De EU heeft regels opgesteld voor het waterbeheer van grondwater, drinkwater, zwemwater etc. en voor de bescherming van de waterkwaliteit, bijvoorbeeld met het oog op watervervuiling en klimaatverandering. Decentrale overheden bewaken de kwaliteit van water en moeten burgers beschermen tegen overstromingsrisico’s.
Nederland haalt de Europese waterdoelen van 2027 naar verwachting niet. Toch worden de eisen nu strenger. Met Richtlijn (EU) 2026/805 zet de Europese Unie onder meer PFAS, geneesmiddelen en bestrijdingsmiddelen op de prioritaire stoffenlijst. Die stoffen vormen een risico voor drinkwaterbronnen, voor de volksgezondheid en voor aquatische ecosystemen.
De Europese Commissie raadpleegt over een herziening van de Kaderrichtlijn Water. Het doel is om regels te vereenvoudigen en toegang tot kritieke grondstoffen te verbeteren zonder waterkwaliteit, circulariteit en volksgezondheid te schaden. Decentrale overheden kunnen reageren tot en met 14 april 2026.
De Europese Commissie opent een raadpleging om inzichten te verzamelen over Visie 2040 voor een concurrerende, veerkrachtige en duurzame visserij- en aquacultuursector. Decentrale overheden kunnen reageren tot en met 24 maart 2026.
In vervolg op het aannemen van het European Ocean Pact in juni 2025, heeft de Europese Commissie op 11 februari het ‘European Ocean Board’ in het leven geroepen. Hiervoor zoekt de Commissie 25 leden, specialisten vanuit organisaties van belanghebbenden op EU-niveau, die zowel de oceaan- en maritieme gemeenschap als burgers vertegenwoordigen, en die beschikken over kennis en vaardigheden op het gebied van oceaanbeleid.
De Europese Commissie intensiveert toezicht op zee, visimport en drinkwater, met nieuwe regels en digitale systemen die controle, data-uitwisseling en handhaving binnen de EU structureel versterken.
In het kader van de Europese Waterstrategie vond op 8 december 2025 het eerste Forum voor Waterweerbaarheid plaats. Naar aanleiding hiervan is de Commissie gestart met de oprichting van een stakeholdersplatform voor waterweerbaarheid, waarbij decentrale overheden zich begin 2026 kunnen aanmelden.
De nieuwe Europese zeebodemnorm legt de lat hoger, maar de uitvoering rust op lokale data en toezicht. Regionale drukfactoren bepalen hoe haalbaar mariene doelstellingen in praktijk worden.
De EU versterkt haar waterbeleid met nieuwe dialogen en strengere uitvoeringseisen. Deze aanpak raakt decentrale overheden direct, omdat lokale prestaties bepalen of lidstaten voldoende waterweerbaar zijn richting 2027.
Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat Griekenland stroomgebiedsbeheersplannen en overstromingsrisicobeheerplannen te laat heeft geactualiseerd. Het Hof maakte duidelijk dat een lidstaat zich niet kan beroepen op nationale regels of omstandigheden, zoals natuurrampen, om zijn verplichtingen uit het Europees recht niet na te komen.
De Europese Commissie heeft een inbreukprocedure ingeleid door Nederland een aanmaningsbrief te sturen wegens het niet juist omzetten van de herschikte Drinkwaterrichtlijn. Nederland moet binnen twee maanden reageren en de door de Commissie geconstateerde tekortkomingen aanpakken.
Met het recent aangenomen European Ocean Pact heeft de Commissie een strategie in het leven geroepen om het milieu in de zee, het welzijn en de welvaart van de mensen die van de zee afhankelijk zijn te beschermen. Ook de weerbaarheid van de EU op maritiem terrein valt onder de strategie.
De Raad en het Europese Parlement hebben een voorlopig akkoord bereikt over het voorstel van de Europese Commissie voor een wetgevingsbesluit dat plasticvervuiling vermindert. Het gaat om plastic pellets; de industriële grondstof die wordt gebruikt om plastic producten te maken.