Vaststelling Europees recht en beleid

Om te begrijpen hoe Europees recht en beleid tot stand komt, is het voor decentrale overheden van belang meer te weten over de besluitvormingsprocedure van Europees recht en beleid.

Instellingen van de Europese Unie

Bij de besluitvorming op EU-niveau zijn vooral de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie betrokken. De Europese Commissie neemt in het algemeen het initiatief tot nieuwe wetgeving en de Raad en/of het Parlement dienen deze dan goed te keuren. Andere instellingen en organen, zoals het Comité van de Regio’s, spelen eveneens een (adviserende) rol.

De regels en procedures voor de besluitvorming in de Europese Unie zijn vastgelegd in de Verdragen. Zo bepaalt art. 14 VWEU de taken en bevoegdheden van het Europees Parlement, art. 16 die van de Raad en art. 17 die van de Commissie. Het initiatief ligt vaak bij de Commissie, al geeft art. 17 VEU ook de ruimte voor initiatieven door andere instellingen. Onder wet- en regelgeving leest u meer hierover.

Wetgevingsprocedures

In het VWEU zijn in grote lijnen twee wetgevingsprocedures voor wetgevingshandelingen benoemd:

  • gewone wetgevingsprocedure (art. 289 lid 1 en 294 VWEU);
  • bijzondere wetgevingsprocedure (art. 289 lid 2 VWEU).

Daarnaast kent het VWEU zg. niet-wetgevingshandelingen, die zich weer nader onderscheiden in gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen (art. 290 en 291 VWEU).

Verschil gewone en bijzondere procedure

Het verschil tussen de gewone en bijzondere procedure is onder meer de manier waarop het Parlement samenwerkt met de Raad. In het kader van de bijzondere wetgevingsprocedure bijvoorbeeld gaat het om een wetgevingshandeling van het Parlement en de Raad tezamen: de rolverdeling daarbinnen verschilt. Wanneer de Commissie wetgeving voorstelt volgens de gewone wetgevingsprocedure, dan wordt een voorstel in principe in codecisie aangenomen.

Welke procedure gevolgd moet worden om een bepaald wetsvoorstel aangenomen te krijgen is dus afhankelijk van de bepaling in de Verdragen die voor dat besluit de bevoegdheid geven. Zie bijvoorbeeld de art. 114 t/m 118 VWEU die voor verschillende doeleinden verschillende wetgevingsprocedures aanwijzen. Uitgebreide informatie over wetgevingsprocedures leest u onder procedures.

Vereenvoudiging

Het geheel van Europese wet- en regelgeving wordt vaak gezien als erg omvangrijk en complex. Dit geldt ook voor decentrale overheden, die immers het EU-recht in acht moeten nemen. In de afgelopen jaren zijn er allerlei maatregelen genomen om wetgeving van de EU te vereenvoudigen, te verminderen en te verbeteren.

Gezonde EU-regelgeving

Zo heeft de Commissie in een mededeling van december 2012 een nieuw pakket maatregelen aangekondigd voor eenvoudigere en effectievere Europese wetgeving. De mededeling bevat onder andere:

  • Een nieuw programma voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving (REFIT – Regulatory Fitness and Performance Programme) om systematisch na te gaan welke initiatieven de regelgeving kunnen vereenvoudigen en de kosten ervan kunnen drukken. De initiatieven moeten op doorzichtige wijze worden uitgevoerd.
  • Aangescherpte instrumenten voor het beheer van de regelgeving: steeds betere effectbeoordelingen, grootschaligere en kritischere evaluaties, betere raadplegingen van de belanghebbenden en meer ondersteuning bij de uitvoering.
  • Een vervolg op het Actieprogramma ter vermindering van de administratieve lasten (ABRplus) voor ondernemingen en MKB’s.

De maatregelen bouwen voort op de mededeling van de Commissie uit 2010 over ‘slimme regelgeving’.

Hoe verder?

Nationaal loopt er een vereenvoudigingtraject, met onder meer aandacht voor vermindering van administratieve lasten bij decentrale overheden. Dit is te lezen onder het dossier Vereenvoudiging Europese wetgeving.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Nieuws Vaststelling Europees recht en beleid

Regio’s moeten structureler worden betrokken bij beleid op nationaal en EU-niveau

Regio’s hebben te weinig inspraak op zowel nationaal als Europees beleid. Dit zegt de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in het advies over de verhouding tussen regio en de EU, dat zij op 11 maart 2016 publiceerde. Dit terwijl het belang van regio’s groeit. Het advies bevat elf aanbevelingen om de positie van regio’s in de Europese beleidsvorming te verbeteren.

Lees het volledige bericht

Akkoord EU-instellingen over betere wetgeving

In het besluitvormingsproces bij nieuwe Europese regels moet meer rekening gehouden worden met regionale belangen. Dat is één van de punten uit het interinstitutioneel akkoord over beter wetgeven dat op 15 maart 2016 werd gesloten door de Europese instellingen. Door onder andere meer rekening te houden met regionale belangen, moeten de gevolgen van EU-wetgeving voor decentrale overheden duidelijker worden.
Lees het volledige bericht

Raad en EP keuren akkoord betere regelgeving goed

De Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie vinden betere regelgeving belangrijk. Ook tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap wil Nederland zich inzetten voor betere wet- en regelgeving. Op 15 december is een akkoord bereikt over betere regelgeving. Voor decentrale overheden is dit akkoord ook van belang: gemeenten, provincies en waterschappen voeren veelal Europese wet- en regelgeving uit.
Lees het volledige bericht

Europese Commissie wil met REFIT afslanking van EU-regelgeving

De Europese Commissie neemt stappen om de EU-regelgeving af te slanken en te vereenvoudigen. Op 2 oktober heeft de Commissie bekend gemaakt welke EU-regels zij gaat vereenvoudigen of zelfs intrekken. Door deze afslanking kan Europa zorgen voor groei en werkgelegenheid. De Europese Commissie heeft het Regulatory Fitness and Performance Programme (REFIT) opgezet voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving. Het programma moet ertoe leiden dat uiteindelijk zowel voor het bedrijfsleven als voor (decentrale) overheden de administratieve lasten afnemen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Vaststelling Europees recht en beleid

Feedback geven aan de Europese Commissie: hoe werkt het?

De Europese Commissie nodigt steeds vaker burgers, bedrijven en overheden uit om feedback te geven op nieuwe of bestaande Europese wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld via bijvoorbeeld roadmaps, impact assessments, consultaties, evaluaties en fitnesschecks. Hoe werken deze verschillende feedbackmechanismen van de Commissie? Komen hier ook onderwerpen aan bod die relevant zijn voor decentrale overheden?

Bekijk het antwoord

Wet- en regelgeving Vaststelling Europees recht en beleid

Vaststelling Europees recht en beleid

Initiatief Commissie

Artikel 17 lid 2 stelt dat -tenzij in de Verdragen anders is bepaald- wetgevingshandelingen van de Unie alleen op voorstel van de Commissie kunnen worden vastgesteld. Andere handelingen worden op voorstel van de Commissie vastgesteld in de gevallen waarin de Verdragen daarin voorzien.

Elk Europees wetsbesluit is gebaseerd op een Verdragsartikel, waarnaar verwezen wordt als de ‘rechtsgrondslag’ van de wetgeving. Dit heeft ook te maken met het attributiebeginsel uit artikel 5 VEU dat stelt dat de Unie alleen die bevoegdheden heeft die haar zijn overgedragen bij de Verdragen.

Uitzonderingen

Bijvoorbeeld de artikelen 76b, 289 lid 4 en 354 van het VwEU die instellingen als een groep lidstaten, het Europees Parlement, de Europese Centrale Bank, het Hof van Justitie EU de mogelijkheid geven met een initiatief te komen.

De Raad en het Europees Parlement kunnen, op grond van de artikelen 225 en 241 van het VwEU, dus niet altijd zelf initiatief-wetsvoorstellen indienen maar kunnen de Commissie wel verzoeken met een initiatief-wetsvoorstel te komen.

Artikel 293 WVEU stelt dat de Commissie een door haar ingediend voorstel ten alle tijden kan wijzigen, zolang de Raad niet op het voorstel van de Commissie heeft besloten. De Raad kan (behalve in een aantal uitdrukkelijk genoemde gevallen) een voorstel slechts met eenparigheid van stemmen wijzigen.