Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Kabinet dient wetsvoorstel terugvordering staatssteun in

14 juli 2017Staatssteun

Het Kabinet heeft een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer, dat toeziet op de terugvordering van staatssteun. Hierdoor kan er een sluitende set nationaal rechtelijke grondslagen voor terugvorderingen van onrechtmatig verstrekte staatssteun komen. Het wetsvoorstel creëert geen nieuwe situaties waarin moet worden teruggevorderd. Het biedt uitsluitend een regeling ter uitvoering van de verplichting tot terugvordering in situaties waarin al teruggevorderd moet worden.

Doel van de wet

Het doel van deze terugvorderingswet is bewerkstelligen dat alle staatssteun die van de Europese Commissie teruggevorderd moet worden, ook daadwerkelijk teruggevorderd kan worden. Nu bestaat een dergelijke sluitende set regels nog niet.

Het wetsvoorstel geeft het betrokken bestuursorgaan de bevoegdheid en verplichting om de terug te vorderen staatssteun van elke betrokken begunstigde terug te vorderen. Er wordt voorgesteld dit middels het sturen van een beschikking tot betaling te gaan regelen. Alleen de terugvordering van fiscale steun is in het voorstel hiervan uitgezonderd. Met het wetsvoorstel wordt beoogd te gaan regelen dat die steun wordt teruggevorderd met behulp van het bestaande instrumentarium van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990.

Wanneer er meer duidelijkheid is over de voorgestelde wet, zal Europa decentraal daar via de Europese Ster over berichten.

Duidelijke grondslag terugvordering

De voorgestelde wet stelt een zelfstandige grondslag voor, voor het terugvorderen van steun. In tegenstelling tot de huidige situatie, waarbij er een veelheid aan meer of minder toereikende nationaal rechtelijke grondslagen, regelingen en rechtsgangen zijn, wordt er met dit voorstel een eenduidige grondslag en regeling voor terugvordering voorgeschreven. Dit creëert duidelijkheid voor zowel de terugvorderende (decentrale) overheid als de begunstigde van de steun, waarbij teruggevorderd wordt.

Fiscale steun uitgezonderd

De terugvordering van fiscale steun is uitgezonderd in de voorgestelde wet terugvordering staatssteun. De terugvordering daarvan blijft gebaseerd op de belastingwetgeving. Hierbij speelt mee dat de Commissie de berekening van het terug te vorderen steunbedrag bij fiscale zaken vaak aan de lidstaten overlaat

Voorgeschiedenis en adviezen VNG, IPO en UvW

In 2008 heeft de Commissie een inbreukprocedure tegen Nederland gestart wegens het gebrek aan een sluitende set regels binnen het nationaal recht omtrent het terugvorderen van verboden staatssteun. Hierop heeft Nederland een toezegging gedaan om deze lacune in het nationaal recht te verhelpen. In 2008 was destijds ook al een wetsvoorstel terugvordering staatssteun ingediend door toenmalig minister van Justitie. Dit voorstel is destijds gestrand in de Tweede Kamer.

Voorafgaand aan dit nieuwe voorstel hebben de ministeries van Economische Zaken en Financiën in de zomer van 2016 een consultatie gehouden. Tevens hebben de koepelverenigingen VNG, IPO en UvW gereageerd op het eerdere conceptvoorstel. De koepelverenigingen steunen in algemene zin de noodzaak van een wet terugvordering staatssteun. Echter, ze plaatsen wel enkele kanttekeningen bij het eerdere wetsvoorstel.

Het Kabinet heeft enkele suggesties van de koepelverenigingen meegenomen in  dit gepresenteerde wetsvoorstel. Hieronder enkele voorbeelden.

Terugvordering ingeval beroep bij het Hof

VNG en IPO hebben het Kabinet verzocht om in de memorie van toelichting op te nemen dat het Europees Hof van Justitie de werking van een commissiebesluit kan opschorten. Dit moet kunnen gedurende een beroepsprocedure bij het Hof over het betreffende commissiebesluit. Dit betekent echter niet dat er geen terugvorderingsverplichting zal rusten bij verboden staatssteun gedurende een beroepsprocedure bij het Hof. Het Kabinet heeft deze suggestie om dit wel mogelijk te maken niet opgenomen in het wetsvoorstel. De reden hiervoor is dat dan niet kan worden voldaan aan de acute tenuitvoeringsverplichting van een commissiebesluit, voortvloeiend uit het loyaliteitsbeginsel van de Europese verdragen (art. 4 lid 3 VEU).

Terugvordering bij steun van meerdere bestuursorganen

VNG, IPO en UvW hebben ook aandacht gevraagd voor de situatie wanneer meerdere bestuursorganen tegelijk mogelijk verboden staatssteun zouden hebben verleend. Het Kabinet heeft in het wetsvoorstel hieromtrent geen wijzigingen gedaan. Er is voorgesteld dat  in situaties waarbij niet eenduidig is welke bestuursorgaan uiteindelijk verantwoordelijk is voor de verstrekking van de steun, de verplichting tot terugvorderen bij meerdere bestuursorganen ligt. De bestuursorganen dienen in dat geval onderling  te bepalen welk bestuursorgaan overgaat tot terugvordering.

Door:

Paul Zondag en David Schutrups, Europa decentraal

Meer informatie:

Staatssteun, Europa decentraal
Terugvorderingsprocedure, Europa decentraal
Wetsvoorstel terugvordering staatssteun, Tweede Kamer der Staten-Generaal
Memorie van toelichting wetsvoorstel terugvordering staatssteun, Tweede Kamer der Staten-Generaal
Advies VNG, Tweede Kamer der Staten-Generaal
Advies UvW, Tweede kamer der Staten-Generaal
Advies IPO, Tweede Kamer der Staten-Generaal

X