Inzet Nederlands EU-voorzitterschap voor Europese Agenda Stad

Minister Plasterk heeft op 26 juni in een brief aan de Tweede Kamer zijn plannen voor de urban agenda gepresenteerd. De minister beschrijft in deze brief welke plannen Nederland heeft met de stedelijke dimensie van het EU-beleid tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap in 2016.


Het economisch en maatschappelijk potentieel van Europese steden en stedelijke gebieden zijn beter te benutten als Europees beleid en regelgeving meer ‘urban proof’ zijn. De stedelijke dimensie zal sterker terug moeten komen in de werkwijze van de Europese instellingen en ze zullen beter met elkaar moeten samenwerken.

Betere regelgeving

Dit moet uiteindelijk leiden tot het terugdringen en verbeteren van Europese regelgeving. Deze regelgeving kan stedelijke ontwikkelingen onnodig moeilijk maken. Ook moet er gewerkt worden aan een betere toegankelijkheid en benutting van de Europese fondsen. Tenslotte zet Nederland in op het bevorderen van beter gebruik van data over stedelijke thema’s en het delen van best practice voorbeelden van innovatieve oplossingen van stedelijke vraagstukken.

Inzet Nederland

De ambitie van Nederland om tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap sterk in te zetten op de stedelijke dimensie van EU-beleid hangt samen met het feit dat de stedelijke gebieden veelal de motor van de economie en innovatieve ontwikkelingen zijn. Ook concentreren veel maatschappelijke uitdagingen zich in stedelijk gebied. Daarmee dragen steden en stedelijke gebieden substantieel bij aan het realiseren van de Europa 2020-doelstellingen. Om de ontwikkeling van stedelijke gebieden ruim baan te geven, zullen onnodige belemmeringen moeten worden weggenomen.

Geen nieuwe regelgeving

De urban agenda moet vooral niet leiden tot nieuwe bevoegdheden, beleid of regelgeving. Het gaat erom dat het instrumentarium voor het tot stand komen van EU-beleid en –regelgeving verbetert, zodat de ervaring van decentrale overheden kan worden meegenomen.

Multi-level governance

De decentrale overheden zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de uitvoering en handhaving van regels, die hun oorsprong vinden op EU-niveau. Om te komen tot een goede oplossing voor een bepaald vraagstuk, zullen alle betrokken overheidsdiensten met elkaar samen moeten werken. Dit principe heet multi-level governance.

Voorgangers Nederland

De weg naar het Nederlands EU-voorzitterschap is voor de urban agenda verwoord in de Verklaring van Riga, die op 10 juni 2015is ondertekend. Luxemburg zal tijdens de 2e helft van 2015 nog aandacht besteden aan grensoverschrijdende agglomeraties, want stedelijk gebieden hebben soms een grensoverschrijdend karakter.

Road to Amsterdam

Nederland is van plan om het belang van de stedelijke dimensie van EU-beleid vast te leggen in de Verklaring van Amsterdam, die op 30 mei 2016 wordt ondertekend tijdens een ministeriële conferentie.

Innovatie-estafette

Daarnaast zullen de vele innovatieve Nederlandse oplossingen voor stedelijke vraagstukken een uitgebreid podium krijgen tijdens de Innovatie-estafette, die op 14 april 2016 in Amsterdam zal plaatsvinden. Veel decentrale overheden zullen hieraan deelnemen. Het Comité van de Regio’s zal tenslotte haar high level conference op 30 mei 2016 wijden aan de urban agenda.

Rol Europese instellingen

Overigens staat de urban agenda ook bij de Europese instellingen momenteel vol in de belangstelling. In de Europese ster is al bericht over het CITIES forum van 2 juni 2015, waarin de Europese Commissie haar ideeën voor de urban agenda presenteerde. Nu heeft ook het Europees Parlement van zich laten horen.

Westphal-rapport

In de Commissie regionale ontwikkeling is op 17 juni gestemd over een ontwerp-initiatiefrapport van Kerstin Westphal over ‘de stedelijke dimensie van EU-beleid’. Daarin is de Europese Commissie gevraagd om een Europese Urban Agenda op te stellen en toe te voegen aan het jaarlijkse werkprogramma.

Decentrale overheden meer betrokken

De Commissie regionale ontwikkeling wil een bottom-up benadering  en wenst dat de Europese Commissie een nieuw model voor multi-level governance ontwikkelt om de betrokkenheid van decentrale overheden bij de totstandkoming van stedelijk beleid en Europese programma’s te vergroten.

Focus van het stedelijke beleid

Het stedelijk beleid van de EU moet zich met name focussen op de onderwerpen smart, duurzaam en inclusief, doelstellingen die aansluiten bij de Europa 2020-strategie. Deze sterke focus sluit aan bij een aantal belangrijke vraagstukken zoals economische en sociale ontwikkeling, klimaatbescherming, transport en demografische verandering.

Maatwerk, synergie & EU-coördinator

Programma’s die kunnen worden ingezet ten behoeve van deze vraagstukken (o.a. EFRO, ESF, Horizon 2020) zouden veel meer op maat gesneden moeten zijn, omdat de praktijk in de verschillende Europese steden zo uiteenlopend is. Ook moet er meer synergie zijn tussen de EU- en nationale programma’s en private financieringsmogelijkheden. Tenslotte moet het belang van de stedelijke dimensie tot uitdrukking worden gebracht in een regelmatig terugkerend CITIES forum en in het aanwijzen van een EU-coördinator voor beleid met een stedelijke dimensie.

De ‘one stop shop’ voor stedelijke vraagstukken

Dit moet leiden tot betere onderlinge afstemming tussen de verschillende DG’s van de Europese Commissie en een ‘one stop shop’ voor stedelijke vraagstukken. Ook moeten er betere data beschikbaar komen.

Stemming Parlement

De Nederlandse Europarlementariërs Matthijs van Miltenburg en Lambert van Nistelrooij hebben een aantal verbeteringsvoorstellen van o.a. Nederlandse steden en provincies met succes door de stemming geleid. In september zal het ontwerprapport naar verwachting voor de plenaire vergadering worden geagendeerd.

Door:

Paul Engelen, Huis van de Nederlandse Provincies

Meer informatie:

Kamerbrief ‘Inzet Nederlands EU-voorzitterschap voor Europese Agenda Stad’, Rijksoverheid
Website Innovatie-estafette
Portaal: Urban issues at stake, Europese Commissie
Overzicht The urban dimension of EU policies – key features of an EU Urban Agenda, Europese Commissie
Ontwerprapport Kerstin Westphal ‘stedelijke dimensie van EU-beleid’, Europees Parlement
Website Betere Regelgeving, Europese Commissie
Artikel over Verklaring van Riga, Lets voorzitterschap 2015