Gebiedsontwikkeling

Bij gebiedsontwikkeling krijgen decentrale overheden vaak met aanbesteden te maken. Hier komen vaak ook vraagstukken op het gebied van Publiek-Private samenwerking (PPS) bij kijken. Op deze pagina vindt u een korte uitwerking van de meest voorkomende PPS-aanbestedingsvraagstukken binnen gebiedsontwikkeling, belangrijke naslagwerken en van Europese aanbestedingsregels betreffende geïnstitutionaliseerde PPS-verbanden.

Vormen van samenwerking bij gebiedsontwikkeling

Veel voorkomende vormen van PPS in Nederland zijn:

  • objectgebonden PPS (samenwerking op het gebied van realisatie van een specifiek object, bijvoorbeeld een spoorlijn of weg);
  • gebiedsgebonden PPS (waarbij decentrale overheden met name met aanbestedingsrechtelijke consequenties of vraagstukken worden geconfronteerd).

Gebiedsgebonden PPS

Bij gebiedsgebonden PPS gaat het om een verzameling van projecten van substantiële omvang, waarin bepaalde functies ontwikkeld worden (denk aan wonen, welzijn, cultuur, infrastructuur), en soms ook op diverse locaties. Het kan dan zowel gaan om nieuwe locaties als om herontwikkeling van bestaande locaties.

De betrokken partijen brengen vaak eigendom in bij de gemeente of bij een gezamenlijk op te richten rechtspersoon (met als doelstelling het delen van kennis en kunde met de markt en het delen van risico). Soms wordt er ook een aparte uitvoeringsorganisatie opgericht. In dat geval is er sprake van een geïnstitutionaliseerde PPS.

Aanbesteden en gebiedsgebonden PPS

Wanneer decentrale overheden moeten beoordelen of zij een Europese aanbestedingsplicht hebben bij gebiedsgebonden PPS-projecten, moeten zij rekening houden met (onder andere) de volgende punten:

  • In hoeverre is er sprake van een overheidsopdracht? Is er bijvoorbeeld sprake van een overheidsopdrachtgevende partij (ook wel aanbestedende dienst of publiekrechtelijke instelling) versus een opdrachtnemende partij/ondernemer? En is er sprake van een opdracht voor een werk, levering of dienst?
  • In hoeverre is de grondexploitatie of het grondeigendom van invloed op de aanbestedingsplicht? Kan er bijvoorbeeld door betrokken particuliere partijen ook een beroep op zelfrealisatie worden gedaan, waardoor een aanbesteding achterwege kan blijven?
  • Hoe kan een decentrale overheid marktpartijen die deelnemen in een PPS selecteren?

Hier vindt u de mogelijke antwoorden op dergelijke vragen.

naslaginformatie

Gezien het dynamische karakter en het toenemende belang van de aanbestedingsproblematiek binnen gebiedsontwikkeling, is er de afgelopen jaren vanuit Europa en Nederland getracht op diverse vlakken verduidelijking te bieden. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan in de onderstaande (nationale) publicaties, waar ook uitleg wordt gegeven aan bepalende uitspraken van het Hof van Justitie EU (zoals de uitspraken Auroux en Müller):

Uitleg Commissie geïnstitutionaliseerde PPS

PPS bij gebiedsontwikkelingsprojecten van decentrale overheden hebben steeds vaker de vorm van een geïnstitutionaliseerde PPS. Om het beleid op het gebied van geïnstitutionaliseerde PPS van de Europese Commissie te verduidelijken, bracht zij een Interpretatieve Mededeling (2008) uit. Hierin wordt de toepassing van Europese regels omtrent overheidsopdrachten en concessieovereenkomsten op geïnstitutionaliseerde publiek-private samenwerking toegelicht. Hier leest u meer over wanneer er sprake is van een geïnstitutionaliseerde PPS en waar de mededeling uit 2008 over gaat.

Verduidelijking aanbesteding bij gebiedsontwikkeling

Ook via jurisprudentie, literatuur en verscherpte aandacht voor de toepassing van bijzondere contract- en samenwerkingsvormen, wordt meer duidelijkheid geschept over de toepassing van de aanbestedingsregels bij gebiedsontwikkelingsprojecten. Met de concessierichtlijn 2014/23 wordt meer procedurele waarborgen gegeven bij de toepassing van aanbestedingsbeginselen bij concessieovereenkomsten voor werken. Daarnaast speelt bij de financiering van gebiedsontwikkeling ook staatssteun een steeds grotere rol.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Nieuws Gebiedsontwikkeling

Praktijkvragen Gebiedsontwikkeling

Kan een eigenaar bij zelfrealisatie gedwongen worden tot aanbesteden?

Onze gemeente wil een bedrijventerrein ontwikkelen op een stuk grond dat vrijwel geheel van één ontwikkelaar is. Deze ontwikkelaar wil alles zelf realiseren en de openbare delen (ook daarna) niet aan de gemeente overdragen. Uit verschillende handleidingen over gebiedsontwikkeling maak ik op dat voor het openbaar gebied in principe Europees aanbesteed moet worden, ondanks het particuliere eigendom. Kan een eigenaar bij zelfrealisatie gedwongen worden tot aanbesteden?

Bekijk het antwoord

Publicaties Gebiedsontwikkeling

Gebiedsontwikkeling

Reiswijzer Marktpartijen en Gebiedsontwikkeling 2007
Reiswijzer 2009
Reiswijzer 2011
Notitie IBR ‘Arrest Europese Hof leidt tot update Reiswijzer Gebiedsontwikkeling 2009’
Handleiding PPS en aanbesteden, waarin verschillende PPS vormen en de Europese aanbestedingsrichtlijnen aan de orde komen
Aanbesteden in relatie tot PPS‘ Lezing voor de voorjaarsvergadering van de Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht (mr. M.A. Moolhuizen)
Europese aanbesteding bij PPS bij gebiedsontwikkeling
Marktconsultatie ‘Verkenning en aanbevelingen’
Marktconsultatie ‘Een dialoog tussen markt en overheid’
Selectie van private partijen bij PPS bij gebiedsontwikkeling
Samenwerking in beweging ‘De lappendeken voorbij, over intergemeentelijke samenwerking’

PPS en Concessies

Groenboek PPS en concessies
Interpretatieve mededeling concessieovereenkomsten
Mededeling PPS en concessieovereenkomsten
Interpretatieve Mededeling geïnstitutionaliseerde PPS

Publiek-publieke samenwerking

Werkdocument toepassing EU-aanbestedingsrecht op publiek-publieke samenwerking
Factsheet PPS Aandachtspunten aanbesteden en staatssteun bij gebiedsontwikkeling

X