Het Europees energiebeleid is veelomvattend en gaat van thema’s als duurzame energieopwekking tot aan de introductie van energielabels voor producten en gebouwen. Het raakt aan vele sectoren die relevant zijn voor decentrale overheden, zoals ruimtelijke ordening, vergunningsverlening, infrastructuur en gebouwde omgeving.
Wat betekent de Europese energietransitie voor decentrale overheden? Aan de hand van het CCS-project van Yara in Sluiskil laat dit artikel zien welke rol provincies en gemeenten kunnen spelen bij de uitvoering van Europees klimaat- en energiebeleid. Van vergunningverlening en ruimtelijke inpassing tot grensoverschrijdende samenwerking: ontdek welke lessen Zeeland biedt voor andere regio’s.
De Energy Poverty Advisory Hub (EPAH) ondersteunt 59 lokale overheden in 22 EU-lidstaten bij het in kaart brengen en aanpakken van energiearmoede. De aanpak biedt ook Nederlandse gemeenten praktische handvatten om kwetsbare huishoudens te herkennen en gerichte lokale maatregelen te ontwikkelen.
De Europese afhankelijkheid van Russische fossiele energie is sinds de start van REPowerEU-plan aanzienlijk afgenomen. Tegelijkertijd verloopt de uitvoering van het plan niet snel en doelgericht genoeg. Dat concludeert de Europese Rekenkamer (ERK) in het Speciaal verslag 21/2026.
Europa zet vol in op elektrificatie. Dat brengt nieuwe regels, kansen én verantwoordelijkheden voor gemeenten en provincies. Van netcongestie en warmtenetten tot ETS2 en het Sociaal Klimaatfonds: in dit artikel kan je lezen wat er verandert en hoe decentrale overheden zich kunnen voorbereiden.
Raad en Parlement willen vergunningen voor energieprojecten fors versnellen. Gemeenten en provincies krijgen te maken met hardere beslistermijnen en een digitaal loket. Lees wat het European Grids Package voor uw organisatie betekent.
Energieopslag is essentieel om goedkope en koolstofvrije energie te kunnen leveren. Daarom hebben verschillende partijen, waaronder Nederland, energieverbruikende industrieën en ontwikkelaars van hernieuwbare energie, een overeenkomst voor energieopslag getekend. De specifieke verbintenissen die de partijen aangaan scheppen geen juridische verplichtingen. Wel laat de overeenkomst zien dat efficiëntere, goedkopere en koolstofvrije energielevering hoog op de agenda staat van verschillende stakeholders.
De Commissie presenteert de Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in the Energy Sector. Deze routekaart beschrijft hoe de Europese Commissie de technologische zelfstandigheid van Europa wil versterken. Daarvoor moeten onder meer energienetten worden aangepast aan de groeiende vraag naar energie door digitalisering.
De EU geeft het emissiehandelssysteem een stevige update: overtollige CO₂-rechten verdwijnen niet meer, maar blijven als buffer in de marktstabiliteitsreserve. Dat moet de markt stabieler maken en prijsschokken dempen. Voor overheden werkt dit direct door in energieprijzen, subsidies en de energietransitie.
De Europese Commissie lanceert zowel een openbare raadpleging als een verzoek om input ter voorbereiding op een mogelijke richtlijn voor een energie-efficiënte koers na 2030. Reageren op het verzoek kan tot en met 16 april 2026. Deelnemen aan de openbare raadpleging is mogelijk tot en met 12 juni 2026.
In 2026 verschuift de Europese klimaatambitie opnieuw richting lokaal bestuur. Het Covenant of Mayors laat zien waar die beweging kansen biedt, maar ook waar uitvoering schuurt. Een vooruitblik vanuit het perspectief van decentrale overheden.
De Europese Commissie heeft een openbare raadpleging geopend voor conceptregels voor de berekening van het aardopwarmingsvermorgen. Decentrale overheden kunnen feedback geven tot en met 31 oktober 2025.
Met het nieuwe wetsvoorstel van de Commissie streeft de EU ernaar om de invoer van Russisch gas en olie geleidelijk af te bouwen. Hiermee moet de EU tegen eind 2027 volledig energieonafhankelijk worden en haar concurrentievermogen versterken.