Europees landbouwbeleid op de schop

4 december 2017Duurzaamheid, milieu en klimaat, Staatssteun

De Europese Commissie presenteerde op 29 november de mededeling ‘De toekomst van landbouw en voeding’. Hierin worden de intenties van de Commissie voor het Europees landbouwbeleid na 2020 geschetst. De belangrijkste veranderingen zijn dat met deze plannen de regie grotendeels terugkeert naar de EU-lidstaten en de vergroeningsmaatregelen worden afgeschaft.

Regie bij lidstaten

Het voornaamste initiatief in de mededeling leidt ertoe dat de lidstaten meer verantwoordelijkheid krijgen bij de keuzes hoe en waar zij hun GLB-financiering investeren om de ambitieuze gemeenschappelijke doelstellingen voor milieu, klimaatverandering en duurzaamheid te realiseren. De huidige tweepijlerstructuur blijft behouden, maar er wordt een flexibelere aanpak gevolgd. Dit betekent dat Europese landbouwers steun blijven ontvangen via het systeem van rechtstreekse betalingen.

Strategisch plan

Elke EU-lidstaat moet een eigen strategisch plan ontwikkelen, dit wordt door de Commissie goedgekeurd. In dit plan wordt uiteengezet hoe de lidstaat de EU-doelstellingen voor onder andere milieu, duurzaamheid en werkgelegenheid wil behalen. Vervolgens wordt de aandacht meer gericht op het monitoren van vooruitgang en het waarborgen van de resultaatgerichtheid van de financiering, in plaats van op naleving van de regels. Deze overgang van een “onze size fits all”-benadering naar een aanpak op maat zorgt ervoor dat het GLB en de concrete implicaties ervan dichter bij diegenen worden gebracht die verantwoordelijk zijn voor de praktische uitvoering.

Modernisering

Vicevoorzitter van de Europese Commissie, Jyrki Katainen, stelt dat dit voorstel is gebaseerd op een brede raadpleging van belanghebbenden en een belangrijke stap in de modernisering en vereenvoudiging van het GLB is. “Dit door de Commissie geïntroduceerde nieuwe model zal voor meer subsidiariteit voor de lidstaten zorgen en doet op hen een beroep om strategische plannen voor het GLB op te stellen.” Deze plannen behandelen de acties in het kader van pijler I en pijler II. Dit moet vereenvoudiging, meer samenhang en betere monitoring van de resultaten mogelijk maken.

Koerswijziging

Phil Hogan, Eurocommissaris voor Landbouw en Plattelandsontwikkeling: “De mededeling van vandaag waarborgt dat het gemeenschappelijk landbouwbeleid resultaten zal opleveren op het gebied van nieuwe en opkomende doelstellingen. Denk hierbij aan het bevorderen van een slimme en veerkrachtige landbouwsector, het ondersteunen van milieuzorg en klimaatactie en het versterken van het sociaaleconomische weefsel van het platteland. Zij markeert ook een belangrijke koerswijziging in de uitvoering van het GLB. Het bestaande systeem wordt vervangen door een nieuw implementatiestelsel, met een veel grotere mate van subsidiariteit voor de lidstaten en regio’s.”

Vergroening

Uit de eerder in 2017 uitgeschreven publieke consultatie kwam duidelijk naar voren dat uiteenlopende belanghebbenden het eens zijn in hun kritiek op de vergroeningsmaatregelen binnen het GLB. Momenteel is ongeveer een derde van de directe inkomenssteun die de EU verleent aan landbouwers verbonden aan deze maatregelen ter verduurzaming en vergroening van landbouwbeleid. Hogan erkende dat deze aanpak heeft gefaald. ‘We gaan van vergroening af, omdat het niet werkt,’ aldus Hogan. Maatregelen zoals het aanwijzen van ecologische focus gebieden en de regel van drie-gewassen zullen verdwijnen.

Voorstellen

Overige voorstellen in de mededeling zijn gericht op:

  • Het aanmoedigen van het gebruik van moderne technologieën en machines om landbouwers te ondersteunen en meer markttransparantie en zekerheid te bieden;
  • Meer aandacht voor de jongere generaties, in coördinatie met de eigen bevoegdheden van de lidstaten op het gebied van onder meer grondbelasting, ruimtelijke ordening en de ontwikkeling van vaardigheden;
  • De bezorgdheid van de burger op het gebied van duurzame landbouwproductie, en dan met name gezondheid, voeding, voedselverspilling en dierenwelzijn, aanpakken;
  • De oprichting van een platform op EU-niveau inzake risicobeheer om landbouwers te helpen om te gaan met de onzekerheid van het klimaat, veranderingen op de markt en andere risico’s.

Vervolg 2018

De Commissie benadrukt dat deze mededeling niet vooruit loopt op het resultaat van het debat over de toekomst van de EU-financiën, noch op de inhoud van het voorstel voor het volgende meerjarig financieel kader (MFK). De wetgevingsvoorstellen om daadwerkelijk uitvoering te gaan geven aan de in deze mededeling geschetste doelstellingen, worden door de Commissie vóór de zomer van 2018 ingediend, na het MFK-voorstel.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse Provincies

Bronnen:

De toekomst van voeding en landbouw, persbericht Europese Commissie
Mededeling Toekomst voeding en landbouw, Europese Commissie

Meer informatie:

Toekomst GLB, DG AGRI Europese Commissie
Brussels plans to axe greening payments in CAP reform, nieuwsbericht ENDS Europe
Phil Hogan gives EU countries bigger role in steering farm policy, nieuwsbericht Politico EU
Gemeenschappelijk landbouwbeleid, Huis van de Nederlandse Provincies

X