Europese thema’s in het regeerakkoord

16 oktober 2017Brexit, Duurzaamheid, Europees recht en beleid decentraal

Hoe denken de formatiepartijen over Europese thema’s? Na een historisch lange onderhandelingsperiode presenteerden de formatiepartijen dinsdag 10 oktober het regeerakkoord. VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie hebben onder andere overeenstemming bereikt over Europese kwesties zoals migratie, klimaat en energie en Brexit. De koepelorganisaties VNG, IPO en UvW reageren positief op het regeerakkoord.

Europese samenwerking?

Voor alle formatiepartijen staat vast dat Europese samenwerking belangrijk is. In de verkiezingsprogramma’s van de partijen werd de vorm van deze samenwerking echter verschillend ingevuld. In het regeerakkoord wordt gepleit voor een actievere rol voor de Europese Unie op het gebied van migratie, klimaat en grensoverschrijdende criminaliteit. Aan de andere kant wordt ook genoemd dat de EU op gebieden als volkshuisvesting regels heeft ingesteld die volgens de formatiepartijen te veel de eigen verantwoordelijkheid van de lidstaten inperken.

Asiel en migratie

In het regeerakkoord is de eis van D66 betreffende de permanente opvang van asielzoekers ingewilligd. Het aantal asielzoekers dat Nederland op grond van het VN-vluchtelingenverdrag jaarlijks opneemt, wordt verhoogd van 500 naar 750. Daarnaast werkt Nederland mee aan het herplaatsingsbeleid van asielzoekers op EU-niveau. Lidstaten die zich niet aan deze afspraken houden, moeten volgens de formatiepartijen worden gekort op Europese subsidies. Om nationale wetgeving af te stemmen op de Europese regels, wordt de periode van een asielvergunning verlaagd van vijf naar drie jaar. Het kinderpardon wordt niet uitgebreid.

Klimaat en energie

Ook over het thema klimaat is lange tijd onderhandeld. Alle partijen wezen in hun verkiezingsprogramma’s op het belang van het bereiken van de klimaatdoelen van Parijs. Uit het regeerakkoord blijkt dat Nederland een voortrekkende rol in de EU moet gaan nemen op het gebied van klimaat. Er komt een nationaal klimaat- en energieakkoord, waarmee ingezet wordt op het verlagen van de CO2-uitstoot. Met een vermindering van 49% wordt gestreefd naar een hogere reductie dan in de EU-doelstellingen. Dit wordt bijvoorbeeld bereikt door de kolencentrales voor 2030 te sluiten, broeikasgasemissies in de landbouw te verminderen en de afvang en opslag van CO2.

Regeerakkoord: rol Decentrale overheden 

Het regeerakkoord bevat specifieke voorstellen voor de rol van decentrale overheden op het gebied van klimaat en energie. Gemeenten kunnen bijdragen door milieuzones in te stellen en lagere parkeertarieven vast te stellen voor emissie-vrije auto’s. Ook draagt het Rijk bij aan cofinanciering van gemeentelijke en provinciale investeringen in fietsinfrastructuur en fietsenstallingen bij OV-knooppunten. In samenspraak met decentrale overheden wordt per regio gekeken naar de mogelijkheden voor verduurzaming van de gebouwde omgeving. In 2050 moeten alle woningen duurzaam zijn. Nieuwbouwwijken worden niet meer aangesloten op gas, maar krijgen een warmterecht.

Samen met waterschappen en boeren zal worden geëxperimenteerd met flexibel peilbeheer en onderzoek worden gedaan naar onderwaterdrainage en daling van de methaanemissie uit mestopslagen. In de directe omgeving van Natura 2000-gebieden wordt bekeken of agrarisch natuurbeheer kan bijdragen aan minder intensief landgebruik. Daarnaast willen de formatiepartijen dat het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de EU meer wordt gericht op innovatie, duurzaamheid, voedselzekerheid en voedselveiligheid. Ook moet een vereenvoudiging van het GLB leiden tot minder regeldruk vanuit Europa, bijvoorbeeld ten aanzien van lucht en oppervlaktewater. Op nationaal niveau moet er ruimte zijn voor pilots om op een efficiënte manier aan de eisen van EU-richtlijnen te voldoen. De Nitraatrichtlijn wordt in dit verband specifiek genoemd. Verder zal het nieuwe kabinet afspraken maken met de decentrale overheden over de ondersteuning van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer ten behoeve van de 2027-doelen van de Kaderrichtlijn Water. Nederland zal in EU-verband bepleiten dat bij de locatie van windmolens op zee rekening gehouden wordt met de belangen van de visserij.

Reactie VNG, IPO en Unie van Waterschappen op regeerakkoord

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen hebben positief gereageerd op het regeerakkoord. De koepels zijn verheugd dat het nieuwe kabinet de samenwerking zoekt op het gebied van energie, klimaat en circulaire economie. Dit zijn thema’s die ook in de gezamenlijk opgestelde investeringsagenda Naar een duurzaam Nederland voor de kabinetsformatie als speerpunten zijn aangemerkt.

Brexit

Gezien de relatie tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk (VK) is het voor alle partijen belangrijk aan te sturen op een nauwe samenwerking na de uittreding uit de EU. In het regeerakkoord wordt de positie van Nederlanders in het VK extra benadrukt. Voor de VVD was belangrijk dat de Brexit niet leidt tot een verhoogde bijdrage van de lidstaten. In het regeerakkoord is deze houding terug te zien in het voorstel na de Brexit het budget van het GLB te verkleinen. Verder staat vermeld dat Nederland in het kader van de Brexit-onderhandelingen zal opkomen voor de Nederlandse visserijbelangen.

Nu het regeerakkoord bekend is, kan formateur Mark Rutte beginnen met het samenstellen van het kabinet. Verwacht wordt dat kabinet-Rutte III in de week van 23 oktober 2017 wordt geïnstalleerd.

Door:

Juliëtte Fredriksz en Chris Koedooder, Europa decentraal

Bron:

Regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’, Bureau Woordvoering Kabinetsformatie

Meer informatie:

Gevolgen EU herplaatsingsbeleid van asielzoekers voor Nederland en gemeenten? Praktijkvraag Europa decentraal
Oproep decentrale overheden: meer investeren in duurzaamheid, nieuwsbericht Europa decentraal
Brexit: standpunten Nederland, Europa decentraal
Analyse leefomgevingseffecten verkiezingsprogramma’s 2017-2021, Planbureau voor de Leefomgeving