Nieuw infrastructuurbeleid vervoer

24 oktober 2013

De Europese Commissie heeft op donderdag 17 oktober in het kader van de hervorming van het EU-infrastructuurbeleid nieuwe kaarten bekendgemaakt met de negen corridors die de ruggengraat vormen voor het vervoer in de interne markt van de EU. Om haar ambities waar te maken verdrievoudigt de EU het budget voor vervoersinfrastructuur voor de periode 2014-2020 tot 26 miljard euro.

De EU wil met haar nieuwe infrastructuurbeleid de bestaande Europese wegen, spoorwegen, luchthavens en kanalen omvormen tot een eengemaakt vervoersnetwerk genaamd TEN-T / transeuropees transportnet. Vicevoorzitter van de Europese Commissie Siim Kallas zei hierover: “Vervoer is van vitaal belang voor de Europese economie. Zonder goede verbindingen, geen groei en geen welvaart. Met dit nieuwe infrastructuurbeleid zal een samenhangend Europees vervoersnetwerk worden gecreëerd dat de 28 lidstaten omvat en groei en concurrentievermogen zal bevorderen. Het beleid zal het oosten en het westen verbinden en het huidige versnipperde netwerk omvormen tot een echt Europees netwerk.”

Kernvervoersnet

Het belangrijkste punt in het nieuwe beleid is de invoering van een kernvervoersnet dat is opgebouwd rond negen corridors: twee richting noord-zuid, drie richting oost-west en vier diagonaal. Van de negen lopen er drie door Nederland: Noordzee – Middellandse Zee, Rijn – Alpen en Noordzee – Oostzee. Dit kernnetwerk zal de oost-westverbindingen ingrijpend vernieuwen, knelpunten wegwerken, de infrastructuur moderniseren en grensoverschrijdend vervoer voor reizigers en bedrijven in de hele EU stroomlijnen. Ook verbetert het de verbindingen tussen verschillende vervoersmodi en draagt het bij tot het bereiken van de EU doelstellingen op het gebied van de klimaatverandering. Het (kern)netwerk moet in 2030 klaar zijn.

Ontsluiting van alle regio’s

Het budget voor vervoersinfrastructuur bedraagt voor de periode 2014-2020 26 miljard euro. Er zal zorgvuldig op worden toegezien dat deze middelen gericht worden ingezet voor trajecten in het kernvervoersnetwerk met de grootste meerwaarde voor de EU. Om voorrang te geven aan oost-westverbindingen zal bijna de helft van de totale EU-begroting voor vervoersinfrastructuur (11,3 miljard euro uit de Connecting Europe Facility) worden geoormerkt voor cohesielanden.

Het nieuwe TEN-T-kernnetwerk zal worden ondersteund door een uitgebreid netwerk van regionale en nationale routes die op het kernnet aantakken.

Het hele uitgebreide netwerk moet zorgen voor een volledige dekking van de EU en de ontsluiting van alle regio’s. Doel van de Unie is ervoor te zorgen dat de grote meerderheid van de Europese burgers en ondernemingen zich tegen 2050 op minder dan 30 minuten van het uitgebreide TEN T netwerk bevinden.

Europese regio’s willen nauw betrokken worden bij de ontwikkeling en uitvoering van projecten, maar lidstaten lijken daar weinig voor te voelen, in tegenstelling tot stakeholders en Europese politici. Een woordvoerder van het havenbedrijf Rotterdam zei bij de TEN-T dagen in Tallinn dat iedereen in de corridor betrokken moet zijn. ‘Op lokaal en regionaal niveau, want dáár moet het gebeuren.’

TEN-T

Binnen de negen corridors zijn al 172 projecten geïdentificeerd waarvoor de EU bijna 1,6 miljard euro aan cofinanciering zal verlenen uit het programma voor het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T). De financiële steun zal worden gebruikt voor de verdere ontwikkeling van het TEN-T-net en zal verschillende vormen aannemen, gaande van studies ter voorbereiding van nieuwe projecten tot aanvullende subsidies om al lopende initiatieven te steunen.

De Europese Commissie zal de afzonderlijke financieringsbesluiten gespreid over de maanden oktober en december 2013 goedkeuren. Gedurende de TEN-T-dagen in Tallinn werden er 32 voorgelegd aan de ministers en staatssecretarissen die aan het evenement op 16,17 en 18 oktober deelnamen.

Nederland

Nederland is goed vertegenwoordigd in het TEN-T netwerk, met kansrijke projecten op gebied van havens en spoor o.a. binnen de corridor die de Baltische regio verbindt met de Noordzee. Ook richting zuiden, Middellandse zee en Alpen, zijn er voor Nederland tal van mogelijkheden op Europese cofinanciering. In Tallinn werd een overeenkomst getekend door Frankrijk, Nederland, België en de Europese Commissie voor de Seine-Schelde verbinding. Deze verbinding moet het op termijn mogelijk maken om met grote schepen tussen Rotterdam/ Antwerpen en Parijs te varen. Ook de bouw van een grotere zeesluis bij IJmuiden kreeg in Tallinn extra aandacht. Dat project wordt in 2019 opgeleverd.

De TEN-T dagen werden afgesloten met een kritische noot. Voorzitter Brian Simpson van de transportcommissie in het Europees Parlement riep de lidstaten op om pan-Europees te denken om zo uiteindelijk ook alle plannen rond transport en verbindingen op termijn te kunnen realiseren. Zolang lidstaten kibbelen over de Europese begroting of op de rem gaan staan, komt er van de ambities niet veel terecht, aldus Simpson. Ook andere Europarlementariërs riepen de lidstaten op zich niet te laten ontmoedigen door de begrotingstekorten, maar te investeren in maatregelen die groei bevorderen

Regionale betrokkenheid

De betrokken Lidstaten zullen per corridor onder leiding van een EU-coördinator de investeringen op een corridor, al dan niet met EU-geld ondersteund, afstemmen. Dit zal plaats hebben binnen zogeheten Corridor Forums die in het komend half jaar worden ingericht. Deze inrichtingstrajecten zijn onlangs gestart. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu vindt het van groot belang dat binnen dergelijke Forums ook het geluid van lokale overheden kan worden gehoord. Om gemeenten goed te kunnen betrekken heeft het Ministerie behoefte aan meer inzicht in welke gemeenten al betrokken zijn bij verwante vormen van samenwerking in corridor-verband over de landsgrenzen heen, bijvoorbeeld in Corridor-2 (Twente) en in de Vlaams-Nederlandse Delta (Zeeland/Noord-Brabant) – alsook in welke gemeenten graag betrokken willen worden bij het vervolg. Deze informatie is door te geven aan coördinator TEN-T Sjoerd Hoornstra van het ministerie (sjoerd.hoornstra@minienm.nl).

Door:

Marloes van Nistelrooij, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

Bron:

Europese Commissie, ‘Transport: New EU infrastructure policy’, 17-10-2013
Europese Commissie, ‘Transport: EU grants of almost €1.6 billion to support key TEN-T infrastructure projects’, 16-10-2013

Meer informatie:

Europese Commissie, Transport
GIS Kaart met het TEN-T netwerk
Achtergrond over nieuwe beleid
Siim Kallas op Twitter
TEN-T
TEN-T Days Tallin
Connecting Europe Facility