Er wordt een heleboel afval geproduceerd in Nederland en in de EU. De Europese afvalwetgeving heeft als doel om de hoeveelheid afval te verminderen, maar ook meer materialen te recyclen en hergebruiken. Dat is beter voor het milieu. Decentrale overheden spelen een belangrijke rol in afvalbeheer en in het hergebruiken van grondstoffen.
Van ontwerp tot recycling: Europees en Nederlands beleid stimuleren duurzamer gebruik van verpakkingen en kunststoffen. Decentrale overheden vervullen daarbij een belangrijke rol in de uitvoering van afvalbeleid en de transitie naar een circulaire economie.
De Europese Rekenkamer een speciaal verslag over het beheer van gemeentelijk afval gepubliceerd. Nederland komt goed uit de bus, omdat het voldoet aan de EU-doelstellingen voor hergebruik, recycling en het storten van gemeentelijk afval.
De nieuwe Europese zeebodemnorm legt de lat hoger, maar de uitvoering rust op lokale data en toezicht. Regionale drukfactoren bepalen hoe haalbaar mariene doelstellingen in praktijk worden.
De herziening van de Richtlijn Stedelijk Afvalwater is goedgekeurd: de Raad heeft op 5 november 2024 groen licht gegeven voor nieuwe regels die de zuivering van stedelijk afvalwater efficiënter maken. Producenten van geneesmiddelen en cosmetica zullen in de toekomst minstens 80% van de extra kosten voor de zuivering van stedelijk afvalwater moeten betalen. De herziene Richtlijn bevat ook bepalingen over energieneutraliteit van zuiveringsinstallaties, die van belang zijn voor waterschappen, en beheerplannen voor gemeenten.
Op 5 juli 2023 presenteerde de Europese Commissie haar voorstellen om de Kaderrichtlijn afvalstoffen te herzien. Het gaat hierbij voornamelijk om het verminderen van voedselverspilling en textielafval. De Raad van de EU heeft zijn standpunt bepaald over deze herzieningen.
De uit 2008 stammende Richtlijn 2008/99/EG ter bescherming van het milieu door middel van het strafrecht is door de ontwikkelingen van de laatste jaren toe aan een vernieuwing. De Raad heeft op 26 maart 2024 de nieuwe Richtlijn aangenomen die deze vervangt.
Als onderdeel van de herziening van de Richtlijn Stedelijk Afvalwater kwam de Commissie vorig jaar met strengere regels voor de behandeling van afvalwater en producentenverantwoordelijkheid. De Raad en het Parlement hebben nu elk een positie bereikt over dit voorstel.
In de EU worden steeds meer gevaarlijke afvalstoffen geproduceerd. De Europese Rekenkamer concludeert in een analyse dat er sinds 2004 een constante toename van gevaarlijk afval is geweest.
De lozing van afvalwater kan het milieu aantasten. Afvalwater moet daarom gezuiverd worden. In de Europese Unie zijn minimumeisen opgesteld voor de behandeling van afvalwater in de Richtlijn Stedelijk Afvalwater. Decentrale overheden hebben hiermee te maken, bijvoorbeeld bij de inzameling en zuivering van afvalwater.
De Europese Unie stelt doelstellingen voor het scheiden, het voorbereiden voor hergebruik en de recycling van stedelijk afval. Daarnaast beoogt de EU het storten van al het stedelijk afval verder te beperken.