Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Oordeel Hof: een kerk kan een onderneming zijn

3 juli 2017Staatssteun

Een kerk lijkt aanvankelijk een niet-economisch karakter te hebben, maar ook religieuze instellingen kunnen economische activiteiten verrichten. Het Hof van Justitie van de EU heeft geoordeeld dat de belastingvrijstellingen die de Katholieke Kerk in Spanje geniet, verboden staatssteun kunnen vormen wanneer dit wordt toegekend voor economische activiteiten. Decentrale overheden moeten daarom ook rekening houden met het Europese staatssteunverbod bij steun aan kerken of andere religieuze instellingen.

Belastingvrijstelling en (staats)steun

Spanje sloot vóór de toetreding tot de Europese gemeenschappen een overeenkomst met de Heilige Stoel. Deze overeenkomst voorziet in belastingvrijstellingen voor de Katholieke Kerk. In een zaak, die uiteindelijk voor het Europese Hof kwam, wil een religieuze congregatie € 24.000 terugvorderen. De Katholieke Kerk heeft dit betaald aan gemeentelijke belastingen op gebouwen, installaties en werken. Hieronder vallen lokalen die worden gebruikt voor lager en middelbaar onderwijs dat uit de staatskas wordt gefinancierd. Deze lokalen worden echter ook gebruikt voor vrij onderwijs buiten schooluren aan niet leerplichtigen. Dit laatste wordt niet uit de staatskas gefinancierd en voor deze activiteit wordt dan ook inschrijvingsgeld gevraagd.

Economische activiteiten

Het verzoek van de congregatie tot het terugvorderen van de € 24.000 wordt door het Hof afgewezen. De litigieuze belastingvrijstelling kan namelijk verboden staatssteun vormen indien en voor zover de in de betrokken lokalen uitgeoefende activiteiten als economische activiteiten gezien kunnen worden. Hierin gaat de uitspraak van het Hof minder ver dan de eerdere conclusie van Advocaat Generaal Kokott. De AG concludeerde dat indien de economische activiteit van een instelling zoals deze kerk 10 % of meer van haar activiteiten vormt, ervan uit moet worden gegaan dat deze instelling deels economisch en deels niet-economisch actief is. Een dergelijke concrete afweging wordt er in dit arrest door het Hof niet gemaakt. Het is aan de nationale rechter om na te gaan of het gaat om economische activiteiten. U kunt meer in dit EUrrest lezen.

Toetsing criteria

Het Hof stelt verder dat de vrijstelling voor de betrokken zaak lijkt te voldoen aan twee van de vier voorwaarden om als staatssteun te worden aangemerkt, namelijk:

  1. Aan de voor de school verantwoordelijke congregatie een selectief economisch voordeel zou verlenen;
  2. Een vermindering van de inkomsten van de gemeente, en bijgevolg het gebruik van staatsmiddelen meebrengt.

Met betrekking tot de andere twee voorwaarden, om te kwalificeren als verboden staatssteun, stelt het Hof dat de litigieuze vrijstelling het onderwijs van de religieuze gemeenschap aantrekkelijker zou kunnen maken dan onderwijs dat wordt aangeboden op dezelfde markt. Daarbij herinnert het Hof ook aan de geleverde steun waarvan het bedrag over een periode van drie jaar niet de drempel van € 200.000 overschrijdt, wordt geacht het handelsverkeer tussen de lidstaten niet te vervalsen. Staatssteun wordt dan dus uitgesloten. De nationale rechter zal ook dit moeten nagaan en mag hier dan alleen rekening houden met de steun die de religieuze congregatie heeft gekregen voor haar (eventuele) economische activiteiten.

Door:

Paul Zondag en David Schutrups, Europa decentraal

Bron:

Persbericht, Hof van Justitie van de Europese Unie

Meer informatie:

Staatssteun, Europa decentraal
Criteria staatssteun, Europa decentraal
Onderneming, Europa decentraal
De-minimis, Europa decentraal

X