Compensatie openbare dienst aan strengere regels gebonden

17 juni 2013Staatssteun

Afgelopen jaar is er een nieuwe kaderregeling voor staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst in werking getreden. De DG Concurrentie van de Europese Commissie heeft begin juni nadere uitleg hierover gegeven voor overheden. Hieruit blijkt onder meer dat de regels voor compensatie strenger zijn geworden en een aanmelding hiervan mogelijk extra inspanning van decentrale overheden vergt.

Bewustmaking overheden

De Commissie komt met de uitleg na de eerste zaken op basis van deze kaderregeling te hebben onderzocht. Het doel is om overheden bewuster te maken van de belangrijkste nieuwe uitgangspunten die met deze kaderregeling zijn ingevoerd. Deze brengen eveneens een ingrijpende wijziging van de door de Commissie gevolgde onderzoeksmethode met zich mee.

Zeven punten

De DG Concurrentie vestigt op zeven punten de aandacht bij de compensatie voor openbare dienst door decentrale overheden:

1. Reële openbare dienst 

De kaderregeling legt aan overheden aanvullende verplichtingen op om te rechtvaardigen dat de dienst waarvoor zij compensatie willen verlenen, een reële openbare dienst is. Indien nodig moet een publieke raadpleging worden gehouden. In voorkomend geval moeten de analyse en de inaanmerkingneming van de uitkomsten van deze raadpleging het mogelijk maken de kwalificatie als openbare dienst te bevestigen. Deze voorafgaande stappen zijn noodzakelijk om tot de toekenning van een compensatie te kunnen overgaan.

2. Regels overheidsopdrachten

De Commissie wijst overheden er op dat het van essentieel belang is dat de zij zich ervan vergewissen dat elke publieke taak waarvoor zij compensatie willen verlenen conform de regels op het gebied van overheidsopdrachten aan de dienstverrichter is toevertrouwd.

3. Meerdere dienstverrichters voor één taak 

Wilt u bepaalde publieke taken aan meerdere dienstverrichters toevertrouwen en hen daarvoor compensatie te verlenen? Dan is het van belang dat de compensatie voor alle betrokken dienstverrichters volgens dezelfde methode wordt berekend.

4. Berekening nettokosten

Bij iedere toekomstige aanmelding van compensatie moet aan de hand van de zogenoemde ‘Net Avoided Cost-methode’ de nettokosten worden berekend, die verbonden zijn aan het uitvoeren van de publieke taken waarvoor de overheid van plan zijn compensatie te verlenen. De enige uitzondering op deze verplichting is als aangetoond kan worden dat deze berekeningsmethode niet mogelijk is.

Bij deze methode worden de netto kosten die (naar verwachting) nodig zijn om de openbaredienstverplichtingen uit te voeren, berekend als het verschil tussen de netto kosten voor de dienstverrichter die onder de openbaredienstverplichting opereert, en de nettokosten of -winst indien diezelfde dienstverrichter niet met die verplichting had moeten opereren.

5. Doelmatig en hoge kwaliteit

In elke aanmelding moet ook opgave worden gedaan van de prikkels waarmee wordt beoogd een doelmatiger verrichting en een hoge kwaliteit van de gecompenseerde openbare dienst te bewerkstelligen. Deze opgave is niet vereist als dit onmogelijk of ongebruikelijk is.

6. Geen beïnvloeding handelsverkeer 

De nieuwe kaderregeling biedt de Commissie de nieuwe mogelijkheid voorwaarden te stellen die nodig kunnen zijn om te garanderen dat de ontwikkeling van het handelsverkeer niet wordt beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de EU. Dit is opgenomen in de punten 51 tot en met 59 van de kaderregeling.

De Commissie verzoekt daarom overheden de voorgenomen steunmaatregelen voor aanmelding in Brussel hierop te analyseren.

7. Nieuwe transparantieverplichtingen

Ten slotte bevat de nieuwe kaderregeling nieuwe transparantieverplichtingen. Op grond hiervan moeten overheden op internet bijvoorbeeld gegevens over de publieke raadpleging en de compensatie bekendmaken.

Opdrachtomschrijving

De nieuwe kaderregeling maakt het noodzakelijk dat de opdracht van de dienstverrichter op adequate en volledige wijze wordt vastgelegd. Dit dient te gebeuren voordat gestart wordt het verrichten van de publieke taak waarvoor de overheid compensatie wil verlenen.

Wat vermelden?

Bij het omschrijven van deze opdracht, moet met name het volgende worden vermeld:

– De inhoud en de duur van de openbaredienstverplichtingen;
– De betrokken onderneming en, in voorkomend geval, het betrokken grondgebied;
– De aard van alle uitsluitende of bijzondere rechten die aan de onderneming door het toewijzende overheidsorgaan zijn verleend;
– De beschrijving van het compensatiemechanisme en de parameters voor berekening, monitoring en herziening van de compensatie;
– De regelingen om overcompensatie te vermijden en terug te betalen.

Extra inspanningen

De Commissie wijst overheden er op dat in sommige gevallen de extra onderzoekstappen en -inspanningen een zekere tijd in beslag kunnen nemen.

Voor een soepele aanmelding adviseert de Commissie overheden, nog vóór tot aanmelding wordt overgegaan, in een zo vroeg mogelijk stadium te starten met een informele fase van prenotificatie. Hierdoor worden de Nederlandse autoriteiten en de Commissie in staat gesteld eventuele moeilijkheden op te sporen en te verhelpen.

Door:

Emile Perton, Kenniscentrum Europa decentraal

Bron:

‘Nieuwe kaderregeling van de Europese Unie inzake compensatie voor de openbare dienst’, 6 juni 2013, DG Concurrentie Europese Commissie