Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

GroenLinks en SGP willen aanbestedingsplicht voor sociaal domein afschaffen

10 december 2018Aanbestedingen, Sociaal domein

GroenLinks en de SGP hebben op 5 december 2018 een initiatiefwet ingediend om de nationale Aanbestedingswet op het gebied van het sociaal domein te wijzigen. De partijen willen de plicht om overheidsopdrachten in het sociaal domein Europees aan te besteden afschaffen, omdat dit de kwaliteit van de zorg niet ten goede zou komen.

Waarom aanbestedingsplicht afschaffen?

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het sociaal domein. Hieronder valt bijvoorbeeld de zorg in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. Gemeenten zijn verplicht om overheidsopdrachten in het kader van dergelijke dienstverlening boven een drempel van € 750.000,- aan te kondigen en daarmee op te roepen tot mededinging. Dit heeft tot doel om eerlijke concurrentie in de EU te garanderen.

Volgens GroenLinks en de SGP heeft deze verplichting veel negatieve gevolgen. Zo zouden goede, lokale zorgaanbieders weggeconcurreerd worden door grotere spelers waardoor cliënten opeens met nieuwe hulpverleners worden geconfronteerd. Ook zijn er regelmatig rechtszaken tussen gemeenten en zorgaanbieders, waardoor de aanbestedingen soms opnieuw uitgevoerd moeten worden, wat voor extra kosten zorgt. Een voorbeeld hiervan was de zaak die de jeugdzorginstelling Transferium aanspande tegen achttien gemeenten in Noord-Holland. Transferium had bezwaar tegen de openbare aanbestedingsprocedure waardoor de opdracht bij een andere aanbieder terecht zou komen. De rechter stelde de gemeenten echter in het gelijk en hierdoor krijgen veel jongeren binnenkort andere hulpverleners. Daarnaast ervaren gemeenten en zorgaanbieders hinder van het volgen van aanbestedingsprocedures vanwege de hoge administratieve lasten die hiermee gepaard gaan.

Wetsvoorstel

De initiatiefnemers voor de wetswijziging vinden dit soort ontwikkelingen zorgwekkend en willen dat er in de aanbestedingsverplichting een uitzondering gemaakt wordt voor het sociaal domein. De wijziging zou betekenen dat overheidsopdrachten binnen het sociaal domein automatisch behandeld worden als opdrachten die onder de grens van € 750.000,- vallen. In dat geval bestaat er geen verplichting om de opdracht aan te kondigen.

De initiatiefnemers zijn van mening dat de huidige Aanbestedingswet in strijd is met het Europese gezondheidszorgbeleid. Dit beleid houdt namelijk in dat de EU zeer beperkte bevoegdheden heeft en lidstaten veel zelf mogen beslissen. De wetswijziging sluit volgens hen goed aan bij de Europese doelstellingen voor betere regelgeving.

In lijn met Europees recht?

Door het aanpassen van de Nederlandse Aanbestedingswet wordt er echter geen gehoor gegeven aan de verplichting die voortvloeit uit de Europese Aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU om voor opdrachten boven de drempel (van € 750.000,-) de procedure voor sociale en andere specifieke diensten te volgen. Als gevolg daarvan kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten tegen de Nederlandse staat.

Frans Timmermans heeft in een brief aan de initiatiefnemers aangegeven dat Nederland de Europese aanbestedingsregels gewoon moet naleven en dat Brussel niet akkoord zal gaan met een uitzondering voor het sociaal domein. Wel wordt wel met de Europese Commissie gesproken over een versoepeling van de regels in deze sector.

Financiële ondersteuning

Sinds de decentralisatie van de zorg kampen gemeenten met grote tekorten in het sociaal domein. Ook de soms ingewikkelde aanbestedingsprocedures dragen bij aan deze tekorten. Om de gemeenten met de grootste tekorten tegemoet te komen, heeft de VNG fondsen beschikbaar gesteld. Een grote groep gemeenten heeft een motie ingediend om structurele afspraken te maken voor het sociaal domein. In deze motie staan onder andere opdrachten om:

  • te werken aan een door het kabinet gefinancierde voorziening voor tekortgemeenten;
  • te zorgen dat het macrobudget meebeweegt met volumegroei en cao-ontwikkelingen;
  • verschillende onderzoeken uit te voeren en de resultaten hiervan mee te nemen in toekomstplannen.

Door:

Sharon Smedes en Marieke Merkus, Europa decentraal

Bron:

Initiatiefvoorstel, Tweede Kamer
Memorie van toelichting bij voorstel van wet, Tweede Kamer

Meer informatie:

Aanbesteden in het sociaal domein, Europa decentraal
Tegemoetkoming voor gemeenten met tekort voor sociaal domein, nieuwsbericht Europa decentraal
Hugo de Jonge informeert Kamer over plannen in het kader van zorginkoop, nieuwsbericht Europa decentraal
Verplichte aanbesteding sociaal domein moet van tafel, Binnenlands Bestuur
Voorstel tot afschaffen aanbestedingsplicht onzin, opinie Binnenlands Bestuur
Wetsvoorstel tegen verplicht aanbesteden sociaal domein, Gemeente.nu
Sociaal domein: nooit meer aanbesteden?, AKD

X