Hebben (decentrale) overheden uiteindelijk instemmingsrecht bij TTIP?

15 juni 2015

Woensdag 10 juni zou het Europees Parlement stemmen over het geplande Vrijhandelsverdrag tussen de EU en de VS (TTIP).De afgevaardigden van het Europees Parlement hebben de dag daarvoor echter besloten om de stemming uit te stellen omdat er te veel amendementen zijn ingediend om te kunnen stemmen en daarmee te komen tot een officieel standpunt van het Europees Parlement.

Ook heeft het Parlement besloten het plenaire debat van de agenda te halen en het dossier terug te sturen naar de commissie Internationale Handel.

Trans-Atlantisch handels- en investeringsverdrag

TTIP is het trans-Atlantisch handels- en investeringsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. De twee partijen onderhandelen sinds 2013 over deze overeenkomst, die handel tussen Amerika en de EU eenvoudiger en goedkoper moet maken. In eerste instantie was de bedoeling om eind van 2015 tot een definitief akkoord te komen. Nu de stemming door het Europees Parlement is uitgesteld, wordt dit waarschijnlijk volgend jaar.

Investeringsclausule ISDS

Een van de onderdelen van het verdrag waar veel discussie over bestaat, is de manier waarop het verdrag voorziet in het beslechten van geschillen, namelijk door middel van de investeringsclausule Investor to State Dispute Settlement (ISDS). Deze clausule zou bedrijven de ruimte geven om buiten de reguliere nationale rechtsgang, via speciale tribunalen, schadevergoedingen in te dienen bij centrale of decentrale overheden. Wanneer een Nederlandse overheid bijvoorbeeld een beslissing neemt waar een Amerikaans bedrijf het niet mee eens is, dan kan de laatste deze betreffende overheid aanklagen.

Voor- en tegenstanders

De meningen over het Vrijhandelsverdrag zijn binnen Europa en ook binnen Nederland sterk verdeeld. Over het algemeen zijn de Rijksoverheid en bedrijven positief over het Vrijhandelsverdrag. Een groot voordeel voor bedrijven is dat de invoertarieven afgeschaft zullen worden, wat bedrijven veel geld zal schelen. Volgens de Rijksoverheid leidt het verdrag daarnaast ook tot meer werkgelegenheid en een toename van de export vanuit de Europese Unie en Nederland. Daarentegen zijn er ook negatieve geluiden te horen. Tegenstanders maken zich vooral zorgen om milieubescherming, dierenwelzijn, gezondheid en consumentenbelangen. Omdat er in de VS veelal soepelere regelgeving geldt, bijvoorbeeld met betrekking tot voedselvoorschriften en milieunormen, is men bang dat de Europese regelgeving op dit gebied ondermijnd wordt.

Consequenties decentrale overheden

Als het Vrijhandelsverdrag daadwerkelijk tot stand komt, zullen decentrale overheden ook de gevolgen hiervan ondervinden. Decentrale overheden leveren publieke diensten en kunnen daarnaast te maken krijgen met Amerikaanse bedrijven die zich inschrijven voor overheidsopdrachten in Nederland. Het is daarom van belang de ontwikkelingen rondom TTIP in de gaten te houden. Europa decentraal zal u hiervan op de hoogte houden.

Procedure

Zoals gezegd onderhandelt de Europese Commissie sinds 2013 namens de Europese Unie over het Verdrag. Hoe de procedure verder zal verlopen, is onduidelijk. In juni 2014 hebben verschillende Europese parlementen – onder leiding van de Nederlandse Tweede Kamer – aan de Commissie gevraagd om TTIP als een ‘gemengd akkoord’ te bestempelen. Voor gemengde akkoorden is toestemming van het Europees Parlement en de afzonderlijke lidstaten vereist. De Commissie heeft op dit verzoek nog geen eenduidig antwoord gegeven. Zij stelt dat aard van de overeenkomst pas bepaald kan worden aan het einde van de onderhandelingen.

De Nederlandse regering overlegt sinds de start van de TTIP-onderhandelingen in 2013 met belanghebbenden. Op deze pagina vindt u meer informatie over de mogelijkheden om mee te praten als decentrale overheid.

Door:

Jonneke Huijser en Madeleine Broersen, Europa decentraal

Bronnen:

Artikel ‘EU-parlement stelt stemming over TTIP uit’, Volkskrant
Artikel ‘Europees Parlement stelt na stemming ook debat over TTIP uit’, De Standaard

Meer informatie:

TTIP, Europa decentraal
TTIP: handelsovereenkomst tussen EU en VS, Rijksoverheid
Inspraak onderhandelingen, Rijksoverheid
TTIP, Europese Commissie
Verzoek gemengd akkoord
Reactie Europese Commissie op verzoek bestempeling gemengd akkoord