Social return

De inzet van het instrument ‘social return’ bij aanbestedingen, staat bij decentrale overheden steeds meer in de belangstelling. Het doel van social return – ook wel SROI (Social Return on Investment) genoemd – is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt terug te krijgen op de arbeidsmarkt. Social return kan bijvoorbeeld worden ingezet om reïntegratiedoelstellingen na te streven en werkgelegenheid te verbeteren.

Social Return bij overheidsopdrachten

Decentrale overheden kijken bij overheidsopdrachten steeds vaker in hoeverre bij de uitvoering van de opdracht bepaalde doelgroepen, die zij bijvoorbeeld graag terug ziet instromen op de arbeidsmarkt, kunnen worden ingezet. Een gemeente kan een ondernemer die de opdracht gaat uitvoeren, bijvoorbeeld vragen om een percentage van het budget te besteden aan banen, stages of leerwerkplekken voor kwetsbare groepen. Denk hierbij aan de inzet van langdurig werklozen, bijstandsgerechtigden, mensen uit de sociale werkvoorziening en gehandicapten.

5%-regeling

Vaak wordt social return toegepast in de vorm van een contracteis (meestal als zogenaamde ‘5%-regeling’), maar er zijn meer mogelijkheden. Social return wordt al door diverse overheidslagen toegepast. Het Rijk streeft, volgens dit kabinetsstandpunt uit 2012, naar 5% social return per aanbesteding. Het gaat daarbij alleen om aanbestedingen voor diensten (bijvoorbeeld catering en schoonmaakwerk) en werken (bijvoorbeeld het aanleggen van een weg of de onderhoud van een gebouw). Een aantal gemeenten, provincies  en waterschappen past social return ook al toe. Meer informatie hierover vindt u onder publicaties. De handreiking social return schetst de mogelijkheden voor gemeenten voor beleid, uitvoering, monitoring en regionale
samenwerking op het gebied van social return.

Aanbestedingsvragen

Vanuit het EU aanbestedingsrecht bezien, leven de meeste vragen rondom de inzet van social return vooral over hoe dit zich verhoudt met de regels over de toepassing van sociale criteria, duurzaam aanbesteden en maatschappelijk verantwoord ondernemen (onder meer art. 26 richtlijn 2004/18 en art. 70 richtlijn 2014/24). Ook zijn er vragen over in hoeverre er sprake is van samenloop met het instrument van voorbehouden van opdrachten aan sociale werkvoorzieningen (art. 19 richtlijn 2004/18 en art. 20 richtlijn 2014/24) en hoe de toepassing van het instrument social return met inachtname van de beginselen van transparantie, proportionaliteit en non-discriminatie kan plaatsvinden.

EU aanbestedingsrichtlijnen

In de Europese aanbestedingsrichtlijnen zelf staat het instrument van social return niet direct beschreven. Wel heeft de Europese Commissie gerelateerd informatiemateriaal uitgebracht, bijvoorbeeld de Gids sociaal kopen (2010), waarin onder meer de mogelijkheden voor het gebruik van sociale overwegingen bij overheidsopdrachten beschreven staan.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Social return

Social return

Beantwoording kamervraag over social return en aanbesteden (bouwblokmethode) (1 mei 2015, minister van EZ)
De methode SROI bij aanbestedingen, kamerstuk januari 2009

Nieuws Social return

Tweede Kamer neemt moties over aanbesteden aan

Op 6 maart 2018 heeft de Tweede Kamer twee moties in het kader van aanbestedingen aangenomen. De moties werden ingediend door CDA-Kamerleden van den Berg, Heerma en Ronnes en spitsten zich toe op het aanbestedingsgedrag van overheden en arbeidsvoorwaarden bij aanbesteden.

Lees het volledige bericht

Geef uw feedback over de Gids Sociaal kopen

De Europese Commissie vraagt belanghebbenden om feedback te geven op de Gids Sociaal kopen. Organisaties die zich bezighouden met het beleid en de praktijk van maatschappelijk verantwoorde aanbestedingen kunnen hun input leveren tot 1 maart 2018.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Social return

Hoe kan het social return beleid van gemeenten in overeenstemming met de privacyregels worden uitgevoerd?

Onze gemeente voert een actief social return beleid en wil daarmee werkgelegenheid creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit doen wij onder meer door social return verplichtingen te hanteren bij aanbestedingen. Bij de uitvoering van dit sociale beleid loopt de gemeente tegen de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) aan. Op welke wijze kan de gemeente controleren dat ondernemingen inderdaad bepaalde personen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebben of zullen betrekken bij de uitvoering van de social return verplichting zonder dat de privacyregelgeving wordt overtreden?

Bekijk het antwoord

Mogen wij buitenlandse inschrijvers een social return verplichting opleggen?

Onze gemeente heeft in haar aanbestedingsbeleid opgenomen dat bij overheidsopdrachten voor werken en diensten boven een bepaalde drempel 5 % van de loonsom op grond van social return moet worden ingevuld. Bij opdrachten die in Nederland worden geplaatst en uitgevoerd is dit geen probleem. Echter, kunnen we ook bij Europese aanbestedingen een dergelijke eis opnemen? Hoe kunnen buitenlandse inschrijvers hieraan voldoen?

Bekijk het antwoord

Is een eis voor het inzetten van werklozen bij een aanbesteding geoorloofd?

Onze gemeente heeft bij het aanbesteden van het beheer van de parkeergarages in de offerteaanvraag aangegeven dat tot 20% van het in te zetten personeel werklozen dienen te zijn. Wanneer aan dit percentage niet wordt voldaan, moet dit worden gemotiveerd. Kan ik een dergelijke eis stellen? Zo ja, welk percentage is dan toegestaan?

Bekijk het antwoord

Publicaties Social return

Social return

Factsheet sociale aspecten bij aanbesteden, Europa decentraal (2009)

Gids sociaal kopen, Europese Commissie (2010)
Handreiking social return bij inkoop door gemeenten, VNG (2011)
Handboek social return, gemeente Eindhoven (2007)
Leidraad social return, gemeente Amsterdam (2014)
Regeling social return, gemeente Den Haag (2015)
Protocol social return, gemeente Rotterdam (2015)
Handboek social return, waterschap Rivierenland
Handreikingen social return, PIANOo

Webinformatie social return, gemeente Rotterdam
Webinformatie social return, gemeente Utrecht
Webinformatie social return, provincie Gelderland
Webinformatie social return, provincie Noord-Holland
Webinformatie social return, provincie Noord-Brabant
Webinformatie coördinatiepunt social return, provincie Friesland
Webinformatie Stichting Social Return, rijksoverheid
Toepassing social return door Noorderzijlvest, berichtgeving UvW (2013)
Webinformatie social return bij aanbesteden, TNO
Prestatieladder socialer ondernemen
Onderzoek over toepassing social  return door gemeenten, TNO (2014) in opdracht van SZW
Advies over toepassing social return en PSO, Van Doorne advocaten (2013) ook op te vragen bij PSO
Informatieblad Bouwend Nederland/TNO , voor opdrachtgevers (2013)

Artikel ‘Toepassing van social return door het Rijk’ in Tendernieuwsbrief nr. 3- 2015
Artikel ‘Het gebruik van certificaten om social return aan te tonen’ in Tendernieuwsbrief nr. 5- 2015
Artikel ‘Sociale inclusie, social return en sociaal akkoord: social washing?” van mr. A.C.M. Fischer-Braams in Tijdschrift Aanbestedingsrecht, nr. 3- juni 2013
Artikel ‘Social return, mkb en het proportionaliteitsbeginsel: een goede verhouding?” van mr. A.D. Hoornstra en mr. G.R. Werkman-Bouwkamp in Tijdschrift Aanbestedingsrecht, nr. 4- augustus 2013

X