Nieuwe EU verordening moet gebruik van organische en op afval gebaseerde meststoffen bevorderen

4 april 2016Milieu

De Europese Commissie heeft een eerste resultaat van het pakket circulaire economie in de vorm van nieuwe regels voor organische en op afval gebaseerde meststoffen gepresenteerd. De toegang van deze meststoffen tot de interne markt van de EU wordt hierdoor makkelijker. Doel van het initiatief is om een stimulans te geven voor grootschalige meststoffenproductie in de EU op basis van organische of secundaire grondstoffen. Afvalstoffen worden hierbij omgezet naar voedingsstoffen voor gewassen.

Circulaire economie

Het hergebruik van grondstoffen die momenteel nog als afval worden beschouwd is één van de belangrijkste principes van het circulaire economie pakket. Met deze verordening worden voorwaarden gecreëerd die gelijk zijn aan die voor traditionele, niet-organische meststoffen. Dit moet nieuwe marktkansen bieden voor innovatieve ondernemers en tegelijkertijd de afvalproductie, het energieverbruik en de schade aan het milieu beperken.

Inhoud

Met deze verordening worden binnen de EU regels vastgesteld voor het omzetten van bioafval in grondstoffen die vervolgens gebruikt worden bij de productie van bemestingsstoffen. Volgens de Commissie is er op de huidige markt namelijk sprake van concurrentieverstoring tussen enerzijds meststoffen die volgens het model van de circulaire economie uit organische of afvalstoffen worden vervaardigd, en anderzijds de meststoffen die volgens de lineaire economie worden geproduceerd. Deze laatste wordt bevoordeeld en dit heeft een negatief effect op investeringen in de circulaire economie.

Toegang tot de interne markt

Het voorstel biedt een regelgevingskader dat de toegang tot de Europese interne markt voor organische meststoffen makkelijker maakt. Door het gelijk stellen van regelgeving wil de Commissie een stap zetten in de richting van een duurzame EU markt voor meststoffen. Meer productie van en handel in innovatieve meststoffen vergroot ook het meststoffenaanbod voor landbouwers. Dit draagt bij aan een meer rendabele levensmiddelenproductie waarbij de beschikbare middelen efficiënter worden ingezet, aldus de Commissie.

Fosfaat

Eén van de voornaamste grondstoffen van meststof is natuurfosfaat, de EU is momenteel grotendeels (90%) afhankelijk van de import hiervan. Dit terwijl afvalstoffen afkomstig uit de EU, zoals zuiveringsslib, grote hoeveelheden fosfor bevatten. Als dit, in lijn met het model van een circulaire economie, wordt gerecycled dan kan worden voldaan aan 20 tot 30% van de vraag naar fosfaatmeststoffen binnen de EU. Deze nieuwe verordening richt zich op het stimuleren van recycling.

CE-markering

De verordening bevat vereisten op het gebied van veiligheid, kwaliteit en etikettering waaraan alle bemestingsproducten moeten voldoen om in de EU vrij verhandeld te kunnen worden. Producenten moeten aantonen dat hun producten voldoen aan deze eisen, voordat zij een CE-markering mogen aanbrengen.

Facultatieve harmonisering

Aangezien niet alle bemestingsproducten in grote hoeveelheden worden geproduceerd of grensoverschrijdend worden verhandeld, biedt de Commissie de mogelijkheid tot facultatieve harmonisering. Afhankelijk van de bedrijfsstrategie en het type product hebben fabrikanten de keuze om hun product ofwel een CE-markering te geven ofwel te verhandelen volgens nationale normen op basis van wederzijdse erkenning op de interne markt. Hiermee worden de Commissie prioriteiten van betere regelgeving en subsidiariteit gerespecteerd.

Bestaande verordening

De huidige meststoffenverordening stamt uit 2003 en verzekert vrij verkeer voornamelijk voor de conventionele, niet-organische producten. Deze zijn doorgaans chemisch geproduceerd door processen die energie- en CO2-intensief zijn. Uit organische materialen vervaardigde bemestingsproducten vallen nu nog buiten de werking van de verordening. Toegang tot de interne markt is dus afhankelijk van wederzijdse erkenning tussen lidstaten en verloopt door verschillen in nationale regels vaak moeizaam.

Ontwikkeling

Onderzoek, innovatie en investeringen op dit gebied ontwikkelen snel. Dit draagt bij aan de circulaire economie doordat er meer banen ontstaan en doordat er waarde wordt gecreëerd uit secundaire grondstoffen die anders als afval zouden worden aangemerkt. De EU importeert momenteel jaarlijks zo’n zes miljoen ton fosfaat, 30% hiervan kan worden vervangen door extractie uit zuiveringsslib, biologisch afbreekbaar afval en dierlijke mest. De Commissie benadrukt de mogelijke link met EFSI financiering voor onderzoek.

Vervolgstappen

De voorgestelde verordening ligt nu voor goedkeuring bij het Europees Parlement en de Raad. Als dit wordt overgenomen dan is de regelgeving rechtstreeks van toepassing zonder omgezet te hoeven worden in nationaal recht.

Door:

Ilse Buijs, Huis van de Nederlandse Provincies

Bronnen:

Persbericht, Europese Commissie
Voorstel, Europese Commissie

Meer informatie:

Circulaire economie pakket, Europese Commissie
Circulaire economie, Europa decentraal
Milieu en klimaat, Europa decentraal
Nieuwsbericht, AgriHolland