Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Handreiking Aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet

16 oktober 2017Aanbestedingen, Sociaal domein, Staatssteun

Moet er altijd aanbesteed worden wanneer gemeenten uitvoering geven aan de Wmo 2015 en de Jeugdwet? Of zijn er mogelijkheden om van deze aanbestedingsplicht af te wijken? De onlangs gepubliceerde handreiking aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet biedt helderheid aan gemeenten.

Handreiking Aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet

Op 12 oktober 2017 heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de handreiking aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet aan de Tweede Kamer aangeboden. De minister heeft het ontwikkelen van een dergelijke handreiking toegezegd naar aanleiding van een Kamermotie over het geven van duidelijkheid over de aanbestedingsplicht (TK 34 477, nr. 22). De handreiking moet gemeenten ondersteunen in hun rol van opdrachtgever bij het vormgeven van formele samenwerkingsrelaties met aanbieders in het kader van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015. Daarnaast biedt de handreiking gemeenteraadsleden en aanbieders inzicht in de wijze waarop een aanbestedingsproces ingericht kan worden.

De handreiking is onder andere opgesteld door de werkgroep aanbesteden Jeugdwet en Wmo 2015 en de vakgroep Sociaal domein. Via deze groepen hebben gemeenten, branches, de VNG, het Rijk (VWS, VenJ, BZK, PIANOo) en Europa decentraal een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de handreiking.

Inhoud handreiking aanbesteden wmo 2015 en jeugdwet

De handreiking bestaat uit twee delen. In deel A worden de instrumenten aanbesteden, inbesteden, subsidie en open house toegelicht. Benadrukt wordt dat bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de vormgeving van de voorziening en de kwalificatie (als subsidie of aanbestedingsplichtige overheidsopdracht) die dit tot gevolg heeft. Om ondersteuning te bieden bij deze keuze is er een afwegingskader in de handreiking opgenomen voor het inzetten van het instrument dat het best past bij de specifieke voorziening en de beleidswensen van de betreffende gemeente of regio.

In deel B van de handreiking wordt uitgelegd waar gemeenten rekening mee moeten houden bij het inrichten van een aanbestedingsproces, onder andere ten aanzien van continuïteit en flexibiliteit. Daarbij wordt expliciet ingegaan op de mogelijkheden om voorafgaand aan en tijdens de aanbestedingsprocedure te communiceren met potentiële gegadigden.

Verantwoordelijkheid gemeenten

Gemeenten maken sinds 2015 voor hun inwoners afspraken met zorgaanbieders op basis van de Wmo en de Jeugdwet. Sinds de decentralisatie zijn gemeenten de eerstverantwoordelijke geworden voor de inkoop van onder meer zorg en ondersteuning. Het uitgangspunt is dat gemeenten samen met burgers onderzoeken wat passende hulp is en dat het eigen netwerk van burgers wordt betrokken bij de zorg of ondersteuning. Daarnaast zijn gemeenten financieel verantwoordelijk geworden voor de inzet van jeugdhulp, jeugdbescherming en  jeugdreclassering. Dat deze nieuwe verantwoordelijkheden van gemeenten in de praktijk soms lastig uitvoerbaar zijn, blijkt uit de verschillende kritische berichten, onderzoeken en rapporten die hier over verschijnen.

Recente publicaties sociaal domein

In het onlangs gepubliceerde rapport Zorgrelatie centraal van de Raad van Volksgezondheid en Samenleving (RVS) wordt ingegaan op zorginkoop. De RVS stelt dat de zorginkoop moet veranderen. Daarnaast heeft de NOS recentelijk in samenwerking met Binnenlands Bestuur een onderzoek gedaan waaruit is gebleken dat ruim driekwart van de gemeenten wachtlijsten heeft voor jeugdzorg. In de helft van de gemeenten is het budget voor 2017 zelfs al op. Gemeenten zien zich genoodzaakt dit probleem te ondervangen door strengere afspraken met zorgaanbieders te maken en nog meer druk te zetten op het vernieuwen van het aanbod. Zorgaanbieders reageren op deze bezuinigingen door hun aanbod te verminderen of zich terug te trekken uit gemeentelijke aanbestedingsprocedures voor 2018. De zorginstellingen zijn niet in staat om kwaliteit van zorg te garanderen wanneer zij moeten werken tegen de lage tarieven die gemeenten willen vergoeden.

Transformatiefonds

De VNG pleitte recentelijk bij kabinetsinformateur Zalm voor het zoeken naar oplossingen voor een aantal vraagstukken in het sociaal domein. Een van de oplossingen is het oprichten van een transformatiefonds. Dit fonds moet een impuls geven aan de transformatie van het sociaal domein in gemeenten. Het Transformatiefonds moet voorkomen dat gemeenten in de problemen komen en geen kans krijgen de transformatie door te zetten. Het fonds is niet bedoeld om tekorten van gemeenten te dekken.

Door:

Madeleine Heitmeijer-Broersen en Marieke Merkus, Europa decentraal

Bronnen:

Kamerbrief 12 oktober 2017, Tweede Kamer
Handreiking Aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet, PIANOo

Meer informatie:

Sociaal domein, Europa decentraal
Aanbesteden in het sociaal domein, Europa decentraal
Staatssteun en sociaal domein, Europa decentraal
Subsidie of aanbesteden, Europa decentraal

X