Informatiemaatschappij

Hoewel het internet al jaren bestaat, blijft de (digitale) technologie zich in een rap tempo ontwikkelen. Het wordt steeds gemakkelijker om online goederen en diensten over de grens op te zoeken, we leven in een informatiemaatschappij. Echter, bedrijven en (decentrale) overheden kunnen nog niet volop profiteren van de digitale mogelijkheden die er zijn. De EU heeft verschillende beleidsregels en wetgeving ontwikkeld om deze barrières te verminderen en een digitale eengemaakte markt te creëren.

digitale interne markt

Sinds de voltooiing van de interne markt in 1992, is de gemeenschappelijke markt een ruimte zonder binnengrenzen. Goederen, personen, diensten en kapitaal kunnen er vrij circuleren, overeenkomstig de desbetreffende artikelen in het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). De digitale interne markt is een markt waar vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal gewaarborgd is, ook op de online, digitale markt. De Europese Commissie wil dat er naadloos toegang is tot online activiteiten en diensten onder een eerlijke concurrentie. Daarnaast moet er een hoog niveau van consumentenbescherming zijn en moeten persoonsgegevens beschermd worden.

Digitale interne markt strategie

Op 6 mei 2015 heeft de Commissie een Digitale Interne Markt Strategie aangenomen. Het doel van deze strategie is om de digitale grenzen tussen lidstaten te laten verdwijnen. Zo kunnen er veel nieuwe banen gecreëerd worden en kan aan de economie een boost gegeven worden. De strategie vervangt de Digitale Agenda uit 2010.

Europese Commissie en informatiemaatschappij

Het directoraat-generaal Communicatienetwerken, Inhoud en Technologie (DG CONNECT) houdt zich bezig met de Digitale Interne Markt Strategie en de toebehorende onderwerpen. In dit dossier vindt u informatie over diverse beleidsonderwerpen en wet- en regelgeving geïnitieerd vanuit DG CONNECT.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Informatiemaatschappij

Breedbandprojecten

In het Actieplan i2010 wordt nadruk gelegd op het stimuleren van snel en betrouwbaar breedband in de EU. Daarom is het actieplan van belang voor decentrale overheden die plannen hebben voor of bezig zijn met glasvezelprojecten.

Mededeling

Uit de Mededeling ‘Overbrugging van de breedbandkloof’ bleek dat bepaalde afgelegen gebieden niet voldoende kunnen profiteren van breedband. Deze digitale kloof dient overbrugt te worden. In Nederland is vanwege de hoge breedbanddekking geen sprake van een dergelijke digitale kloof.

Implementatie in Nederland

In de Breedbandnota is de Nederlandse aanpak van het Europese breedbandbeleid weergegeven. De nota richt zich op het stimuleren van de ontwikkeling van breedbanddiensten. Zo wordt er gewezen op de belangrijke rol van gemeenten en provincies bij de realisering van het breedbandbeleid.

E-Commerce

In januari 2011 presenteerde de Europese Commissie een actieplan over e-Commerce. Tegen 2015 moet de economische handel via internet zijn verdubbeld. Op dit moment beslaat de interneteconomie slechts 3% van het Europese BBP.

Obstakels

De Commissie wil de volgende vijf obstakels aanpakken:

1. Inadequaat aanbod van grensoverschrijdende legale diensten;
2. Onvoldoende informatie voor online service operators en onvoldoende bescherming voor internetgebruikers;
3. Inadequate betaal- en leversystemen;
4. Teveel gevallen van misbruik die moeilijk op te lossen zijn;
5. Te weinig gebruik van hogesnelheidscommunicatienetwerken en hightech oplossingen.

E-Toegankelijkheid en e-Inclusie

Standaardisatie

Op 3 juli 2009 publiceerde de Commissie het Witboek modernisering ICT standaardisatie EU. Door middel van aanpassingen in Europese wetgeving, beleid en overheidsopdrachten wil de Commissie gemeenschappelijke criteria en processen voor ICT vaststellen. Hierdoor wordt de interne markt versterkt.

Op 1 juni 2011 is er op basis van het witboek een voorstelverordening gedaan. Onder wet- en regelgeving leest u hier meer over.

e-CODEX

Met e-CODEX kunnen lidstaten gemakkelijk digitaal juridische informatie uitwisselen. Het geeft burgers en bedrijven toegang tot juridische middelen en het versterkt de interoperabiliteit tussen autoriteiten in de EU.

e-Learning

Het Meerjarenprogramma e-Learning 2004-2006 en het e-Learning actieplan uit 2001 zijn voorbeelden van initiatieven en actieplannen van de Commissie op het gebied van e-Learning. Deze plannen hebben ook betrekking op het vergroten van de digitale geletterdheid in de EU.

e-Content

Momenteel loopt het Programma voor concurrentievermogen van ondernemingen en MKB’s (COSME) van 2014-2020. Voor deze periode is 2.3 miljard euro beschikbaar gesteld. Het programma volgt het Kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) op. Het doel is om burgers, bedrijven en overheden beter gebruik te laten maken van ICT en daardoor de concurrentiekracht op de Europese markt te verhogen. Onder subsidies leest u meer over de subsidiemogelijkheden.

Milieu-informatie

Shared Environmental Information System

De Commissie gaf in 2008 in een Mededeling te kennen dat ze van plan is om bestaande informatienetwerken te stroomlijnen in een nieuw Europees Gedeeld Milieu-informatiesysteem (SEIS). SEIS moet bestaande gegevensverzamelingsystemen en informatiebronnen beter aan elkaar koppelen. Dit vereist op den duur een aanpassing van de IT-systemen van decentrale overheden.

Implementatie SEIS EU

De implementatie van SEIS is opgenomen in het programma van het Europees Milieu Agentschap (EEA). Het is onbekend wanneer de Commissie dit plan uitvoert, SEIS ligt al enige tijd stil.

Doel SEIS

Het virtueel koppelen van databases met milieu-informatie dient meerdere doelen:

– Het snel informeren van besluitvormers en burgers;
– Het evalueren en maken van beleid moet beter en makkelijker worden door SEIS.

Op termijn moet overgestapt worden naar een geheel online rapporteringsysteem.

Gevolgen voor decentrale overheden

Na een aanpassingsslag waarmee decentrale overheden te maken krijgen, kan er winst gehaald worden uit de invoering van een dergelijk systeem. Het koppelen van databases vergemakkelijkt het nakomen van rapporteringverplichtingen die voortvloeien uit Europese milieuwetgeving en vermindert de monitoring- en verslagleggingkosten. Decentrale overheden kunnen financiële steun verwachten van de EU voor het uitvoeren van SEIS.

Open data

Volgens de Mededeling open gegevens kan het hergebruiken van overheidsinformatie ervoor zorgen dat er efficiënter wordt gewerkt. Daarnaast worden burgers meer betrokken bij het politieke en maatschappelijke leven.

Overheidsgegevens open stellen

Om overheidsgegevens open te stellen, moeten decentrale overheden zich bewust te zijn van hun informatiebeheer en het belang van bescherming van persoonsgegevens. Volgens de Commissie is het potentieel van open gegevens nog onvoldoende bekend bij openbare instanties.

Nieuws Informatiemaatschappij

Gemeenten en burgemeesters pleiten voor uitbreiding van de openbare-ordetaak

Eind maart heeft de Raad van State (RvS) een negatief advies gegeven over het uitbreiden van de openbare-ordetaak van de burgemeester (Gemeentewet). Daarmee zou een stevigere grondslag worden gecreëerd om persoonsgegevens uit te wisselen in het kader van ondermijning. Gemeenten en burgemeesters stellen in een brief aan de Tweede Kamer dat het advies voorbijgaat aan de problemen die gemeenten nu ervaren.

Lees het volledige bericht

Gemeenten kunnen profiteren van standaard verwerkersovereenkomst

De leden van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben op hun ALV van 5 juni ingestemd met het standaard verklaren van een gemeentelijke verwerkersovereenkomst. Deze overeenkomst biedt een eenduidig pakket aan afspraken, zodat gemeenten niet bij elke verwerkersovereenkomst met hun toeleveranciers opnieuw het wiel hoeven uit te vinden. De standaardovereenkomst is in Nederland de eerste in zijn soort. Lees het volledige bericht

Een jaar AVG: Commissie brengt bewustwording in kaart

Ruim een jaar na het van toepassing worden van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) blijken Europese burgers relatief goed op de hoogte te zijn van hun rechten met betrekking tot de bescherming van hun persoonsgegevens. Dat blijkt uit een onderzoek van de Europese Commissie. Ook in Nederland wisten burgers in 2018 de Autoriteit Persoonsgegevens te vinden wanneer ze klachten hadden over privacy, schrijft minister Dekker van Rechtsbescherming aan de Tweede Kamer. Lees het volledige bericht

Advies EU-Hof: Airbnb is een verlener van informatiediensten

De diensten die Airbnb levert moeten aangemerkt worden als diensten van de informatiemaatschappij, adviseert advocaat-generaal (A-G) Szpunar aan het Europese Hof van Justitie. Dit volgt uit zijn conclusie in de zaak tussen Airbnb Ireland en de Franse vereniging voor professionele accommodatie en toerisme AHTOP. De Franse rechter stelde met betrekking tot die zaak een tweetal vragen aan het Hof. De conclusie van de A-G is niet bindend. Voor Nederlandse gemeenten die een airbnb-beleid voeren, is het van belang de ontwikkelingen in de Europese jurisprudentie scherp in de gaten te houden. Lees het volledige bericht

Strengere regels voor verwerking niet-persoonsgebonden gegevens

In november 2018 heeft de EU een verordening aangenomen over het vrij verkeer van niet-persoonsgebonden gegevens. Het stellen van locatievereisten aan het verwerken van gegevens is niet zomaar meer toegestaan. De regels moeten vanaf 4 juni 2019 worden toegepast. Wat betekent dit voor decentrale overheden en overheidsarchieven die hun gegevens (willen laten) verwerken op servers binnen of buiten Nederland?

Lees het volledige bericht

Tweede aanvraagronde WiFi4EU opent donderdag 4 april om 13:00 uur

De tweede oproep tot het indienen van een voorstel (‘call’) voor het WiFi4EU-initiatief van de Europese Commissie wordt op donderdag 4 april 2019 om 13:00 uur opengesteld. Gemeenten, verenigingen van gemeenten en openbare lichamen kunnen zich via de WiFi4EU-portaalsite alvast inschrijven. Het is zaak om donderdag zo snel mogelijk de daadwerkelijke aanvraag in te dienen. Met het WiFi4EU-initiatief financiert de Commissie apparatuur- en installatiekosten van wifi-hotspots in Europese gemeenten. Lees het volledige bericht

Autoriteit persoonsgegevens: nieuwe boetebeleidsregels en tips register van datalekken

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft de boetebeleidsregels aangepast. Deze regels maken inzichtelijk hoe de AP de hoogte van een boete berekent. De AP kan onder andere boetes opleggen bij overtredingen van de AVG en de bijbehorende Uitvoeringswet AVG, maar ook voor de andere wetten waarop zij toezicht houdt zoals de Telecommunicatiewet en de eIDAS-verordening. De vorige boetebeleidsregels hadden nog betrekking op privacywetgeving die sinds de komst van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) verouderd is.

Lees het volledige bericht

Voorstel wetswijziging om privacybezwaren bij vroegsignalering weg te nemen

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 20 februari 2019 een conceptvoorstel gepubliceerd voor een wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De wetswijziging breidt de mogelijkheden voor het verwerken van persoonsgegevens uit, wat vroegsignalering eenvoudiger maakt. Deze wijziging zal effect hebben op de werkzaamheden en het beleid van gemeenten rondom schuldhulpverlening. Gemeenten en andere belanghebbenden worden dan ook opgeroepen om via een consultatie te reageren op de voorgestelde wijzigingen. Lees het volledige bericht

De Autoriteit Persoonsgegevens: controles en onderzoek naar de naleving van de AVG

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is op 25 mei 2018 van toepassing geworden. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving van de privacywetgeving: organisaties die zich niet aan de verplichtingen houden kunnen fikse boetes krijgen. Waar heeft de Autoriteit Persoonsgegevens zich de afgelopen tijd mee bezig gehouden en welke controles kunnen decentrale overheden nog verwachten?

Lees het volledige bericht

Evaluatie EU-US Privacy Shield: wat betekent dit voor het doorgeven van persoonsgegevens aan de VS?

In december 2018 heeft de Europese Commissie bekeken of het EU-US Privacy Shield nog het vereiste niveau van gegevensbescherming geeft. Uit de evaluatie blijkt dat de bescherming van persoonsgegevens in de Verenigde Staten het afgelopen jaar is verbeterd. Wel eist de Europese Commissie dat de Amerikaanse regering uiterlijk 28 februari 2019 een permanente Ombudsman voor privacy aanstelt. Het voortbestaan van het Privacy Shield is belangrijk voor decentrale overheden die persoonsgegevens doorsturen naar organisaties die in de VS gevestigd zijn.

Lees het volledige bericht

Praktijk Informatiemaatschappij

Open data

Rotterdam Open Data

De gemeente Rotterdam loopt al vooruit op deze regels. Daar wordt overheidsinformatie beschikbaar gesteld voor algemeen en educatief gebruik. Hiermee wil Rotterdam kansen bieden voor onderwijs, onderzoek en ondernemen.

Praktijkvragen Informatiemaatschappij

Nieuwe Europese bepalingen privacy van kinderen in de jeugdzorg?

Onze gemeente inventariseert welke regels er gelden voor het beheer, de verwerking en het delen van de persoonsgegevens van minderjarige kinderen in het kader van jeugdzorg. Bevat de Europese concept Verordening over privacy hier nieuwe bepalingen over, waar wij als gemeente straks rekening mee moeten houden? Zo ja, wat is het verschil tussen deze concept Verordening en de bepalingen in de Jeugdwet en de Wbp? En wanneer treedt de Verordening in werking?

Bekijk het antwoord

Hoe verhoudt de concept-Verordening bescherming persoonsgegevens zich tot de huidige Nederlandse wet?

Voor bescherming van persoonsgegevens kennen we de huidige Nederlandse Wet bescherming persoonsgegevens maar ook de Europese concept-Verordening bescherming persoonsgegevens. Onze gemeente vraag zich af wat de verhouding is tussen beide. Botst de Europese concept-Verordening mogelijk met de huidige nationale privacy regels? En op welke punten verschillen de Wbp en de concept-Verordening?

Bekijk het antwoord

Mag ons waterschap een vergoeding vragen voor verstrekken open data?

Ons waterschap beschikt over veel actuele en historische data die interessant zijn voor bedrijven, bijvoorbeeld over afvalwater, de hoogte van het oppervlaktewater en de waterkwaliteit op meerdere locaties. Met het verstrekken van deze data willen wij onderzoek en bedrijvigheid op het gebied van water stimuleren. Ook zouden wij inkomsten kunnen genereren door het verkopen van deze data. Mag het waterschap volgens de Europese Richtlijn Hergebruik Overheidsinformatie een vergoeding vragen? En hoe verhoudt deze richtlijn zich tot de Wet Markt en Overheid?

Bekijk het antwoord

Wat is e-Factureren?

Wij lazen dat in het nieuwe ontwerp voorstel over e-Factureren van de Europese Commissie decentrale overheden in staat moeten zijn om elektronisch te factureren. Onze gemeente heeft nog geen ervaring met e-Factureren. Is e-Factureren hetzelfde als een factuur in een PDF bestand? En aan welke eisen en voorwaarden moet een e-Factuur voldoen?

Bekijk het antwoord

Publicaties Informatiemaatschappij

Privacy: De Algemene Verordening Gegevensbescherming

Handreiking Privacy bij gemeenten, KING;
Handleiding AVG, Rijksoverheid;
Stappenplan Gemeenten, VNG, VNG Realisatie, IBD, Europa decentraal;
AVG-Regelhulp, Autoriteit Persoonsgegevens;
Hulpmiddel bij de AVG, Europese Commissie;
Model privacybeleid en-reglement voor gemeenten, VNG, VNG Realisatie, IBD, Europa decentraal.

De Artikel 29-werkgroep heeft de volgende richtsnoeren en -lijnen gepubliceerd:

Richtlijn voor functionarissen voor de gegevensbescherming (FG’s);
Richtlijn voor het recht op dataportabiliteit;
Richtlijn voor het bepalen van de leidende toezichthouder van een verantwoordelijke of verwerker;
Richtsnoeren voor gegevensbeschermingseffectbeoordelingen en bepaling of een verwerking “waarschijnlijk een hoog risico inhoudt” in de zin van Verordening 2016/679.

De Artikel 29-werkgroep heeft de volgende richtlijnen en opinies gepubliceerd:

Richtlijn omtrent toestemming;
Richtlijn omtrent transparantie;
Richtlijn voor het melden van datalekken;
Standpuntbepaling / opinie over de uitzondering op de verplichting om een verwerkingsregister bij te houden.

Wet- en regelgeving Informatiemaatschappij

E-Commerce

De ontwikkeling van elektronische handel werd gehinderd door verschillen in wetgeving van de lidstaten. Daarom is de Richtlijn elektronische handel vastgesteld. Hierin zijn de juridische aspecten van het elektronisch zakendoen geregeld.

Doel richtlijn

Het doel van de richtlijn is om belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen en de consument vertrouwen te geven in de elektronische handel. Binnen de EU moeten er zonder problemen rechtsgeldig via de elektronische weg contracten kunnen worden gesloten. De elektronische handel moet transparant zijn.

Mogelijke aanpassing

De Commissie heeft eind 2011 door middel van publieke consultatie geanalyseerd waarom e-Commerce nog een kleine rol speelt in Europa. Ook factoren die de ontwikkeling van e-Commerce tegenhouden werden geanalyseerd. Er zijn geen aanpassingen gedaan na deze analyse.

Implementatie in Nederland

In 2004 is de richtlijn in Nederland geïmplementeerd door middel van de Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel. Hierin zijn regels opgenomen voor het rechtsgeldig sluiten van een overeenkomst via de elektronische weg. Zo’n overeenkomst is rechtsgeldig wanneer:

– De overeenkomst voor beide partijen te raadplegen is;
– De authenticiteit van de overeenkomst in voldoende mate is gewaarborgd;
– Het moment van totstandkoming van de overeenkomst met voldoende zekerheid kan worden vastgesteld.

E-Toegankelijkheid en e-Inclusie

Voorstelverordering modernisering Europese standaardisatie

Op 1 juni 2011 is er een voorstelverordening betreffende modernisering van de Europese standaardisatie gedaan. De Commissie stelt hierin dat standaarden onmisbaar zijn in de digitale samenleving om interoperabiliteit van systemen te verzekeren. Op dit moment is het vervolg van dit voorstel nog niet bekend.

Verplichting decentrale overheden

De verordening verplicht decentrale overheden optimaal gebruik te maken van de normen voor het aanschaffen van hardware, software en informatietechnologiediensten willen aanschaffen. Ook moeten de belangrijkste ICT normen die door gespecialiseerde fora en consortia zijn vastgesteld, formeel worden erkend. Zo kunnen overheden in overheidsopdrachten gebruik van maken van deze normen.

EHealth

Gegevensbescherming

Bij eHealth speelt gegevensbescherming een belangrijke rol. Op 25 mei 2016 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming van kracht gegaan. Deze verordening is per 25 mei 2018 van toepassing. U kunt hier meer over de Algemene Verordening Gegevensbescherming lezen.

Grensoverschrijdende gezondheidszorg

In art. 14 Richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg worden eisen gesteld aan het e-Health programma. Zo moeten er duurzame en sociale voordelen ontstaan uit het e-gezondheidsstelsel. Ook moeten er richtsnoeren komen die een lijst van gegevens opstellen die vereist zijn in het patiëntendossier. De richtlijn is in oktober 2013 omgezet in Nederlandse wetgeving via de Regeling Geneesmiddelenwet.

Richtlijn betreffende medische hulpmiddelen

Richtlijn 2007/47/EG  harmoniseert de regels betreffende het vrije verkeer van medische hulpmiddelen in de EU.  Deze richtlijnen zijn van belang in de sector van eHealth, vooral voor de medische software die wordt gebruikt in vele eHealth applicaties.

 

Gegevensbescherming en de AVG

In art. 8 Handvest van de grondrechten van de EU is de basis gelegd voor de bescherming van persoonsgegevens. Deze bescherming is uitgewerkt in richtlijnen, kaderbesluiten en verordeningen.

VERORDENING BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS

U kunt hier de laatste versie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming vinden, die door de Raad is goedgekeurd op 8 april 2016.

Richtlijn 95/46/EG
U kunt hier de (oude) richtlijn 95/46/EG betreffende de bescherming van persoonsgegevens vinden. Deze richtlijn zal vervangen worden door de AVG.

Wet bescherming persoonsgegevens
De richtlijn 95/46/EG is geïmplementeerd in de Wet bescherming persoonsgegevens. De richtlijn wordt twee jaar na inwerkingtreding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming ingetrokken.

In de Wet bescherming persoonsgegevens is ook de meldplicht datalekken opgenomen. U kunt hier meer over deze meldplicht in de AVG lezen. De plicht gold voorheen al voor telecombedrijven op basis van het Europese Telecompakket en voor internet service providers op basis van de e-Privacy richtlijn.

BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS IN STRAFZAKEN

Ook is er een nieuwe richtlijn bescherming persoonsgegevens in strafzaken. Hiermee vervalt het kaderbesluit over de bescherming van persoonsgegevens in strafzaken.

Milieu-informatie

Inspire richtlijn

De Inspire richtlijn is op 15 mei 2007 in werking getreden en is vrijwel één op één omgezet in Nederlandse wetgeving. Het doel van de richtlijn is het harmoniseren en openbaar maken van ruimtelijke gegevens van overheidsorganisaties ten behoeve van het milieubeleid.

GIDEON

Om de dienstverlening rond geo-informatie te verbeteren en een basisvoorziening voor geo-informatie op te richten, is in Nederland GIDEON opgericht. Alle partijen in de samenleving kunnen hier gebruik van maken.

Dienstverlening geo-informatie

De verankering van de Inspire richtlijn in Nederlandse wetgeving is een onderdeel van de verbetering van de dienstverlening rond geo-informatie. In sommige gevallen moet broninformatie opgeslagen en beschikbaar worden gesteld. Deze wet is van belang voor bronhouders van de gegevens die binnen thema’s zoals vastgesteld in de richtlijn vallen.

Decentrale overheden kunnen in bekijken of er thema’s zijn waarvan zij bronhouder zijn. Het Nederlandse Inspire portaal is het Nationaal Georegister.

Richtlijn toegang milieu-informatie

De Richtlijn toegang tot milieu-informatie regelt dat milieu-informatie ter beschikking wordt gesteld aan het grote publiek en daaronder wordt verspreid. Bij voorkeur dient er gebruik gemaakt te worden van de beschikbare telecommunicatie per computer en/of technologie op elektronisch gebied. Met deze richtlijn is het Verdrag van Aarhus uit 1998 geconsolideerd.

Uitgangspunten

Het verstrekken van milieu-informatie heeft een aantal uitgangspunten:

– Decentrale overheden moeten de informatie verstrekken in de vorm waarin de aankloppende burger deze wil hebben;
– De burger hoeft nooit langer dan vier weken op de gevraagde informatie te wachten;
– Bestuursorganen moeten de milieudata waarover zij beschikken, zo ordenen dat deze gemakkelijk kunnen worden verspreid onder de bevolking, bij voorkeur via internet of e-mail;

Van decentrale overheden mag worden verwacht dat zij burgers op de hoogte brengen van de regels en hen op weg helpen met het opvragen van milieu informatie.

X