Meer banen voor mensen met arbeidsbeperking via inkoop

15 oktober 2018Aanbestedingen, Overige onderwerpen

In de banenafspraak hebben het kabinet en werkgevers- en werknemersorganisaties het doel vastgelegd om 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking te realiseren. De vier coalitiepartijen hebben een motie ingediend om het onderscheid tussen markt en overheid op te heffen, zodat het meetellen van banen via inkoop mogelijk wordt. Op deze manier doet het er niet langer toe of een baan meetelt bij de overheid of markt voor het behalen van het quotum.

Banenafspraak

De banenafspraak is onderdeel van het sociaal akkoord 2013 en beoogt dat 125.000 banen voor mensen met een arbeidsbeperking gerealiseerd worden. 100.000 van deze banen moeten binnen twaalf jaar gerealiseerd worden door de markt, en 25.000 binnen tien jaar door de overheid. Een arbeidsbeperking houdt in dat iemand door omstandigheden minder toegang heeft tot de arbeidsmarkt, vaak door een psychische of lichamelijke aandoening.

Motie onderscheid markt en overheid

Overheidswerkgevers besteden veel diensten uit aan de markt. Deze banen die overheidswerkgevers via inkoop realiseren, tellen niet mee bij het quotum van de overheid, maar bij de marktsector. Dit zorgt ervoor dat overheden minder snel geneigd zijn om arbeidsbeperkten een baan te bieden via inkoop en dit in plaats daarvan via andere constructies doen. Zo gaan sommige overheidswerkgevers over tot inbesteding om de banen toch bij hun eigen quotum op te kunnen tellen. Het effect hiervan is echter dat er geen éxtra banen bijkomen. De discussies over waar een baan meetelt, staan het realiseren van extra banen in de weg.

Daarom wordt in de Motie voorgesteld het onderscheid tussen markt en overheid op te heffen, zodat het meetellen van banen via inkoop mogelijk wordt en het niet langer ter zake toe doet of een baan meetelt bij de overheid of de markt. De Motie is met een meerderheid van stemmen aangenomen. De doelstelling om 125.000 garantiebanen voor mensen met een arbeidsbeperking te scheppen, blijft overigens onverminderd overeind. De Kamer spreekt uit dat dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van zowel de overheid als de markt.

Mogelijkheden om het aantal banen te vergroten

Advies- en onderzoeksbureau Significant heeft in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden en onmogelijkheden voor het aantal banen voor arbeidsbeperkten in inkoopcategorieën bij de overheid. Banen binnen de overheid zijn over het algemeen kennisintensief en zijn daardoor vaak minder geschikt of geschikt te maken voor arbeidsbeperkten. Om te voorkomen dat hoogopgeleide mensen met een arbeidsbeperking tussen wal en schip raken worden er verschillende initiatieven en proeftuinen ontwikkeld voor deze bijzondere doelgroep.

Het onderzoek wijst uit dat de inkoopcategorieën catering en schoonmaak zeer kansrijk zijn om meer banen voor arbeidsbeperkten te realiseren. Ook decentrale overheden kunnen hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Banen in deze categorieën zijn vrij eenvoudig geschikt te maken voor mensen met een arbeidsbeperking, en volgens de verkenning is dit in de meerderheid van de gevallen niet eens nodig. Veel marktpartijen in deze sectoren hebben de ambitie om meer arbeidsbeperkten aan te nemen.

Verder blijkt uit de verkenning dat er moeilijkheden ontstaan doordat er te veel nadruk ligt op het vastleggen van input in plaats van output en outcome. Dit betekent dat er meer nadruk ligt op hoeveel en op welke manier arbeidsbeperkten worden ingezet in plaats van het resultaat hiervan. Ook wordt onvoldoende gestuurd op naleving van de SROI-verplichting. Dit kan verbeterd worden door flexibeler te zijn en minder harde afspraken te maken over inzet; dit kan per inkoopklus bepaald worden. Verder moeten er heldere afspraken gemaakt worden over de inspanning die betrokken partijen moeten leveren en moet hier verantwoording over afgelegd worden.

De VNG, het IPO en de UvW organiseren bijeenkomsten over dit thema en doen in samenwerking met de arbeidsmarktfondsen van de SW-sector, gemeenten en provincies praktijkervaring op met functiecreatie.

Bron:

Motie van het lid Nijkerken-de Haan c.s. over opheffen van het onderscheid tussen markt en overheid, Tweede Kamer
Verkenning banen arbeidsbeperkten schoonmaak en catering bij de overheid, Rijksoverheid

Door:

Sharon Smedes en Marieke Merkus, Europa decentraal

Meer informatie:

Werkgelegenheid en sociaal beleid, Europa decentraal
Aanbesteden en sociaal beleid, Europa decentraal
Aanbestedingen, Europa decentraal
Kamervragen over het voorbehouden van overheidsopdrachten aan sociale ondernemingen beantwoord, nieuwsbericht Europa decentraal
Proeftuinen: Partnerships voor meer banen, De Normaalste Zaak

X