“Eigen Europese energie is macht, veiligheid en bedrijvigheid”

2 maart 2015

De Europese Commissie heeft 25 februari het voorstel voor een Europese energie-unie gepresenteerd. Europa heeft dringend behoefte heeft aan beter functionerende energiemarkten en voor effectieve grensoverschrijdende koppeling van energienetten.

Sindsdien heeft de oorlog in de Oekraïne zes lidstaten nog eens pijnlijk geconfronteerd met hun volledige afhankelijkheid van Russisch aardgas voor hun energievoorziening.

Het Europa van de lange termijn

“Te lang is energie uitgezonderd van de fundamentele vrijheden van onze Unie. De gebeurtenissen van dit moment laten zien wat er op het spel staat, nu veel Europanen vrezen dat zij wel eens geen energie meer zouden kunnen hebben om hun huis te verwarmen”, betoogt Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Commissie. “Dit gaat over een Europa dat samen optrekt voor de lange termijn. Ik wil dat de energie, waarop onze economie steunt, robuust, betrouwbaar, zeker, in toenemende mate hernieuwbaar en duurzaam is”.

Lappendeken

Energie in Europa is nu een lappendeken van nationale belangen en plannen zonder grensoverschrijdende samenhang. Het uitvallen van kerncentrales in België kon eind vorig jaar alleen met noodmaatregelen worden opgelost, hoewel omliggende landen genoeg energie produceren. Er is echter geen verbindingskabel. Hetzelfde geldt voor Frankrijk, dat geen energie uit Spanje kan importeren. Energie is tevens een bron van nationale tegenstellingen. In Frankrijk staat kernenergie bovenaan, Nederland heeft gasvoorraden, Duitsland heeft gekozen voor wind- en zonne-energie.

De uitdagingen van de energie-unie

De energie-unie moet een aantal problemen tegelijk oplossen. Zoals de afhankelijkheid van het Russische gas die sommige landen kwetsbaarder maakt dan andere. Sinds de verslechtering van de betrekkingen van de meeste Europese lidstaten met Rusland, als gevolg van de annexatie van de Krim en de oorlog in het oosten van Oekraïne, staat de kwestie van het gas bovenaan de agenda. Het Russische gas voorziet in ongeveer eenderde van de Europese behoefte. Ook Nederland, zelf een aardgasland, is kwetsbaarder dan het denkt. Wanneer het kabinet beslist om de aardgaswinning in Groningen toch definitief te verminderen, kan het noodzakelijk blijken om meer gas van Rusland te betrekken.

Concurrentienadeel Europees bedrijfsleven

Verantwoordelijk Eurocommissaris Maroš Šefčovič zette een reeks van prangende feiten op een rij over de positie van Europa en de achterstand tot bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Zo liggen de prijzen op de groothandelsmarkt voor elektriciteit en gas in Europa respectievelijk 30 procent en 100 procent boven die in de VS. Voor het Europese bedrijfsleven is dat een concurrentienadeel van jewelste.

Miljardeninvestering in energiesector

Twaalf van de 28 Europese landen voldoen niet aan de minimale Europese ambities om geproduceerde energie ook de grens over te krijgen. Een energiemarkt met adequate netverbindingen scheelt consumenten 40 miljard euro per jaar. En tot 2020 moet duizend miljard (1.000.000.000.000) euro geïnvesteerd worden in de energiesector. Wie gewend is aan de grote getallen die uit de Brusselse bureaucratie rollen, zijn dit cijfers die tot meer dan nadenken stemmen. Eigen Europese energie is macht, is veiligheid en is bedrijvigheid. Europa moet zichzelf serieus nemen en van energie rap een troef maken.

We importeren ons arm, terwijl we ons rijk kunnen innoveren

De Nederlandse Europarlementariër Gerbrandy (D66) pleit naast stevig Europees toezicht ook voor een competitieve interne energiemarkt en een hogere prioriteit aan energiebesparing. Gerbrandy: “Er zijn op dit moment drie problemen die aangepakt moeten worden, energie is te duur, te vervuilend, en we zijn veel te afhankelijk van de grillen van Rusland. We moeten van 28 energie-unietjes naar een krachtige energie-unie. Een Europa met een overvloed aan schone, goedkope energie en onafhankelijk van derde landen. Momenteel importeren we ons arm, terwijl we ons rijk kunnen innoveren. Met een goed functionerende interne energiemarkt kunnen we 50 miljard per jaar besparen.”

Door:

Vivian Stribos, Huis van de Nederlandse Provincies, dossierhouder Klimaat en Energie

Bronnen:

Persbericht, Europese Commissie
Commentaar ‘Maak van die lappendeken rap Europees energiebeleid’, NRC Handelsblad – 26 februari
Artikel ‘Nieuw Europees energiebeleid combineert bestaande plannen’, NRC Handelsblad – 26 februari
Blog krachtige Europese aanpak energie-unie, Gerben Jan Gerbrandy