Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

De decentrale relevantie van de Staat van de Unie en Commissie-intenties

18 september 2017Duurzaamheid, milieu en klimaat, Europees recht en beleid decentraal, Informatiemaatschappij, Overige onderwerpen, Regionaal beleid en structuurfondsen

In aanvulling op de jaarlijkse Staat van de Unie toespraak publiceert de Europese Commissie elk jaar in september de Letter of Intent. Hierin staat een overzicht van de maatregelen die de Commissie tot het einde van volgend jaar, 2018, denkt te nemen in de vorm van wetgeving en andere initiatieven. Wij zetten in dit artikel de voorstellen met decentrale relevantie voor u op een rijtje.

Ontwerp-werkprogramma van de Europese Commissie

In de intentieverklaring presenteert de Commissie een routekaart voor een verenigde, sterke en democratische EU. Deze routekaart fungeert als ontwerp-werkprogramma van de Commissie voor de periode tot eind 2018. Het daadwerkelijk werkprogramma 2018 wordt naar verwachting in oktober door de Commissie gepresenteerd. De routekaart bestaat uit twee delen:

  1. Acties en initiatieven die worden gepresenteerd of afgerond in lijn met de Bratislava agenda (scenario 1 Witboek)
  2. Acties en initiatieven met meer ambitie, een sterkere blik op vooruitgang en sturend richting EU-2025 (combinatie scenario 3,4 en 5)

In onderstaande alinea’s worden de meeste relevante voorstellen uitgelicht.

Prioriteit 1: Banen, groei en investeringen

De Commissie roept het Parlement en de Raad op om het voorstel voor verlenging van het Europees fonds voor strategische investeringen, EFSI 2.0, snel aan te nemen. Op 13 september 2017 werden de twee medewetgevers het reeds in principe eens over de uitbreiding van EFSI tot 2020. Het Europees Parlement moet nu nog in plenaire zitting stemmen over het voorstel, officiële adoptie volgt naar verwachting op korte termijn. U kunt daar hier meer over lezen. De Commissie vestigt daarnaast aandacht op het zogeheten Omnibus-voorstel, dit moet resulteren in vereenvoudiging van financiële regels die van toepassing zijn op het gebruik van EU structuurfondsen en de combinatiemogelijkheden met EFSI. Half september zijn hierover de onderhandelingen, in triloogfase, tussen het Parlement, de Raad en de Commissie gestart.

Circulaire economie

Op het gebied van circulaire economie zal de Commissie voor het einde van 2018 komen met een strategie voor plastics, een voorstel voor hergebruik van afvalwater, een herziening van de drinkwaterrichtlijn en een monitoringskader voor de circulaire economie.

Meerjarig financieel kader (MFK)

Een uitgebreid voorstel voor het nieuwe meerjarig financieel kader na 2020 staat gepland voor mei 2018. Dit wordt gevolg door voorstellen voor een nieuwe generatie programma’s, waaronder de EU structuur- en investeringsfondsen. De Commissie kondigde ook een reflectiepaper aan over de opvolging van de VN duurzaamheidsdoelen en Parijs klimaatakkoord afspraken.

Prioriteit 2: een connectieve digitale eengemaakte markt

Pakket cyberveiligheid

De digitale bescherming van burgers is een van de prioriteiten van de Commissie voor de komende periode. Een connectieve digitale eengemaakte markt is een van de middelen om tot dit doel te komen. Om dit te kunnen bereiken, is initiatief genomen tot het pakket cyberveiligheid met concrete maatregelen. Onder deze maatregelen vallen onder meer het voorstel om het Agentschap voor netwerk- en informatiebeveiliging (Enisa) te versterken en het voorstel tot het ontsluiten van potentie data-economie door het verzekeren van de vrije stroom van non-persoonlijke data in de EU.

(E-)Privacy

Daarnaast moet er volgens de Commissie spoedige adoptie plaatsvinden door de medewetgevers. Bijvoorbeeld van veertien bestaande wetsvoorstellen om de digitale eengemaakte markt te voltooien, waaronder de e-privacy verordening. Het belang om richtsnoeren van de Commissie op te stellen om burgers, ondernemingen en overheidsdiensten voor te bereiden op de directe toepasbaarheid van de Algemene verordening gegevensbescherming werd benadrukt. Lees hier meer over de Algemene verordening gegevensbescherming

Prioriteit 3: Energie-Unie

De Commissie dringt bij het Parlement en de Raad aan op snelle adoptie van voorstellen ter implementatie van de EU Energie-Unie. De focus wordt vooral gelegd op het in 2016 voorgestelde winterpakket getiteld ‘schone energie voor alle Europeanen’ en op het recentere ‘Europa in beweging’ transportbeleid. De Commissie zal voor het einde van 2018 o.a. komen met een mobiliteit en klimaatverandering pakket inclusief voorstellen voor schonere voertuigen, CO2-standaarden voor auto’s en bussen, brandstofefficiëntie en CO2-standaarden voor vrachtwagens en een initiatief ter versnelling van de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen.

Prioriteit 4: Interne markt, met sterke industriële basis

Direct na de speech van Commissievoorzitter Juncker publiceerde de Commissie een nieuwe Europese strategie voor de industrie. Hierin staan digitalisering, innovatie en de-carbonisatie centraal. Meer informatie over deze industrie strategie kunt u hier lezen. Daarnaast heeft de Commissie veel aandacht voor Europese werknemers. De Commissie ziet graag een snelle adoptie van de nieuwe detacheringsrichtlijn, die gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plaats garandeert. Ook modernisatie van regels ter coördinatie van sociale zekerheidssystemen en het beter beheren en mogelijk maken van grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit, o.a. via één EU burgerservicenummer, wordt genoemd. De Commissie stelt daarom voor een aparte Europese autoriteit voor de arbeidsmarkt in te stellen, om samenwerking tussen nationale autoriteiten te versterken.

Prioriteit 5: Economische en Monetaire Unie (EMU)

In december 2017 zal de Commissie een pakket voor de verdere ontwikkeling van de EMU publiceren. Hierin worden voorstellen verwacht voor de transformatie van het Europees stabiliteitsmechanisme in een Europees Monetair Fonds en voor het instellen van een toegewijd eurozone budget in het algemene EU budget. Dit eurozone budget moet zorgen voor assistentie bij structurele hervormingen, heeft een stabilisatiefunctie, is een vangnet voor de Bankenunie en fungeert als convergentie instrument voor lidstaten op weg naar implementatie van de munteenheid. Juncker onderstreepte dat er geen sprake mag zijn van een apart eurozone budget of een apart Parlement voor de eurozone.

Prioriteit 6: Een evenwichtig en progressief handelsbeleid

Allereerst werden er met betrekking tot het handelsbeleid de plannen uiteengezet met als doel het versterken van de Europese handelsagenda. Om dit doel te bereiken, wil de EU handelsovereenkomsten met Australië, Nieuw Zeeland, Canada, Mexico en andere Zuid-Amerikaanse landen sluiten. Verder is ook de politieke overeenkomst over een samenwerking met Japan een resultaat dat bijdraagt aan dit doel.

Nieuw EU kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen

Ook presenteerde de Commissie voorstellen voor de totstandbrenging van een Europees kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen in de EU. Wanneer een buitenlands overheidsbedrijf een Europese haven, een deel van onze energie-infrastructuur of een onderneming die gespecialiseerd is in defensietechnologie wil kopen, mag dit alleen op transparante wijze gebeuren, met toetsing en debat. Tegelijkertijd zal de Commissie beginnen met een gedetailleerde analyse van de stromen buitenlandse directe investeringen naar de EU en een coördinatiegroep met de lidstaten oprichten om de gezamenlijke strategische overwegingen en oplossingen op het gebied van buitenlandse directe investeringen in kaart te helpen brengen.

Verbeterd handelsbeleid

In de intentieverklaring werd verder aandacht besteden aan een verbeterd, duurzamer en transparanter handelsbeleid. Er werden onder meer voorstellen gedaan over een internationaal aanbestedingsinstrument en een anti-dumping methodologie. Verder werd een concept mandaat voor een nieuw multilateraal investeringshof voorgesteld en werd er verzocht om een spoedige adoptie van voorstellen ter modernisering van EU handelsdefensie instrumenten

De New Industrial Policy Strategy, die betrekking heeft op het industriebeleid, zal de Europese industrie helpen wereldleider in innovatie, digitalisering en duurzaamheid te blijven en/of worden.

Prioriteit 7: Een op wederzijds vertrouwen gebaseerde ruimte van recht en grondrechten

Europese agenda voor veiligheid

Het initiatief voor een Europese agenda voor veiligheid heeft betrekking op meerdere voorstellen. Onder meer voorstellen voor compatibiliteit tussen EU informatiesystemen voor veiligheid, grenzen en migratiemanagement en een voorstel ter verbetering van grensoverschrijdende politiesamenwerking, vallen onder deze agenda. Ook is er initiatief genomen tot de aanpak van oneerlijke commerciële praktijken, waarin voorkomen moet worden dat er dubbele kwaliteitsstandaarden voorkomen in consumentenproducten. De bescherming van de Europese buitengrenzen is al verbeterd door de nieuwe Europese grens- en kustwacht.

Terrorisme

De EU moet een sterkere eenheid vormen in de strijd tegen terrorisme. Om dit te bereiken, moet initiatief genomen worden tot een Europese inlichtingeneenheid (European Intelligence Unit). Deze eenheid moet er voor zorgen dat gegevens over terroristen en buitenlandse strijders automatisch worden gedeeld tussen de inlichtingendiensten en met de politie. Ook moet er een nieuwe Europese Openbaar Aanklager komen, die grensoverschrijdend terrorisme kan vervolgen.

In lijn met dit doel, waar de EU al sinds zijn oprichting voor streeft, is lidmaatschap van de EU voor Turkije in de nabije toekomst niet mogelijk. Dit door de wijze waarop het land de vrijheid van meningsuiting, met name van journalisten, schaadt.

Hof van Justitie van de EU

De uitspraken van het Hof moeten gerespecteerd worden. Het ondermijnen van uitspraken van het Hof en ondermijning van de onafhankelijkheid van nationale gerechten doet namelijk afbreuk aan de fundamentele rechten van burgers.

Prioriteit 8: Naar een nieuw migratiebeleid

In de intentieverklaring werd verzocht om een spoedige adoptie door de medewetgevers van het hervormde EU gemeenschappelijke asielsysteem, gebaseerd op de pilaren verantwoordelijkheid en solidariteit. Ook werd het initiatief tot een nieuwe migratie agenda gepresenteerd. Hierin zal de EU agenda voor migratie herzien worden, er maatregelen ter promotie van effectief terugkeerbeleid genomen en werd er een hervormd visumbeleid gemaakt.

Ook zal de Commissie een voorstel presenteren om het makkelijker te maken voor bekwame migranten om Europa te bereiken, door middel van een Blauwe Kaart. Er moet een beter systeem komen om mensen terug te sturen naar hun land van herkomst, bij onrechtmatig verblijf binnen de EU. Mensen die geen recht hebben op verblijf binnen de EU, moeten terug naar hun land van herkomst. Dit gebeurt nu echter nog maar in 36% van alle gevallen.

Prioriteit 9: Sterkere globale speler

Om de positie van de EU op het wereldtoneel te verstevigen hoopt de Commissie op een snelle aanname door de medewetgevers van het EU defensiefonds en het industrieel ontwikkelingsprogramma voor de Europese defensie. Deze verordening werd in juni 2017 door de Europese Commissie voorgesteld.

Prioriteit 10: Een Unie van democratische verandering

Om te blijven zorgen voor democratische verantwoordelijkheid binnen de Europese Unie heeft de Commissie tegelijkertijd met de Staat van de EU een voorstel gepubliceerd over een herziening van het Europees burgerinitiatief. De herziening moet zorgen voor meer toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid voor organisatoren. Daarnaast benadrukt de Commissie het succes van het Europees Solidariteitskorps, dit zal verder worden uitgerold. Ook de discussies over de toekomst van de EU, in relatie tot het in maart 2017 gepubliceerde Witboek, blijft voortduren.

Timmermans taskforce

Daarnaast stelt Juncker met ingang van deze maand ‘subsidiariteit en proportionaliteit  Task Force’  in. Dit is een Taskforce onder leiding van Frans Timmermans dat zal kijken naar de subsidiariteit en proportionaliteit van alle beleidsgebieden waar de EU actief is. De Taskforce zal bestaan uit leden van nationale parlementen van de lidstaten en leden van het Europees Parlement. Het is de bedoeling dat deze taskforce binnen een jaar hierover rapporteert.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse Provincies en Femke Salverda en Fenna Eerenberg, Europa decentraal

Bronnen:

The State of the Union 2017: Catching the wind in our sails, Europese Commissie
Letter of Intent, Europese Commissie

Meer informatie:

Vrijheid, gelijkheid en rule of law: toespraak Staat van de Unie 2017, Europa decentraal
Informatiemaatschappij, Europa decentraal
Justitie, Vrijheid en Veiligheid, Europa decentraal
Migratie, Europa decentraal
Europees recht en beleid, Europa decentraal
EFSI, Europese Investeringsbank
Energie-Unie, Europese Commissie
Industrie strategie, Europese Commissie

X