Europees aanhoudingsbevel leidt tot prejudiciële vragen over Brexit

19 februari 2018Brexit

Het Supreme Court, de hoogste Ierse rechter, zal prejudiciële vragen gaan stellen aan het Europese Hof van Justitie. Deze vragen gaan over de potentiële invloed van Brexit op de overlevering van personen die gezocht worden met het oog op strafvervolging of een gevangenisstraf aan het Verenigd Koninkrijk. Na de Brexit zal er sprake zijn van uitlevering aan een zogeheten ‘derde land’ (een land dat geen EU-lidstaat is). Volgens de Ierse rechter is er veel onduidelijkheid over deze situatie.

Overlevering

De prejudiciële vragen worden gesteld naar aanleiding van een zaak waarin de Ier Thomas Joseph O’Connor op grond van een Europees aanhoudingsbevel aan het VK zou worden overgeleverd om een vierenhalfjarige celstraf in het VK uit te zitten. O’Connor bevocht de overlevering tot de hoogste Ierse rechter. Deze Ierse rechter ging ter beoordeling van het geschil over tot het stellen van prejudiciële vragen aan het Hof.

Onzekerheid over eerbiediging grondrechten

Door de Brexit zullen Unieburgers bij overlevering aan het VK niet langer onderworpen zijn aan EU-recht, maar aan Brits recht. Door de huidige onduidelijkheid over het toekomstige akkoord tussen de EU en het VK bestaat hierdoor volgens de Ierse rechter onzekerheid over de eerbiediging van Uniegrondrechten van burgers van de lidstaten die worden overgeleverd aan het VK. Als O’Connor overgeleverd zou worden aan het VK, zou hij namelijk op 29 maart 2019 (de datum van het Britse vertrek uit de EU) in het VK gevangen zitten.

Prejudiciële vragen

De Ierse rechter zal onder voorbehoud (wegens de gelegenheid voor partijen om nog voordrachten te doen) de volgende prejudiciële vragen stellen: is een uitvoerende lidstaat verplicht om het verzoek van het VK tot overlevering van een persoon op grond van het Europees aanhoudingsbevel te weigeren wegens de aankomende Brexit en de onzekerheid over de toekomstige toepassing van Unierechten? Zo nee, bestaan er in dat geval voorwaarden waar een rechterlijke autoriteit van de uitvoerende lidstaat aan moet toetsen bij overlevering?

Spoedprocedure

De Ierse rechter heeft het Hof verzocht om de vragen zo snel mogelijk te beantwoorden. Naast de zaak O’Connor zijn er nog 20 gelijksoortige Ierse rechtszaken die in afwachting van de beoordeling van het Hof zijn aangehouden. Op grond van artikel 23 bis van het Statuut van het Hof kunnen prejudiciële vragen via een spoedprocedure worden behandeld. Een uitspraak volgt dan ongeveer binnen twee à drie maanden. De president van het Hof moet in dat geval het verzoek van de Ierse rechter wel eerst inwilligen. Zoals Europa decentraal eerder berichtte, is ook de Rechtbank Amsterdam van plan prejudiciële vragen te stellen over de status van EU-grondrechten na de Brexit.

Brexit-loket voor decentrale overheden

Bent u een medewerker van een gemeente, provincie, waterschap, de koepelorganisaties Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Unie van Waterschappen (UvW) of een ministerie? En heeft u een vraag over de Brexit? Dan kunt u gratis terecht bij het Brexit-loket.

Door:

Mirthe Mulders en Chris Koedooder, Europa decentraal

Bron:

Uitspraak Supreme Court (Ierland) van 1 februari 2018

Meer informatie:

Brexit, Europa decentraal
Brexit-loket voor decentrale overheden, Europa decentraal
Kaderbesluit 2002/584 betreffende het Europees aanhoudingsbevel
Prejudiciële verwijzing: hoe ziet de rechtspositie van Britse burgers eruit na de Brexit?, nieuwsbericht Europa decentraal
Brexit: kan de Britse nationaliteit worden aangenomen zonder de Nederlandse nationaliteit te verliezen? Praktijkvraag Europa decentraal