Nederland neemt positie in over het toekomstig EU-budget

12 maart 2018

In het licht van de aanstaande onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (MFK) van de EU heeft het kabinet een position paper gepubliceerd. Hierin is de stellingname van Nederland ten aanzien van het nieuwe MFK in grove lijnen uiteengezet.

Meerjarig Financieel Kader

Het huidige EU-budgetraamwerk loopt in beginsel af op 1 januari 2021. Mochten de lidstaten niet tot overeenstemming komen over een nieuw budget, dan wordt het oude budget met een jaar verlengd. Het MFK voor de periode 2014-2020 besloeg bijna 1000 miljard euro en was het resultaat van langdurige onderhandelingen (29 maanden). Bijna 40% van het budget vloeit terug naar de lidstaten via het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), waarmee boeren worden ondersteund en plattelandsontwikkeling wordt aangejaagd. Meer informatie over de werking van het MFK leest u in deze praktijkvraag.

Algemene Nederlandse positie

Het kabinet is van mening dat het nieuwe MFK toekomstbestendig en flexibel moet zijn. De Brexit spoort de EU aan tot (her)prioritering, aldus het kabinet.

Budget ESI-fondsen na de Brexit

Nederland vindt dat de geografische verkleining van de EU, vanwege de Brexit, ook een financiële verkleining zou moeten betekenen. Door de Brexit kan er een gat in de begroting van de EU ontstaan wat zou kunnen betekenen dat Nederland als nettobetaler aan de EU meer zou moeten bijdragen. Premier Rutte gaf tijdens zijn Europa-toespraak in Berlijn al aan dat het tijd is om te accepteren dat het EU-budget mogelijker kleiner uit zal vallen door de Brexit en dat de lidstaten wellicht meer zullen moeten gaan bijdragen. Logischerwijs zou een kleiner EU-budget ook een afname van middelen voor de Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESI-fondsen) kunnen betekenen.

In het position paper over het nieuwe MFK pleit Nederland er daarom ook voor om door middel van modernisering en besparingen in bestaande fondsenprogramma’s het EU-budget opnieuw in te richten. Ontvangst van ESI-fondsen zou voorwaardelijk moeten zijn aan opvolging van structurele hervormingen die aanbevolen zijn door het Stabiliteits- en Groeipact. Daarnaast moet het toewijzen van de fondsen voorwaardelijk gemaakt worden aan het nakomen van afspraken op het gebied van justitie en migratie. Dit is ook benoemd door premier Rutte als een van de drie leidende principes voor de toekomst van de EU: ‘afspraak is afspraak’. Nederland staat daarin niet alleen, ook Duitsland heeft aangegeven mogelijk iets zien in de link tussen het nakomen van afspraken en het uitbetalen van EU fondsen.

Voorstellen voor modernisering

Gemeenschappelijk Landbouw Beleid en Cohesiebeleid

Nederland vindt dat het Gemeenschappelijk landbouwbeleid zich minder zou moeten richten op inkomensondersteuning van boeren en juist meer op voedselveiligheid, klimaat en milieu. Ook zou het nieuwe landbouwbeleid rekening moet houden met het subsidiariteitsbeginsel, wat betekent dat beslissingen zo dicht mogelijk bij de burger worden genomen. Nederland is van mening dat regio’s  beter kunnen inschatten dan de EU hoe de fondsen optimaal benut kunnen worden.

Op het gebied van het Cohesiebeleid wil het kabinet dat de nadruk komt te liggen op de minst ontwikkelde lidstaten en op het creëren van Europese meerwaarde. Bovendien zou de focus van de ESI-fondsen volgens het kabinet meer moeten komen te liggen op het ondersteunen en stimuleren van innovatie en onderzoek, om zo economische groei te bevorderen. Daarnaast is het kabinet voorstander van cofinanciering in het GLB en het Cohesiebeleid. Dit is een financieringsmethode, waarbij publieke en private investeringen elkaar ondersteunen en versterken.

Btw-afdracht en migratie

De EU wordt momenteel op drie manieren gefinancierd: de bijdrage van de lidstaten, douaneheffingen en een afdracht op de btw. Tijdens de budgetperiode 2014-2020 bedroeg deze btw-afdracht voor Nederland 0,15% van de btw-inkomsten. Het kabinet is voorstander van het afschaffen van deze btw-afdracht in het nieuwe MFK. Volgens het kabinet voegt deze namelijk weinig waarde toe en leidt het tot complexiteit. Bovendien is Nederland niet geneigd om nieuwe vormen van eigen financiering voor de Europese Commissie te overwegen en zal het voorstellen hiervoor nauwkeurig evalueren. Er moet daarnaast meer nadruk komen te liggen op migratie en haar rol in EU beleid. Lidstaten moeten meer ondersteuning krijgen voor het beheer van migratie, grenscontrole en de ontvangst van asielzoekers.

Reactie Europese Commissie en aankomende onderhandelingen

De eurocommissaris voor Begrotingszaken Oettinger, die verantwoordelijk is voor het opstellen van het nieuwe budget, stelde in januari dat hij voorstander is van het afschaffen van de (eenmalige) korting die Nederland heeft bedongen tijdens de vorige onderhandelingen. Het uittreden van het VK uit de EU is een uitgelezen kans om de kortingen te schrappen, want die maken de zaak gecompliceerd, aldus Oettinger. Hij noemde de voorwaardelijkheid van EU-fondsen aan het nakomen van afspraken ‘een overtuigend idee’.

Naar aanleiding van de informele top over het meerjarige EU-budget afgelopen februari, zal de Commissie in mei haar eerste voorstel voor het MFK publiceren. Er zijn verschillende visies op het verloop van de onderhandelingen, volgens een rapport van de European Parliamentary Research Service.

Door:

Fabian Wondergem en David Schutrups

Bron:  

Dutch position paper on new MFF, Rijksoverheid

Meer informatie:

Praktijkvraag: Meerjarig Financieel kader, Europa decentraal
Europa toespraak premier Rutte, Rijksoverheid
Mark Rutte: Brussel dient de lidstaten, niet andersom, Europa decentraal
The European Council and the Multiannual Financial Framework, European Parliament Research Service
Joint statement by the German government and the German Länder on EU Cohesion Policy beyond 2020, German Federal Government
Regionaal beleid en structuurfondsen, Europa decentraal

X