Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

De onzichtbare slagbomen bij de Duitse grens

8 juni 2015Aanbestedingen, Europees recht en beleid decentraal, Vrij verkeer

Duitsland is van plan om per 1 januari 2016 tol te gaan heffen op de snelwegen. De Europese Commissie kan de omstreden Duitse tolplannen mogelijk nog dwarsbomen en wil dat ook gaan doen, aldus de voorzitter van de Europese Commissie. Decentrale overheden (met name in de grensregio’s) hebben veel te maken met grensoverschrijdend verkeer. Zij verzetten zich sterk tegen de plannen van Duitsland omdat dit een negatief economisch effect zou hebben.

Duitse tolplannen

Op grond van de Duitse tolplannen moeten gebruikers van de Autobahn een heffing gaan betalen. De hoogte van de heffing wordt afhankelijk van de grootte van de auto en de belasting voor het milieu bepaald. Iedereen, ook de Duitsers zelf, moet in principe vanaf 1 januari 2016 een bijdrage betalen. Echter, een in 2014 aangenomen Duitse wet zorgt ervoor dat de heffing bij Duitse burgers in mindering wordt gebracht op de motorrijtuigenbelasting.

Bezwaren

Eurocommissaris Violeta Bulc van Verkeer heeft aangekondigd een formele inbreukprocedure te willen starten op het moment dat de wet wordt ondertekend. Met deze stap volgt Bulc de lijn van de Oostenrijkse regering die al eerder heeft gesteld dat er door de compensatie voor Duitse automobilisten sprake is van ”indirecte discriminatie op grond van staatsburgerschap”. Dit kan het geval zijn, omdat Duitsland wel compensatie beschikbaar stelt voor haar eigen burgers maar niet voor de weggebruikers uit andere lidstaten. Ook Nederland is tegen de tolheffing omdat dit volgens minister Melanie Schultz (Infrastructuur&Milieu) een nieuwe barrière creëert voor grensoverschrijdend verkeer.

Decentrale relevantie

In de gemeenten langs de Nederlands-Duitse grens heerst onrust over het geplande tolgeld voor personenauto’s. 129 Nederlandse en Duitse gemeenten in de grensstreek hebben daarom de Duitse verkeersminister Alexander Dobrindt  gevraagd op om te stoppen met het tolplan. Het Duitse plan tot tolheffing op alle wegen zou zorgen voor grote nadelen voor het toerisme, de arbeidsmarkt en voor de samenwerking van ziekenhuizen en onderwijs in de grensstreek.

Non-discriminatie

Volgens art. 18 VWEU is discriminatie op grond van nationaliteit verboden. Goederen, diensten kapitaal of personen uit andere lidstaten mogen, in beginsel, niet anders worden behandeld dan deze uit het eigen land. Er is sprake van indirecte discriminatie als er geen direct onderscheid naar nationaliteit wordt gemaakt, maar een maatregel wel tot gevolg heeft dat met name buitenlandse marktdeelnemers benadeeld worden. EU-bewoners moeten zich vrij kunnen bewegen en vestigen in de hele EU zonder onderscheid naar staatsburgerschap, zo bepaalt de EU-wetgeving

Bevoegdheden Europese Commissie

Ook Commissievoorzitter Juncker heeft ernstige bezwaren tegen de Duitse plannen en dreigt daarom met het opstarten van een formele inbreukprocedure. Het toezicht op de naleving van de Europese regelgeving is één van de belangrijkste taken van de Europese Commissie.  De Commissie is echter niet verplicht om een inbreukprocedure te starten en kan in iedere fase van de procedure afzien van de voortzetting ervan, ze beschikt namelijk over een ruime discretionaire bevoegdheid. In het ernstigste geval kan dit uiteindelijk leiden tot een veroordeling van Duitsland door het Europese Hof van Justitie.

Formele inbreukprocedure bij het Hof

Voordat wordt overgegaan tot een formele inbreukprocedure, probeert de Europese Commissie aan de hand van dialoog met de lidstaten tot een snelle afwikkeling te komen. Tot op heden is er sprake van dialoog, maar ingewijden van de Commissie verwachten dat de formele inbreukprocedure toch van start zal gaan. Deze formele inbreukprocedure is zeer omvangrijk en kan jaren duren, indien deze volledig wordt doorlopen. Kort gezegd komt het erop neer dat de procedure uit twee elkaar opvolgende (administratieve) fases bestaat met daarna de mogelijkheid om een beroep bij het hof in te stellen indien de eerste fase niet afdoende is gebleken (juridische beroepsfase).

Mogelijke gevolgen van uitspraak Hof

Mocht de Duitse tolkwestie uiteindelijk in de beroepsfase belanden, dan kan dit grote gevolgen voor Duitsland hebben. Indien het Hof in zijn arrest tot de conclusie komt dat een lidstaat zijn verplichtingen uit het EU verdrag niet of niet voldoende is nagekomen, is deze lidstaat gehouden die maatregelen te nemen die nodig zijn om de inbreuk te beëindigen (art. 260 VWEU). Als hier geen gehoor aan wordt gegeven wordt er een nieuwe inbreuk begaan doordat de plicht niet is nagekomen. Artikel 260 lid 2 bevat voor deze gevallen een dwangmechanisme, zodat boetes aan de lidstaat kunnen worden opgelegd. Hoewel het in deze kwestie nog lang niet zo’n vaart loopt, is het wel de vraag of de wet nog wel, zoals beoogd, per 2016 in werking kan treden. Wellicht biedt het Europees recht daarom een uitkomst voor gemeenten in de grensregio’s indien de procedure ervoor zorgt dat de Duitse plannen worden gewijzigd.

Door:

Paul Zondag en Lukas Ament, Europa decentraal

Bron:

NRC

Meer informatie:

Dossier Vrij Verkeer, Europa decentraal
Dossier Europees recht en beleid decentraal, Europa decentraal
Inbreukprocedures, Europa decentraal
Inbreukprocedures, Europese Commissie
Vignetten plakken of een uniform tolstelsel voor Europa?, Europese Ster (november 2014)

 

X