijken.
Van ontwerp tot recycling: Europees en Nederlands beleid stimuleren duurzamer gebruik van verpakkingen en kunststoffen. Decentrale overheden vervullen daarbij een belangrijke rol in de uitvoering van afvalbeleid en de transitie naar een circulaire economie.
De Europese Commissie heeft in samenwerking met het Europees Milieuagentschap het jaarlijkse zwemwaterverslag gepubliceerd. Hoewel de kwaliteit van het zwemwater EU-breed goed scoort, blijft Nederland achter in het waarborgen van de zwemwaterkwaliteit.
De Commissie presenteert de Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in the Energy Sector. Deze routekaart beschrijft hoe de Europese Commissie de technologische zelfstandigheid van Europa wil versterken. Daarvoor moeten onder meer energienetten worden aangepast aan de groeiende vraag naar energie door digitalisering.
De Europese Commissie presenteert nieuwe strategieën voor kustgebieden en eilanden, met meer ruimte voor lokaal maatwerk, inspraak en gerichte financiering. Voor Nederlandse kustgemeenten en Waddeneilanden bieden de plannen kansen op het gebied van klimaatadaptatie, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzame economische ontwikkeling.