Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
De Europese Commissie presenteert een geïntegreerde natuurbrandstrategie met focus op preventie, paraatheid, respons en herstel. Decentrale overheden krijgen een rol in het versterken van landschapsbeheer, lokale paraatheid en herstelcapaciteiten, met nadruk op samenwerking en kennisdeling bij toenemende risico’s.
De Europese Commissie heeft nieuwe richtsnoeren gepubliceerd om Natura 2000-gebieden aan te passen aan de toenemende druk van klimaatverandering. Deze kunnen door provincies en andere betrokken partijen gebruikt worden als hulpmiddel bij het beheer en het aanwijzen van Natura 2000-gebieden. De richtsnoeren zijn niet juridisch bindend voor lidstaten.
De Europese Unie biedt via Horizon Europe en het European Urban Initiative nieuwe subsidies voor decentrale overheden. Deze ondersteunen projecten rond klimaatadaptatie, bodemgezondheid en duurzame stedelijke ontwikkeling.
De Europese Commissie lanceert zowel een openbare raadpleging als een verzoek om input ter voorbereiding op een mogelijke richtlijn voor een energie-efficiënte koers na 2030. Reageren op het verzoek kan tot en met 16 april 2026. Deelnemen aan de openbare raadpleging is mogelijk tot en met 12 juni 2026.
De Europese Klimaatwet is op 11 maart 2026 herzien. De herziening introduceert een tussentijdse klimaatdoelstelling voor 2040 en stelt de inwerkingtreding van de emissiehandel voor gebouwensector, de wegvervoerssector en aanvullende sectoren (ETS2) uit van 2027 naar 2028.
De Europese Commissie raadpleegt over een herziening van de Kaderrichtlijn Water. Het doel is om regels te vereenvoudigen en toegang tot kritieke grondstoffen te verbeteren zonder waterkwaliteit, circulariteit en volksgezondheid te schaden. Decentrale overheden kunnen reageren tot en met 14 april 2026.
Op 26 februari 2026 heeft de Europese Rekenkamer een speciaal verslag gepubliceerd over het Europees innovatiepartnerschap voor productiviteit en duurzaamheid in de landbouw. Innovatieprojecten waren vaak niet gefocust op boeren, resulteerden in beperkte vernieuwing en leidden tot gebrekkige kennisdeling.
De Commissie heeft een verzoek om input gepubliceerd over de EU-strategie voor kustgemeenschappen. Regionale en lokale overheden, burgers, bedrijven en andere belanghebbenden kunnen tot en met 23 maart 2026 advies geven op de vormgeving van de strategie.
De Europese Commissie opent een raadpleging om inzichten te verzamelen over Visie 2040 voor een concurrerende, veerkrachtige en duurzame visserij- en aquacultuursector. Decentrale overheden kunnen reageren tot en met 24 maart 2026.
De EU boekt vooruitgang op biodiversiteit. Wel is een snellere uitvoering van de Europese natuur- en biodiversiteitsregels nodig om alle 45 doelstellingen te halen. Deze kaders zijn relevant voor decentrale overheden, aangezien het natuurbeleid in Nederland sterk gedecentraliseerd is met een grote rol voor provincies.
Op 16 januari 2026 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie de voorwaarden voor de toekenning van landbouw de-minimissteun op grond van Verordening (EU) nr. 1408/2013 toegelicht in Zaak C-615/24. Wat betekent een ontbrekende de-minimisverklaring voor de verlening van landbouw de-minimissteun?
In vervolg op het aannemen van het European Ocean Pact in juni 2025, heeft de Europese Commissie op 11 februari het ‘European Ocean Board’ in het leven geroepen. Hiervoor zoekt de Commissie 25 leden, specialisten vanuit organisaties van belanghebbenden op EU-niveau, die zowel de oceaan- en maritieme gemeenschap als burgers vertegenwoordigen, en die beschikken over kennis en vaardigheden op het gebied van oceaanbeleid.