Subsidie of aanbesteden

Bij het verlenen van bijvoorbeeld een opdracht voor diensten, is het voor decentrale overheden niet altijd duidelijk of zij te maken hebben met (louter) een subsidie, of wellicht een opdracht die aanbesteed moet worden. Op deze pagina vindt u informatie over subsidies en aanbesteden.

Wet maatschappelijke ondersteuning

Zeker bij opdrachten op het gebied van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), welzijn en in het sociale domein, speelt de vraag er sprake is van een subsidie of overheidsopdracht vaak. Uiteindelijk is het aan de decentrale overheid zelf of deze een activiteit wil subsidiëren of als overheidsopdracht wil aanbesteden.

Subsidie én overheidsopdracht

Een decentrale overheid moet er echter goed op letten dat een subsidie niet zo wordt uitgevoerd, dat de afspraken en invulling ervan ervoor kunnen zorgen dat er sprake van een overheidsopdracht is. Overheidsopdrachten moeten, onder bepaalde voorwaarden, immers vaak aanbesteed worden.

STAATSSTEUN OF AANBESTEDEN

Wat EU-regelgeving betreft, zijn op subsidies over het algemeen de staatssteunregels van toepassing. Bij overheidsopdrachten is het aanbestedingsrecht van toepassing.

Grens tussen subsidieverstrekking en opdrachtverlening

Een decentrale overheid die geld verstrekt, bepaalt zelf of deze de activiteit wil subsidiëren of als overheidsopdracht wil aanbesteden. Als er bij het verlenen van een subsidie ook sprake is van een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel voor de uitvoering van werken, het leveren van producten of het verlenen van diensten, kan er sprake zijn van het voldoen aan de kenmerken van een overheidsopdracht die moet worden aanbesteedt.

Aanbestedingsprocedure

Wanneer er sprake is van kenmerken van een overheidsopdracht, kan het dus betekenen dat de opdracht niet via een subsidierelatie had kunnen worden vergeven, maar via een aanbestedingsprocedure als opdracht gegund had moeten worden. In dit overzicht vindt u een lijst van kenmerken van een overheidsopdracht en een subsidie.

MEER DAN 50% GESUBSIDIEERD

Voor opdrachten die voor meer dan 50% door een aanbestedende dienst gesubsidieerd worden en die boven de drempelwaarden uitkomen, is in art. 13 richtlijn 2014/24 en in de Aanbestedingswet een aparte regeling opgenomen. Het gaat hierbij om de volgende soorten opdrachten voor werken boven de Europese drempelwaarden:

  • civieltechnische werkzaamheden in de zin van bijlage II van de richtlijn;
  • opdrachten met betrekking tot een aantal specifieke werken:
    • ziekenhuizen;
    • inrichtingen voor sportbeoefening;
    • recreatie en vrijetijdsbesteding;
    • school- en universiteitsgebouwen;
    • gebouwen met een administratieve bestemming;
  • opdrachten voor diensten boven de drempelwaarde die voor meer dan 50% worden gesubsidieerd door een aanbestedende dienst en verband houden met deze werken.

Aanbestedingsrichtlijnen

Wanneer een aanbestedende dienst dergelijke subsidies toekent, maar de opdracht niet zelf gunt of hem in naam van en voor rekening van andere instanties gunt, moeten zij zorgen dat de aanbestedingsrichtlijnen nageleefd worden. Subsidieontvangers moeten dan dus de bepalingen van de richtlijn toepassen wanneer zij zelf opdrachten plaatsen.

PUBLIEKRECHTELIJKE INSTELLING

Wanneer een door een decentrale overheid gesubsidieerde partij een grote mate van financiering ontvangt, kan deze gaan voldoen aan de definitie van publiekrechtelijke instelling (met name de derde sub c grond), waardoor deze partij zelf als aanbestedende dienst kan worden aangemerkt. Bij het vergeven van opdrachten moet deze subsidieontvanger dan als zelfstandige aanbestedende dienst of als samenwerkingsverband van aanbestedende diensten de aanbestedingsrichtlijn in acht nemen.

Voorwaarden publiekrechtelijke instelling

Een instelling is een publiekrechtelijke instelling (art. 2 lid 1 sub 4) wanneer het bijvoorbeeld gaat om:

  • een instelling die is opgericht met het specifieke doel te voorzien in andere behoeften van algemeen belang dan die van industriële of commerciële aard;
  • een instelling die rechtspersoonlijkheid bezit;
  • een instelling waarvan de activiteiten in hoofdzaak door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of ander publiekrechtelijk lichaam worden gefinancierd.

Deze voorwaarden zijn cumulatief.

ALLEENRECHT

Als aanbestedende diensten een alleenrecht verlenen waarmee een overheidsopdracht voor een dienst aan een andere aanbestedende dienst wordt toegekend, kunnen deze aanbestedende diensten te maken krijgen met art. 11 richtlijn 2014/24.

De bestuursrechtelijke of wettelijke bepaling waarbij het alleenrecht voor diensten wordt verleend, moet in overeenstemming zijn met verschillende voorwaarden, waaronder de Verdragsbeginselen. Een subsidieverstrekking kan een bestuursrechtelijke bepaling betreffen waarbij een dergelijk alleenrecht wordt gevestigd.

RICHTLIJN 2014/24 OVER SUBSIDIE

In richtlijn 2014/24, rechtsoverweging 4 wordt aandacht besteed aan het onderscheid tussen een opdracht en een subsidie. Het begrip overheidsopdracht wordt duidelijker gedefinieerd. In de overweging staat dat de aanbestedingsregels niet zijn bedoeld om alle vormen van besteding van overheidsgeld te bestrijken, maar alleen bestedingen die gericht zijn op de verkrijging van werken, leveringen of diensten door middel van een overheidsopdracht. Onder het begrip ‘verkrijging’ moet het verkrijgen van de baten van de betrokken werken, leveringen of diensten worden verstaan, zonder dat het eigendom moet worden overgedragen aan de aanbestedende diensten.

Uitsluitend financieren activiteiten

Het uitsluitend financieren van een activiteit, waaraan vaak de verplichting is gekoppeld om de ontvangen bedragen terug te betalen wanneer deze niet worden benut voor de beoogde doeleinden, valt niet onder het toepassingsgebied van de aanbestedingsregels. Hiermee probeert de Europese Commissie het onderscheid tussen subsidie en overheidsopdracht te verduidelijken.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Nieuws Subsidie of aanbesteden

Handreiking Aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet

Moet er altijd aanbesteed worden wanneer gemeenten uitvoering geven aan de Wmo 2015 en de Jeugdwet? Of zijn er mogelijkheden om van deze aanbestedingsplicht af te wijken? De onlangs gepubliceerde handreiking aanbesteden Wmo 2015 en Jeugdwet biedt helderheid aan gemeenten.

Lees het volledige bericht

Structuur- en cohesiefondsen zullen na 2020 vaker worden ingezet in de vorm van leningen

Als het aan Jyrki Katainen ligt, worden Europese structuur- en cohesiefondsen na de hervorming van het meerjarig financieel kader in 2020 steeds vaker gebruikt als lening of garantstelling en in mindere mate als subsidie. Volgens de Eurocommissaris voor groei, banen en investeringen is de impact op de reële economie en banenmarkt groter wanneer EU geld niet langer alleen in de vorm van een subsidie wordt verstrekt. Katainen deed deze uitspraken op 5 april jl. in een interview met Politico Europe.

Lees het volledige bericht

Publicaties Subsidie of aanbesteden

X