Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

GLB na 2020; gelijk speelveld belangrijker dan EU subsidies

27 juni 2016Regionaal beleid en structuurfondsen, Staatssteun

Het is goed om de discussies over de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) vroegtijdig te beginnen, zo stelt Europarlementariër Jan Huitema. “De discussies in het Europees Parlement zouden hier meer over moeten gaan, maar door allerlei crises blijkt dat helaas onmogelijk.” Huitema was op 21 juni jl. tijdens het HNP seminar over de toekomst van het GLB mede gastheer en moderator.

Drie wensen

Cees Loggen, Gedeputeerde van Provincie Noord-Holland en HNP bestuurder, zou samen met Huitema gastheer zijn maar kon vanwege andere verplichtingen helaas niet op tijd in Brussel zijn. Hij heeft drie wensen voor de toekomst van het GLB. Ten eerste moet er meer ruimte zijn voor vraaggericht beleid met oog voor maatschappelijke problemen, zoals de biobased economy. Ten tweede is voedselzekerheid en voedselveiligheid een prioriteit, hierin ziet Loggen tevens een verbinding met de betere regelgeving agenda van de Commissie. En ten derde moet natuur inclusieve landbouw met een innovatief karakter nagestreefd worden. Dit zorgt er voor dat Nederland de koploperspositie kan behouden.

Rapport – Het GLB na 2020

Namens LEI Wageningen UR presenteert Roel Jongeneel het onlangs gepubliceerde rapport ‘Het GLB na 2020’. In dit rapport worden o.a. drie toekomstscenario’s voor de Europese landbouwsector geschetst. Het gaat om de volgende drie:

  1. High-tech: grote bedrijven en geavanceerde technologie zijn hier dominant. Het accent ligt op precisie en techniek. Dit leidt tot een rijke samenleving, maar met meer ongelijkheid;
  2. Self-organisation: regio’s staan hierin centraal. Nieuwe ICT-technologieën leiden tot zelforganisatie, bottom-up democratie, en een verscheidenheid van bedrijfsvormen;
  3. Collapse: de gevolgen van klimaatverandering, massa-immigratie en politieke onrust leiden tot ineenstorting van instituties en het mislukken van Europese integratie. Tevens is sprake van bio-schaarste en arbeidsintensieve landbouw.

Deze scenario’s vormen een goede basis voor interessante discussies tussen verschillende belanghebbenden tijdens dit seminar.

Passend beleid

Bij de standpuntbepaling betreffende GLB na 2020 is het belangrijk voor ogen te hebben waar het landbouwbeleid heen gaat en welk beleid hierbij nodig is. De uiteenlopende opties staan in het rapport beschreven. Zo kan in het self-organisation scenario het GLB als een soort menu voor de regio’s werken. Regio’s kiezen het beleid en de instrumenten die zij het beste vinden passen. Jongeneel concludeert dat het GLB een nieuwe stijl moet krijgen, waarin meer aandacht en ruimte is voor flexibiliteit en vergroening.

Gelijk speelveld

Drie ondernemers uit de Nederlandse landbouwsector krijgen de gelegenheid om hun verhaal te pitchen. Irene van de Voort, agrarisch ondernemer van het jaar, onderstreept het belang van een gelijk speelveld, dit is volgens haar belangrijker dan Europese subsidies. Van de Voort pleit voor het subsidiëren van technische duurzaamheid. Met goede smaak en gezondheid worden de investeringen in duurzaamheid terug verdiend. Van de Voort legt de nadruk op de bescherming van voedsel authenticiteit en het voorkomen van fraude bij de aanvraag en toekenning van EU labels.

Innovatieve technieken

Directeur biotechnologie bij Enza Zaden, Jeroen Rouppe van der Voort, vertelt over nieuwe technieken en business modellen in het kweken en genetisch muteren van planten en zaden. Belangrijke kwestie hierbij is of deze technieken gereguleerd moeten worden. De Europese Commissie heeft nog geen actie ondernomen. Dit leidt volgens Rouppe van der Voort tot onzekerheid bij bedrijven en is slecht voor de Europese concurrentiepositie. Slim gebruik van technologieën is voor de EU juist een goede manier om tegemoet te komen aan maatschappelijke uitdagingen van de toekomst.

Weidevogels

Klaas Sietse Spoelstra en Sytze Pruiksma vormen samen King of the Meadows, een kunst- en wetenschapsproject over trekvogels en inclusieve landbouw. Zij spreken over de problematiek rondom weidevogels. Spoelstra benadrukt dat het voor betere biodiversiteit van belang is dat globale doelen in lokale context worden opgepakt. Er moet meer worden gelet op de omgeving waarin een product wordt gemaakt, ofwel betere natuur in de inclusieve landbouw. Spoelstra noemt Boerengilde, met hun weide weelde producten, als een goed voorbeeld van innovatief ondernemen.

Forum

In een panel gemodereerd door Jan Huitema reageren Annemiek Canjels, Joost Korte en Eric Pelleboer op het rapport van LEI Wageningen en op de pitches. Canjels, verantwoordelijk voor public affairs bij de Provincie Limburg en nationaal contactpersoon van het Europees Innovatie Partnerschap voor landbouw, vertelt dat provincies bezig zijn hun posities in te nemen in de discussie over de toekomst van GLB. Provincies voelen veel voor de innovatie partnerschappen. Europees landbouwbeleid moet minder gericht worden op inkomenssteun en juist meer op het stimuleren van innovaties.

Joost Korte, plaatsvervangend directeur bij DG AGRI van de Europese Commissie, maakt inzichtelijk dat er de laatste paar jaren veel veranderingen zijn geweest op GLB gebied in Brussel. De Nederlandse landbouwsector is koploper binnen de EU en de grootste exporteur wereldwijd. Het aandeel EU subsidies in het inkomen van boeren in Nederland is slechts 15%, terwijl in andere lidstaten boeren zonder subsidie niet kunnen overleven. Volgens Korte is Nederland wellicht ‘slachtoffer van het eigen succes’. Het is echter een politieke keuze binnen de EU om deze structuur in stand te houden.

Eric Pelleboer, voorzitter van belangenvertegenwoordiger Nederlandse Agrarische Jongeren Kontakt (NAJK), is van mening dat er maatregelen moeten komen die passen bij de ondernemers. Subsidies moeten volgens hem worden uitgereikt op basis van inspanning en niet op hectares. Daarnaast benadrukt hij dat innovatie ook risico’s met zich mee brengt. Dit vraagt om goed ondernemerschap maar ook om financiële stabiliteit ter ondersteuning van dit proces. Hier is een rol voor de (mede)overheid weggelegd. Als zorgelijke ontwikkeling noemt Pelleboer de vergrijzing in de landbouwsector, hij doet daarom een oproep aan beleidsmakers; “denk bij maatregelen ook vooral aan de jonge boeren en tuinders, welke rol kunnen zij innemen?”

Tijdlijn

Korte schetst een tijdlijn voor het GLB na 2020 waarbij het zwaartepunt in 2017 ligt. In 2018 komt de Commissie naar verwachting met nieuwe voorstellen. In het jaar daarvoor moet er helderheid zijn over de in te nemen standpunten. Duurzaamheid en vergroening wordt volgens Korte een belangrijk onderwerp, het zou daarom goed zijn als innovaties meer ruimte krijgen.

Door:

Sidony Venema en Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse provincies

X