Hoe Nederlandse gemeenten de Europese staatssteunregels toepassen

15 oktober 2018Staatssteun

Onlangs heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een rapport verspreid over de toepassing en naleving van de staatssteunregels door Nederlandse gemeenten. Uit de kennisgevingen-barometer van Europa decentraal blijkt dat gemeenten in toenemende mate gebruikmaken van vrijstellingsverordeningen zoals de Algemene Groepsvrijstellingsverordening. Beide informatiebronnen geven meer inzicht in de wijze van toepassing van de staatssteunregels door gemeenten.

Onbekend maakt onbemind

In dit rapport staan de resultaten van een onderzoek over de toepassing van Europese staatssteunregels door Nederlandse gemeenten. Het onderzoek is uitgevoerd door de Radboud Universiteit in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Onderzoek

Aan de hand van een enquête die door de Radboud Universiteit is uitgezet onder medewerkers van Nederlandse gemeenten, is getracht meer zicht te krijgen op de wijze waarop gemeenten rekening houden en omgaan met de staatssteunregels. In het rapport zijn de bevindingen van het onderzoek uiteengezet. Vanwege de beperkte respons op de enquête, geven de bevindingen een voorlopig, maar zeker geen volledig representatief beeld van de toepassing van de staatssteunregels door Nederlandse gemeenten.

Uitkomsten

Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat een aantal gemeenten afziet van steunverlening als staatssteun niet kan worden voorkomen. Het besluit om geen steun te verlenen kan ertoe leiden dat gemeentelijke beleidsdoelen niet worden bereikt. Het afzien van steunverlening is mogelijk onnodig. Ook als er sprake is van staatssteun, kan een gemeente namelijk vaak binnen de staatssteunkaders financiële steun geven. Zie voor verdere uitkomsten het rapport, dat met een brief aan de Colleges van B&W is aangeboden.

Gebruik vrijstellingen gemeenten

Uit de kennisgevingen-barometer van Europa decentraal blijkt dat gemeenten in toenemende mate gebruikmaken van vrijstellingsverordeningen door het doen van een zogenaamde kennisgeving. Zo zijn er in de eerste negen maanden van 2018 24 kennisgevingen gedaan door gemeenten (wat gelijk is aan het totaal aantal in heel 2017).

Het kennisgeven wordt gedaan door zowel grote, middelgrote als kleine gemeenten. Opvallend is ook dat de verhoudingen van de steuncategorieën bij gemeenten anders liggen dan bij het totaal aantal kennisgevingen van alle decentrale overheden. Zo zijn bij gemeenten 13,64% van de staatssteunverleningen gericht op lokale infrastructuur, terwijl dit in het totaal aantal maar 2,13% is. Zowel bij gemeenten als in het totaal aantal is de steuncategorie onderzoek, ontwikkeling en innovatie het populairst. Echter, in het totaal aantal is 38,3% gericht op deze categorie, terwijl dit bij gemeenten maar 27,27% is. Eenzelfde soort resultaat zien we bij de categorie cultuur en erfgoed. We kunnen dus concluderen dat er bij gemeenten meer variatie in de steuncategorieën zit dan gemiddeld. Staatssteun door gemeenten kan veel mogelijkheden bieden voor projecten van algemeen belang. Hoe verschillende gemeenten het gebruik van vrijstellingen en de kennisgeving hebben aangepakt is terug is te lezen in dit artikel van SDU.

Gemeenten doen echter nog wel het minst vaak kennisgevingen in vergelijking met andere decentrale overheden. Dit is tevens terug te zien in de specifieke informatie over kennisgevingen die op onze website is terug te vinden. De barometer wijst uit dat er het vaakst staatssteun verleend wordt in de vorm van een individuele steunmaatregel. Verder zijn subsidieregelingen ook veelvoorkomend, en een enkele keer wordt gebruikgemaakt van een lening. Populaire steuncategorieën zijn voornamelijk onderzoek, ontwikkeling en innovatie, cultuur en erfgoed en in mindere mate werkgelegenheidssteun en opleidingssteun.

Door:

Paul Zondag en Sharon Smedes, Europa decentraal i.s.m. het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Meer informatie:

Staatssteun, Europa decentraal
Rapport ‘Onbekend maakt onbemind’, ministerie van BZK
Kennisgevingen-barometer, Europa decentraal
Handreiking staatssteun voor de overheid, Rijksoverheid

X