Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Europese Commissie lanceert voorstel voor nieuwe meerjarenbegroting (MFK)

7 mei 2018Regionaal beleid en fondsen

Afgelopen woensdag heeft de Europese Commissie het voorstel voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) gepresenteerd tijdens de plenaire vergadering van het Europees Parlement. Het MFK is de meerjarenbegroting voor de EU. De nieuwe begroting loopt van 2021 tot 2027. Het vorige MFK bedroeg bijna € 1000 miljard. Het Commissievoorstel verhoogt dit naar ongeveer € 1300 miljard. De begrotingsonderhandelingen die nu van start gaan zijn ook belangrijk voor decentrale overheden, omdat de hoogte en toewijzing van de Europese fondsen waar zij gebruik van kunnen maken ook onderwerp van discussie zijn.

Modernisering en uitbreiding EU budget

De Commissie stelt dat een gemoderniseerde begroting noodzakelijk is, zodat het meeste gehaald kan worden uit elke euro. De hernieuwingen betreffen zowel besparingen, investeringen als moderniseringen. Als het aan de Commissie ligt, wordt er 7% bezuinigd op het Cohesiebeleid en 5% op het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) ten opzichte van het huidige MFK. De Commissie stelt voor om fors meer te investeren in bijvoorbeeld Erasmus+ en het Horizon-programma. Erasmus+ is het EU-programma voor onderwijs en jongeren in Europa. Het Horizon-programma betreft een onderzoeks- en investeringsprogramma.

Indien het Commissievoorstel wordt aangenomen in zijn huidige vorm, zal de bijdrage van Nederland flink gaan stijgen. Met het aanstaande vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU, en daarmee het verlies van een grote netto betaler uit het EU budget, wil de Commissie de korting op de bijdrage aan het EU budget die sommige lidstaten (waaronder Nederland en het VK) hadden bedongen in zijn geheel afschaffen. Voorgesteld wordt om deze korting over een periode van vijf jaar langzaam af te bouwen om een grote financiële klap op de EU-begroting te voorkomen.

Het Commissievoorstel is voor Nederland “geen acceptabele uitkomst”, zo liet premier Rutte in een eerste reactie weten. Nederland neemt de positie in dat het EU budget moet moderniseren maar ook krimpen, omdat een verkleinde EU ook tot een kleiner budget zou moeten leiden. Europa decentraal berichtte eerder al over de stellingname van het kabinet ten aanzien van het toekomstige MFK. Het Interprovinciaal Overleg (IPO) verwelkomde het Commissievoorstel als een goede basis voor de Nederlandse regio’s.

Cohesiebeleid na 2020

Eind mei publiceert de Commissie zijn nieuwe voorstel voor het Cohesiebeleid na 2020. In het huidige MFK-voorstel valt al wel het een en ander af te leiden.

Naast een bezuiniging op het Cohesiebeleid wil de Commissie namelijk andere voorwaarden stellen aan de Europese Structuur- en Investering fondsen (ESI-fondsen). Hoewel het bbp (Bruto Binnenlands Product) leidend zal blijven in de toewijzing van de ESI-fondsen, zullen thema’s als (jeugd)werkloosheid, klimaatverandering en de opvang en integratie van migranten een belangrijk aandachtspunt worden. De voorgestelde verandering in het Cohesiebeleid is van belang voor decentrale overheden, omdat de toewijzing van de ESI-fondsen hierdoor zullen veranderen.

Eigen middelen EU

Naast de afdracht van lidstaten aan het EU-budget, haalt de EU ook zelf geld op. Deze Europese financiering noemt men ook wel ‘eigen middelen’. Momenteel gebeurt dat door middel van douanerechten, suikerheffingen en een percentage van het BTW (0,3%). Het is al langer de wens van het Parlement, om het percentage van het eigen-middelendeel van het totale EU-budget te vergroten. Op die manier zou de EU in de toekomst namelijk minder afhankelijk zijn van budgetonderhandelingen tussen de lidstaten over directe bijdrage. In het nieuwe MFK-voorstel presenteert de Commissie mede daarom nieuwe eigen-middelenmechanismes. Dit gaat onder andere om een deel van de opbrengsten van het emissiehandelssysteem, een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting en een nationale bijdrage gebaseerd op de hoeveelheid niet-gerecycled plastic.

Het verdere verloop van de onderhandelingen

Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon moet het Europees Parlement instemmen met het EU-budget voordat het kan worden aangenomen. De Commissie en het Parlement streven naar een deal over de meerjarenbegroting voordat de Europese verkiezingen plaatsvinden (in mei 2019). De Raad (waarin de EU-lidstaten vertegenwoordigd zijn) heeft waarschijnlijk minder haast, aldus een rapport van de Onderzoeksdienst van het Europees Parlement. De Onderzoeksdienst verwacht aanname van het budget eind 2019, begin 2020.

Het recente verleden doet vermoeden dat de planning van de Commissie en het Parlement te ambitieus zou kunnen zijn. Tijdens de onderhandelingen over het MFK voor de periode 2014-2020 zat er twee en een half jaar tussen de publicatie van het eerste Commissievoorstel en de aanname van het MFK door de Raad. Destijds zette de Commissie in op een budgetverhoging van 5%, maar moest er uiteindelijk genoegen worden genomen met een verlaging van 3,5%. Het zal dan hoogstwaarschijnlijk ook nu nog wel even duren voordat de uitkomst van de budgetonderhandelingen vaststaat.

Door:

Fabian Wondergem, Chris Koedooder en David Schutrups, Europa decentraal

Bron:

A Modern Budget for a Union that Protects, Empowers and Defends, Europese Commissie

Meer informatie:

Nederland neemt positie in over het toekomstige EU-budget, Europa decentraal
Structuur- en investeringsfondsen, Europa decentraal
Praktijkvraag: Wat is de relatie tussen de Staat van de Unie, het werkprogramma en het MFK?, Europa decentraal
Briefing: The European Council and the Multiannual Financial Framework,  European Parliamentary Research Service
Voorstel EU-begroting: goede basis voor Nederlandse regio’s, nieuwsbericht Interprovinciaal Overleg

X