EU-brede rechtszekerheid is vereist voor innovaties in slimmer en schoner vervoer

Intelligente transport systemen (ITS), zelfrijdende auto’s en toenemende digitalisering typeren de toekomst van de transport sector. Om deze innovaties voor slimmer en schoner vervoer te faciliteren zijn goed onderhoud en de juiste technologieën essentieel. Over deze stelling gingen sprekers tijdens het HNP seminar op 7 september jl. in debat. De belangrijkste conclusie: het ontwikkelen van een duidelijk EU bestuurlijk kader en het bieden van rechtszekerheid zijn nu prioriteit.

Bestuurlijke actie is nodig

De geluiden vanuit de industrie en de politiek komen tijdens de discussie grotendeels overeen. Richard Lax, vertegenwoordiger van KAPSCH Industry stelt dat er reeds veel nieuwe technologieën bestaan op transport gebied en dat er voldoende mogelijkheden zijn om innovaties uit te testen. Bestuurlijke actie is op dit moment de vereiste. Matthijs van Miltenburg, lid van het Europees Parlement namens D66, argumenteert dat het bieden van rechtszekerheid binnen de EU op onderwerpen zoals privacy, aansprakelijkheid, veiligheid en juiste financiering onmisbaar is. Moderator Serge van Dam, werkzaam bij Rijkswaterstaat, concludeert dat de termen organisatie en samenwerken toegevoegd moeten worden aan de hierboven genoemde stelling.

Nederlands voorzitterschap

In het afgelopen half jaar is het Nederlands voorzitterschap er in geslaagd om de ontwikkelingen op het gebied van ICT en transport samen te brengen. Op 14 en 15 april jl. zetten Europese transportministers onder voorzitterschap van minister Schultz van Haegen de eerste stap richting betere samenwerking en coördinatie. Zij ondertekenden toen de Verklaring van Amsterdam, het was de eerste keer dat op politiek niveau in de EU over geautomatiseerde vervoersmogelijkheden werd gesproken. Claire Depré, head of unit ITS bij DG Move van de Europese Commissie, bedankte voor de Nederlandse inzet. Zij benadrukte dat de EU interne markt een belangrijk bezit is die zo goed mogelijk benut moet worden.

ITS-platform

Claire Depré omschrijft ITS als een instrument dat Europese beleidsdoelen moet ondersteunen en kan helpen bij de aanpak van maatschappelijke uitdagingen. Sinds juli 2015 biedt de Europese Commissie aan partners uit de publieke en private sector de mogelijkheid om samen te werken aan de ontwikkeling en implementatie van ITS diensten binnen het ITS-platform. Daarnaast bestaat het C-ITS platform, hierin ligt de nadruk meer op coöperatieve ITS. Dit platform bevindt zich inmiddels in een tweede fase en heeft een speciale focus op de stedelijke gebieden en op verbindingen met automatisering. Momenteel loopt een publieke consultatie over de eerste fase van het C-ITS platform, deadline voor reageren is 16 september a.s. Meer informatie is hier te vinden.

Belang van data-analyse

Een belangrijk element in de presentaties van alle sprekers is het gebruik van data. Het besef groeit al geruime tijd dat data waardevol is en dat hierin geïnvesteerd moet worden om het te verbeteren. Data analyse kan voor verschillende doeleinden gebruikt worden. Zo geeft Henk Samson, vertegenwoordiger van Strukton Rail en het Dutch Institute World Class Maintenance, aan dat sensor data wordt ingezet bij spooronderhoud en dat het gebruikt wordt bij beslissingen over planning. Suzanne Hoadley, senior manager bij POLIS netwerk, voegt hieraan toe dat data ook gebruikt kan worden bij ruimtelijk ordening. Door data te verzamelen over het weggebruik van fietsers of automobilisten kan infrastructuur efficiënter worden ingezet.

Knelpunten

Er spelen echter ook belangrijke vraagstukken rondom deze data. Slimme technologie draait om data verzameling en deling. Deze is echter in veel gevallen niet gestandaardiseerd, het is onduidelijk wie  de eigenaar is en hoe het geregeld is met het gebruik? Lokale of regionale autoriteiten zijn bijvoorbeeld niet altijd eigenaar van de data die zij gebruiken. Eric Kenis, namens het Vlaams ministerie van Mobiliteit, duidt tevens op een verschuiving van datasystemen. Er wordt in steeds mindere mate gebruik gemaakt van apparatuur langs de weg en steeds vaker ingezet op datasystemen die ingebouwd zijn in voertuigen. Het vraagstuk is hier wederom; hoe is deze data analyse geregeld en hoe wordt de ingezamelde informatie uitgewisseld? Voor dit soort vraagstukken, o.a. rondom privacy en aansprakelijkheid, moet een Europees juridisch kader zekerheid bieden.

Last mile

Te midden van allerlei technologische ontwikkelingen en innovaties mag het maatschappelijk draagvlak niet vergeten worden, aldus Van Miltenburg. Dit is vooral van toepassing wanneer het aankomt op zogeheten last mile oplossingen. Innovaties zoals zelfrijdende auto’s en truck platooning werken goed op snelwegen, maar wat is de mening van de Europese burger wanneer dit zich naar de steden verplaatst. Technologie kan volgens Van Miltenburg niet doorgedrukt worden, bredere publieke steun moet gewaarborgd worden. Het is belangrijk dat deze stedelijke uitdagingen meetellen. De compatibiliteit van verschillende transport modes, ook wel seamless transportation, moet tevens onderdeel zijn van ideeën voor slimmer en schoner vervoer.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

Meer informatie:

Nieuwbericht ‘Is de EU klaar voor nieuw tijdperk in weg transport?’, Huis van de Nederlandse provincies
Verklaring van Amsterdam, EU2016NL
C-ITS platform, Europese Commissie
EU ITS platform, Europese Commissie
Dutch institute of World Class Maintenance
POLIS network