Grensoverschrijdende samenwerking

Nederland beschikt over een groot grensgebied: zeven van de twaalf provincies grenzen direct aan het buitenland, over zee komen daar nog 4 provincies bij. Al meer dan vijftig jaar wordt er met de aangrenzende landen en in verschillende samenwerkingsconstructies samengewerkt om grensoverschrijdende belemmeringen weg te nemen. Dit wordt eveneens mogelijk gemaakt door het gebruik van bepaalde (Europese) fondsen.

Op deze pagina en de onderliggende sub pagina’s vindt u meer informatie over grensoverschrijdende samenwerking en de decentrale relevantie. Tevens raden we aan om te kijken op de website van de Kennisbank Openbaar Bestuur voor meer informatie.

Grenzen en verschillen

Door taal- en cultuurverschillen en verschillen in wet- en regelgeving, zijn grenzen tussen landen nog steeds duidelijk aanwezig. Burgers in grensgebieden worden hier dagelijks mee geconfronteerd. Dit kan zorgen voor problemen op onder andere het gebied van wonen, werken, onderwijs en zorg. De oorzaak hiervan ligt bijvoorbeeld bij lidstaten die Europese richtlijnen verschillend interpreteren, of omdat bij nieuwe Europese wetgeving de concrete impact ervan op specifiek de grensregio’s niet altijd wordt voorzien.

Komt u een signaal tegen van knellende Europese regels bij grensoverschrijdende samenwerking? Geef deze dan door aan Europa decentraal via ons Signaleringsloket. Eveneens heeft de EU een platform gelanceerd voor de grensregio’s Platform ‘Boosting EU border regions’, waarop soortgelijke meldingen kunnen worden gedaan.

Europese programma’s

Met de lancering van de Europa2020- strategie, die sinds 2014 ook openstaat voor overleg met decentrale overheden, ligt er nog meer focus op een sterke territoriale dimensie. Het doel van deze dimensie is het verkleinen van regionale verschillen binnen de Europese Unie. Daaruit zijn succesvolle samenwerkingsvormen gekomen, zoals de EUregio’s, de Benelux en INTERREG.

Grensoverschrijdende samenwerking kent ook financiële aspecten, met name in de vorm van het benutten van Europese subsidies voor het stimuleren van grensoverschrijdende projecten. Meer informatie hierover en over het gebruik van het instrument van de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (E(G)TS) en INTERREG vindt u onder Regionaal beleid en structuurfondsen, Europese territoriale samenwerking en EFRO.

Actieteam grensoverschrijdende Economie en Arbeid

Eind 2015 is het Actieteam Grensoverschrijdende Economie en Arbeid (GEA) opgericht. Doel van dit actieteam is het bevorderen van grensoverschrijdende mobiliteit en een betere benutting van kansen in de grensregio’s. Het actieteam bestaande uit vertegenwoordigers van Euregio’s, grensprovincies, grensgemeenten, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), MKB- Nederland en de Rijksoverheid heeft begin 2017 het rapport “Grenzen slechten, regio’s verbinden, mensen bewegen” gepubliceerd.

Institute for Transnational and Euregional cross border cooperation and Mobility (ITEM)

Daarnaast is het aan te bevelen om gebruik te maken van de kennis van ITEM bij grensoverschrijdende vraagstukken. ITEM is een expertisecentrum dat zich bezig houdt met onderzoek, advisering, kennisuitwisseling en trainingsactiviteiten omtrent de grensoverschrijdende mobiliteit en samenwerkingen. Zij focussen zich vanuit een multidisciplinaire invalshoek voornamelijk op de identificatie van de oorzaken omtrent de problematiek van grensoverschrijdende samenwerkingen. Vanuit deze identificatie formuleren zij dan een mogelijke oplossing.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Grensoverschrijdende samenwerking

Nieuws Grensoverschrijdende samenwerking

Kabinet richt meldloket op voor informatiedeling grensoverschrijdende medewerkers

Decentrale overheden kunnen met de handhavings- en detacheringsrichtlijnen geconfronteerd worden wanneer zij als werkgever bepaalde verplichtingen uit de handhavingsrichtlijn moeten naleven. Dit gebeurt bij het aannemen van gedetacheerde personen uit andere lidstaten of bij het detacheren van personen naar organisaties over de grens. Het kabinet publiceerde onlangs een reactie op de Commissie-evaluatie van de toepassing van deze richtlijnen, en is van plan om een meldloket in te stellen om het delen van informatie over grensoverschrijdende medewerkers tussen lidstaten verder te verbeteren.

Lees het volledige bericht

Interview: Circulair bouwen en aanbesteden in de Zeeuwse praktijk

Richard van Bremen en Martin Scherpenisse werken beiden bij de provincie Zeeland. Van Bremen is senior beleidsmedewerker circulaire economie en Scherpenisse senior strategisch inkoopadviseur. Samen werken zij aan het project Circular Bio-based Construction Industry (CBCI). Dit wordt gefinancierd uit het Interreg 2 Zeeën-Programma. Dit project ontwikkelt een integrale aanpak voor circulaire bouw om het gebruik van niet-hernieuwbare grondstoffen en CO2-uitstoot te verminderen. Lees het volledige bericht

Interview met Europarlementariër Tom Berendsen

Sinds de zomer is CDA-Europarlementariër Tom Berendsen lid van de parlementaire commissie voor regionale ontwikkeling (REGI). Wij spraken hem in het Europees Parlement over de drijfveren en ambities voor de komende vijf jaar.

Lees het volledige bericht

Europees akkoord over wijzigen vennootschapsrichtlijn ter bevordering van grensoverschrijdende mobiliteit

Het Europees Parlement en de EU-lidstaten hebben op 13 maart overeenstemming bereikt over het wijzigen van de vennootschapsrichtlijn. Het doel van deze wijziging is om de mobiliteit van ondernemingen in de Europese Unie te bevorderen door middel van duidelijke procedures voor grensoverschrijdende verhuizingen, splitsingen en fusies. Lees het volledige bericht

Mag Wallonië straks tol gaan heffen?

De Waalse overheid wil een wegenvignet gaan invoeren die voor rekening komt van automobilisten buiten Wallonië. Het Europees Hof van Justitie moet zich nog uitspreken over deze plannen, maar dit wordt door de initiatiefnemers met vertrouwen tegemoet gezien. Een advocaat-generaal (AG) van het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft namelijk geconcludeerd dat de tolheffing op de Duitse snelwegen geen discriminatie vormt op grond van nationaliteit.

Lees het volledige bericht

Grensoverschrijdende samenwerking: hoe staat het met de grensinformatiepunten, EU-verordening en diploma-erkenning

Er is veel vooruitgang geboekt in de Nederlandse projecten op het gebied van grensoverschrijdende samenwerking. Vooral de bestuurlijke samenwerking tussen Nederland en België verloopt goed, en ook tussen Nederland en Duitsland zijn er positieve ontwikkelingen in de governance-structuren. Dit heeft staatssecretaris Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties laten weten tijdens een vergadering van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.

Lees het volledige bericht

ITEM presenteert grenseffectenrapportage op jaarconferentie

Tijdens de ITEM jaarconferentie heeft ITEM de grenseffectenrapportage aangeboden aan Thomas Antoine (secretaris-generaal van de Benelux), Jeroen Lenaers (lid van het Europees Parlement) en Martín Guillermo Ramírez (secretaris-generaal van de Vereniging van Europese Grensregio’s). Ook werd er gesproken over het belang van effectieve grensoverschrijdende samenwerking. Lees het volledige bericht

Europese Commissie stelt werkprogramma Connecting Europe Facility 2019 vast

De Europese Commissie heeft na overleg met de lidstaten het werkprogramma vastgesteld voor de CEF call 2019. Het werkprogramma vormt de basis voor een subsidieoproep in het eerste kwartaal van 2019 voor projecten, die zich richten op grensoverschrijdende trajecten op het uitgebreide netwerk of op vermindering van spoorweglawaai door stillere treinen. Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Grensoverschrijdende samenwerking

Mogen niet-EU-studenten zich in onze gemeente vestigen, terwijl ze in een naburige lidstaat studeren?

Onze gemeente bevindt zich in een grensregio waar er sprake is van (bevolkings)krimp. Aan de andere kant van de grens is er echter veel activiteit op het gebied van onderwijs en onderzoek. Welke mogelijkheden zijn er voor onze gemeente – bijvoorbeeld op het gebied van het bieden van huisvesting aan buitenlandse studenten die aan de andere kant van de grens studeren –  om hier ook de vruchten van te plukken en met welke (Europese) regelgeving krijgen we te maken?

Bekijk het antwoord

Welke mogelijkheden zijn er om grensoverschrijdende energie te realiseren?

Onze regio oriënteert zich op de mogelijkheden om meer en beter samen te werken op het gebied van grensoverschrijdende energie(transitie). Zijn er al initiatieven genomen met betrekking tot grensoverschrijdende energietransitie? Welke kansen liggen er om grensoverschrijdende samenwerking op dit gebied te bevorderen?

Bekijk het antwoord

Wat zijn de meest actuele ontwikkelingen op het gebied van grensoverschrijdende zorg?

De Europese Patiëntenrichtlijn (2011/24/EU) voorziet erin dat er vergaande samenwerking op het gebied van grensoverschrijdende zorg plaatsvindt. Hoe is dit in de praktijk verder geregeld en is er ook sprake van een toename van grensoverschrijdende gezondheidszorg, waar we als gemeente mee te maken kunnen krijgen?

Bekijk het antwoord

Is de Patiëntenrichtlijn van invloed op gemeentelijke zorgtaken en zorg over de grens?

Inwoners van onze grensgemeente kunnen gezondheidszorg soms beter of sneller in het buitenland krijgen. Klopt het dat de Europese Patiëntenrichtlijn 2011/24/EU voor grensoverschrijdende gezondheidszorg mogelijkheden biedt om zorg in het buitenland te kunnen ontvangen en vergoed te krijgen? En welke invloed heeft deze richtlijn op de organisatie van gemeentelijke zorgtaken, gelet ook op de ontwikkelingen in de zorg en de aanstaande decentralisatie in 2015?

Bekijk het antwoord

Hoe kunnen we als gemeente gebruik maken van het samenwerkingsinstrument EGTS?

Onze gemeente werd door een van onze partners bij de uitvoering van een programma voor territoriale samenwerking gewezen op de mogelijkheid om te kiezen voor het samenwerkingsinstrument ‘Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking’. Wat is dit voor instrument en wat zijn de voorwaarden en voordelen om er gebruik van te maken?

Bekijk het antwoord

Waar kan een grensarbeider terecht voor meer informatie over sociale zekerheid en arbeidsrecht?

Onze (grens)gemeente heeft met enige regelmaat te maken met informatieverzoeken van grensarbeiders. Zij willen specifiek meer duidelijkheid over sociale zekerheids- en arbeidsrechtelijke kwesties, die spelen wanneer zij werk komen verrichten in onze regio dan wel wanneer zij werk over de grens gaan verrichten. Bestaat hiervoor een informatiepunt?

Bekijk het antwoord

Hoe kan een buitenlands bedrijf voldoen aan de voorwaarde van een Gedragsverklaring bij een Europese aanbesteding?

Bij een Europese aanbesteding heeft de provincie in de stukken opgenomen dat alle inschrijvers een Gedragsverklaring aanbesteden moeten verstrekken. Deze verklaring wordt door dienst Justis verstrekt. Buitenlandse bedrijven kunnen echter niet door dienst Justis gescreend worden en zij kunnen daarom geen Gedragsverklaring aanbesteden aanvragen. Een Duits bedrijf wil zich nu inschrijven op de aanbesteding en stelt de volgende vraag: hoe kunnen wij aan de voorwaarde gesteld in de aanbestedingsstukken aangaande het verstrekken van een Gedragsverklaring aanbesteden voldoen?

Bekijk het antwoord

Publicaties Grensoverschrijdende samenwerking

Actiepunten

Kamerbrief over Grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie en arbeid, juli 2015
Voortgangsbrief GROS, februari 2015
Voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Bijlage voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Verslag Kamerdebat GROS, december 2011

Grenseffectentoets, Panteia 2014
Kansen aan de grens, VNG 2014
Advies wegnemen praktische belemmeringen bij grensoverschrijdende arbeid, 2013
‘Wij doen dat zo’: Onderzoek naar de grenseffecten van Europees beleid, Universiteit Leiden 2012
Benelux Almanak Grensoverschrijdende Samenwerking 2011-2015, Benelux 2011

GROS actielijsten

GROS actielijst Nederland/Vlaanderen, oktober 2012. Over dit document:

1) Deze lijst schept geen juridisch verbindende verplichtingen. Beide zijden engageren zich tot het leveren van een adequate inspanning om de knelpunten in deze lijst (de actiepunten) binnen 2 a 2,5 jaar op te lossen, dan wel om binnen deze periode forse voortgang te boeken. De monitoringspunten zullen op iets grotere afstand worden gevolgd.

2) De lijst is een dynamisch document. Beide zijden kunnen aangeven een punt van de lijst te willen afvoeren of – indien daarover overeenstemming bestaat – er een actiepunt of monitoringspunt aan toe te voegen. Ook kunnen Nederland en Vlaanderen bij onderlinge overeenstemming besluiten een monitoringspunt te verheffen tot actiepunt.

3) In Nederland zal het Ministerie van Binnenlandse Zaken primair verantwoordelijk zijn voor het monitoren van de voortgang; in Vlaanderen het Departement Internationaal Vlaanderen. Beide departementen houden daarover ook onderling contact.

4) De actie- en monitoringslijst is niet het enige instrument van Vlaams-Nederlandse grensoverschrijdende samenwerking. Vlaanderen en Nederland erkennen de grote, eigen, en intrinsieke waarde van een goede samenwerking en communicatie op alle bestuurlijke niveau’s en zij blijven deze samenwerking aanmoedigen en waar mogelijk faciliteren.

Kamerbrief ‘Stand van zaken Actielijst Nederland-Vlaanderen’, februari 2015

GROS Actielijst Nederland-Nedersaksen, januari 2014
GROS Actielijst Nederland – Noordrijn-Westfalen, december 2013

 

 

 

 

 

Wet- en regelgeving Grensoverschrijdende samenwerking

Wat is GROS?

Benelux- en de Anholt-overeenkomst

De Raad van Europa is de motor achter grensoverschrijdende samenwerking. In 1980 werd de Kaderovereenkomst van Madrid gesloten. Hierdoor hebben regionale en lokale overheden de mogelijkheid om op publiekrechtelijke basis over de grens samen te werken. Lidstaten kunnen zo bilaterale en multilaterale overeenkomsten sluiten over grensoverschrijdende samenwerking.

Er zijn twaalf bilaterale en multilaterale overeenkomsten opgesteld. Voor Nederland en zijn buurlanden zijn voornamelijk de Benelux-Overeenkomst en de Anholt-Overeenkomst van belang.

Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking

De Verordening over Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) is op 1 augustus 2006 in werking is getreden. De verordening biedt de mogelijkheid een grensoverschrijdend lichaam op te richten met rechtspersoonlijkheid.

Juridisch instrument

Een EGTS is een juridisch instrument om grensoverschrijdende, transnationale of interregionale samenwerking tussen regionale of lokale overheden te vergemakkelijken. De leden van een EGTS kunnen lidstaten, regionale en lokale overheden en publiekrechtelijke instellingen zijn. De leden moeten uit ten minste twee lidstaten komen.

Met name landen die nog geen partij zijn bij de Kaderovereenkomst van Madrid of die geen bilateraal akkoord hebben afgesloten, kunnen gebruik maken van de verordening. Voor Nederland is de EGTS verordening daarom van minder toegevoegde waarde.

Structuurfondsprogramma’s

De EGTS-verordening is ontstaan nadat bleek dat lidstaten moeilijkheden ondervonden bij grensoverschrijdende samenwerking in het kader van de Europese structuurfondsprogramma’s. Bijzonder is dat de EGTS overheden voor het eerst de mogelijkheid biedt zich te verenigen in instanties uit verschillende landen, zonder dat daarvoor een internationale overeenkomst is getekend door de nationale parlementen.

Benelux Verdrag

Decentrale overheden kunnen via het Benelux Verdrag in de drie Beneluxlanden op publiekrechtelijke basis grensoverschrijdend samenwerken. Het eerste Benelux Verdrag werd in 1958 ondertekend voor een periode van vijftig jaar. Omdat er noodzaak was tot vernieuwing is een nieuw verdrag vastgesteld dat op 1 januari 2012 in werking is getreden. Het nieuwe verdrag is meer pragmatisch ingericht en beter afgestemd op de veranderende internationale en maatschappelijke context.

Hoofdthema’s Benelux-samenwerking

De nieuwe Benelux-samenwerking richt zich op drie hoofdthema’s:

  • interne markt en economische unie;
  • duurzaamheid;
  • justitie en binnenlandse zaken.
X