Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Herziening richtlijn voor beter hergebruik overheidsinformatie

19 november 2018Informatiemaatschappij

De Europese Commissie heeft in april een voorstel gedaan om de richtlijn hergebruik overheidsinformatie te herzien. Dit voorstel is gedaan naar aanleiding van een evaluatie van de richtlijn in 2017. In Nederland is de richtlijn sinds 2015 geïmplementeerd in de Wet hergebruik overheidsinformatie (Who). De voorgestelde wijzigingen moeten bijdragen aan de creatie van een gemeenschappelijke dataruimte in de EU. Decentrale overheden die overheidsinformatie die onder de Who valt produceren, zullen met de wijzigingen rekening moeten houden.

Richtlijn hergebruik overheidsinformatie

De Europese richtlijn hergebruik overheidsinformatie (2013/37/EU) is geïmplementeerd in de Nederlandse Wet hergebruik overheidsinformatie (Who). Op basis van de Who kunnen burgers, bedrijven en onderzoeksinstellingen een verzoek indienen om overheidsinformatie die onder de wet valt, beschikbaar te maken. Het gaat om informatie die geproduceerd is ter vervulling van de publieke taak van een bepaalde instelling. Deze informatie dient in een machinaal leesbaar format beschikbaar te worden gesteld, waardoor de informatie geschikt is voor hergebruik.

Redenen voor herziening

De Europese richtlijn wordt herzien, omdat uit de evaluatie bleek dat er nog barrières bestaan voor het volledige hergebruik van overheidsinformatie. Ten eerste valt informatie verkregen door de energie- en transportsector nog niet onder de richtlijn, terwijl hier veel potentie voor hergebruik zit. Ook is er zelden toegang tot ‘dynamic data’ van de publieke sector. Dit betreft data die zeer regelmatig of zelfs “real-time” wordt geupdate, bijvoorbeeld afkomstig van sensoren. Dynamic data wordt gebruikt bij producten als reis-apps. Verder vragen publieke instanties vaak nog veel geld voor het verschaffen van informatie voor hergebruik, wat zorgt voor een marktbarrière voor kleine en middelgrote ondernemingen om de informatie op te vragen. Ten slotte gaan publieke instanties soms een exclusieve overeenkomst met bedrijven aan over het delen van informatie waar vooral grote bedrijven van profiteren.

Wijzigingen in de richtlijn

Het Commissievoorstel brengt verschillende wijzigingen in de richtlijn aan om de voorgenoemde problemen aan te pakken. Zo wordt de reikwijdte van de richtlijn uitgebreid, zodat ook publieke informatie van overheidsbedrijven en onderzoeksdata eronder vallen. Het gaat om documenten betreffende het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten (in het kader van Richtlijn 2014/25/EU) en dat van dienstverleners met publiek personenvervoer op het spoor en de weg (in het kader van Verordening (EC) No 1370/2007). Het voorstel voor de richtlijn geeft echter wel aan dat overheidsbedrijven die met de uitbreiding onder de reikwijdte van de richtlijn vallen de data alleen hoeven te delen wanneer deze is vergaard ten behoeve van het algemeen belang, en wanneer de overheden de data zelf beschikbaar hebben gemaakt voor hergebruik.

Daarnaast worden in het voorstel bepalingen opgenomen over het beschikbaar stellen van dynamische data en real-time data via Application Programme Interfaces (APIs). Ook komen er strengere regels voor het in rekening brengen van kosten voor hergebruik en de exclusieve overeenkomsten tussen publieke instanties en bedrijven. Verder beoogt de richtlijn een Europese lijst met high value datasets vast te stellen, die gratis in alle lidstaten beschikbaar zouden moeten zijn.

Status wetsvoorstel

De Commissie heeft het herzieningsvoorstel op 25 april 2018 naar de Raad en het Europees Parlement gestuurd. De Raad is in de afrondende fase van het bepalen van zijn standpunt en heeft reeds verschillende wijzigingen voorgesteld. Zo beoogt de Raad helderder te maken wanneer publieke autoriteiten onder de reikwijdte van de richtlijn vallen en zou de Raad graag een uitzondering opnemen op de verplichting om dynamische data te delen voor kleine publieke instellingen. Ook het Parlement behandelt het voorstel in verschillende comités, die al enkele amendementen hebben voorgesteld. Na het bepalen van de afzonderlijke standpunten gaan de instellingen met elkaar in onderhandeling over de definitieve tekst van het herzieningsvoorstel. Wanneer zij hier akkoord over bereiken hebben de lidstaten twee jaar de tijd om de wijzigingen door te voeren.

Bron:

Proposal for a revision of the Public Sector Information (PSI) Directive, Europese Commissie

Door:

Sharon Smedes en Juliëtte Fredriksz, Europa decentraal

Meer informatie:

Hergebruik overheidsinformatie, Europa decentraal
Mag ons stadsarchief een vergoeding vragen voor het digitaliseren van informatie voor hergebruik?, Praktijkvraag Europa decentraal
Handreiking Wet hergebruik van overheidsinformatie, VNG
Fiche 6: Herziening van de Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie, Rijksoverheid
Procedure 2018/0111/COD, EUR-Lex

X