Zoeken

ALTIJD OP DE HOOGTE?

Welke ontwikkelingen in de EU zijn van belang voor gemeenten, provincies en waterschappen? En wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk?

Nieuwe ontwikkelingen: woningcorporaties wel of geen aanbestedende diensten?

11 december 2017Aanbestedingen

De Europese Commissie vindt dat de lidstaat Nederland woningbouwcorporaties als aanbestedende dienst in de zin van de aanbestedingsrichtlijnen moet aanwijzen. Door dat niet te doen, geeft Nederland onjuiste toepassing aan de aanbestedingsrichtlijnen. De Commissie heeft dit op 7 december 2017 medegedeeld en geeft Nederland nu twee maanden de tijd om hier inhoudelijk op te reageren.

Hernieuwde discussie

Al geruime tijd houdt de vraag of woningcorporaties aanbestedende diensten in de zin van de aanbestedingsrichtlijnen zijn de gemoederen in Nederland bezig. In de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel uit 2011 inzake de wijziging van de Woningwet werd aangegeven dat woningcorporaties niet verplicht zijn Europees aan te besteden. In 2015 bevestigde de Nederlandse regering tijdens de parlementaire behandeling van de Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting dit eerdere standpunt.

De Commissie stelt dat Nederland op deze manier inbreuk maakt op het transparantiebeginsel uit aanbestedingsrichtlijnen 2014/23 (concessies) en 2014/24 (klassieke sectoren). De Commissie vraagt zich af waarom Nederlandse woningcorporaties niet worden gekwalificeerd als aanbestedende diensten, terwijl zij wel worden betrokken in publieke contracten.

Publiekrechtelijke instelling

De vraag of Nederlandse woningcorporaties aanbestedende diensten zijn, komt er feitelijk op neer of een woningcorporatie een ‘publiekrechtelijke instelling’ is in de zin van artikel 6 lid 4 richtlijn 2014/23 en artikel 2 lid 1 sub 4 van richtlijn 2014/24 (evenals artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012).

Publiekrechtelijke instellingen worden ingevolge de richtlijnbepalingen gekenmerkt door de volgende drie cumulatieve voorwaarden:

  • De instelling is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, niet zijnde van industriële of commerciële aard;
  • De instelling heeft rechtspersoonlijkheid;
  • Er is sprake van een sterke afhankelijkheidsrelatie van een overheidsinstelling.

De afhankelijkheidsrelatie kan bijvoorbeeld tot uiting komen in het feit dat de activiteiten van de instelling in hoofdzaak door de overheid worden gefinancierd, het beheer onder toezicht staat van de overheid of benoeming van meer dan de helft bestuurders of toezichthouders door de overheid geschiedt.

Inbreukprocedure

De ingebrekestelling waarin de Commissie aangeeft dat Nederland onjuist handelt door woningcorporaties niet als aanbestedende dienst aan te merken, vormt de eerste fase van een inbreukprocedure. Nederland krijgt twee maanden de tijd om te reageren op de argumenten van de Commissie. Wanneer Nederland niet binnen deze tijd reageert, of een onbevredigend antwoord naar voren brengt, zal de Commissie een zogenaamd met redenen omkleed advies uitbrengen. De inbreukprocedure kan uitmonden in een zaak voor het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Decentrale relevantie

De vraag of woningcorporaties al dan niet als zelfstandige aanbestedende diensten in de zin van de Europese aanbestedingsrichtlijnen kwalificeren is relevant voor de decentrale praktijk. Bijvoorbeeld in het geval van (publieke en/of private) samenwerkingsverbanden tussen decentrale overheden en woningcorporaties of bij vraagstukken over mogelijke toepassing van uitzonderingsbepalingen op Europese aanbestedingsverplichtingen.

Door:

Marieke Merkus, Europa decentraal

Bron:

Inbreukenpakket voor december, persbericht Europese Commissie

Meer informatie:

Aanbesteden, Europa decentraal
Inbreukprocedures, Europa decentraal
Publiekrechtelijke instelling, Europa decentraal
Is een woningcorporatie aanbestedingsplichtig? Praktijkvraag Europa decentraal

X