Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Europese Rekenkamer: Toezicht op naleving EU-recht door overheden kan beter

8 oktober 2018Europees recht en beleid decentraal

De Europese Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het toezicht van de Europese Commissie op de naleving van het EU-recht door de lidstaten. Dit op verzoek van het Europees Parlement. In het onderzoeksrapport behandelt de Europese Rekenkamer de uitdagingen die de Commissie hierbij tegenkomt, stelt zij mogelijke oplossingen voor en manieren waarop de Commissie haar toezicht kan versterken.

Toezicht op de naleving van het EU-recht

Aangezien de EU-verdragen zijn gesloten door de lidstaten, zijn deze ook verantwoordelijk voor de naleving hiervan. Dit betekent dat een lidstaat in zijn geheel aansprakelijk is voor een schending van het EU-recht, en nooit een decentrale overheid of een individu. Bij elke schending door een Nederlandse (decentrale) overheidsinstantie bestaat de mogelijkheid dat de Rijksoverheid aangeklaagd wordt voor het Europese Hof van Justitie. In artikel 17 lid 1 VEU is vastgelegd dat de Commissie toezicht houdt op de naleving van de Verdragen door de lidstaten, en dat zij lidstaten voor het Hof van Justitie kan dagen als het EU-recht geschonden wordt. Dat gebeurt dan via de inbreukprocedure van artikel 258 VWEU.

Versterking van het toezicht

In het rapport zet de Europese Rekenkamer meerdere manieren uiteen waarop de Commissie haar toezicht kan versterken. Ten eerste is de toezichtfunctie van de Commissie ingebed in haar aanpak voor betere regelgeving, wat volgens de Europese Rekenkamer zijn vruchten zal blijven afwerpen. De Commissie wordt in dit verband aangeraden een inventarisatie te maken van de doelmatigheid, efficiëntie en effectiviteit van haar toezichtactiviteiten.

Verder biedt het benutten van EU-financiering door lidstaten mogelijkheden voor de Commissie. Lidstaten kunnen namelijk een beroep doen op de EU-fondsen ter versterking van hun financiële en bestuurlijke capaciteit om EU-wetgeving na te leven. Hiermee kan de Commissie niet-naleving voorkomen, opsporen en corrigeren. De Commissie zou volgens de Europese Rekenkamer een samenhangende en gecoördineerde benadering voor het gebruik van EU-financiering kunnen ontwikkelen om hiermee haar mogelijkheden tot het monitoren en bevorderen van naleving door de lidstaten te verbeteren. Ook kan het delen van informatie en expertise over beleidsonderwerpen tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en de Commissie volgens de Europese Rekenkamer verbeterd worden. Verder moet de informatievoering vanuit de Commissie consistent, gericht, en transparant zijn, zo staat in het rapport.

Wet NErpe

Sommige EU-wetgeving moet eerst worden omgezet naar nationale wetgeving. Andere EU-wetgeving is echter automatisch van toepassing binnen de Nederlandse rechtsorde. Ook decentrale overheden moeten zich daaraan houden. De Rijksoverheid houdt toezicht op de naleving hiervan. Om decentrale overheden indien noodzakelijk te kunnen dwingen hun naleving van Europees recht te verbeteren, is de Wet Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten (Wet NErpe) aangenomen. De wet voorziet in een aantal instrumenten waarmee het Rijk de naleving van het Europese recht door publieke entiteiten kan bevorderen. Een van deze instrumenten is de aanwijzingsbevoegdheid. Dit houdt in dat de betrokken minister een publieke entiteit een aanwijzing kan geven wanneer deze entiteit het EU-recht niet naleeft, en dat er een overleg tussen de entiteit en de minister plaatsvindt wanneer de aanwijzing niet binnen de gestelde termijn wordt opgevolgd. Een ander belangrijk instrument is het verhaalsrecht, waarmee de Nederlandse overheid een boete die is opgelegd door het Europese Hof van Justitie kan verhalen op een decentrale overheid. De hierboven genoemde instrumenten zijn echter uiterste middelen.

Bron:

In de praktijk brengen van EU-recht: de toezichtverantwoordelijkheden van de Europese Commissie krachtens artikel 17, lid 1, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, rapport Europese Rekenkamer

Door:

Sharon Smedes en Chris Koedooder, Europa decentraal

Meer informatie:

Europees recht en beleid decentraal, Europa decentraal
Toezicht en naleving, Europa decentraal
Wet NErpe, Europa decentraal
Europese Rekenkamer: Commissie kan toezicht op toepassing EU-recht versterken, nieuwsbericht Ministerie van Buitenlandse Zaken
Europese Rekenkamer publiceert activiteitenverslag 2017, nieuwsbericht Europa decentraal
Aantal inbreukzaken 2016 hoogste in vijf jaar, nieuwsbericht Europa decentraal

 

X