Klimaat

De negatieve effecten van het verbruik van fossiele brandstoffen en de uitstoot van broeikasgassen zijn steeds merkbaarder. Door het versterkte broeikaseffect stijgt de temperatuur op aarde. Door de grote impact die klimaat heeft, is er van Internationaal en Europees tot nationaal en regionaal veel aandacht voor klimaatverandering. Om de gevolgen van klimaatverandering te beperken zijn er op verschillende niveaus afspraken gemaakt over klimaatmitigatie en adaptatie. 

Internationaal Beleid

In 2016 legden bijna 200 landen in het Klimaatakkoord van Parijs vast dat de wereldwijde temperatuur niet verder mag stijgen dan 2°C. Het streven is om de stijging onder de 1.5°C te houden. Voor de EU is de overeenkomst van Parijs een belangrijk kader voor de Europese aanpak van klimaatverandering.

Globale Doelstelling:
De wereldwijde temperatuurstijging beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius 

Europees Beleid

Europese Green Deal

Het toekomstige Europese klimaat,- en milieubeleid wordt vastgesteld in het kader van de Green Deal. De Europese Green Deal is een veelomvattend programma van de huidige Europese Commissie Von der Leyen. Met de Green Deal moet het ‘oude groeimodel’ voor de economie, gericht op fossiele brandstoffen en vervuiling, duurzaam worden vervangen door een nieuw groeimodel dat gebaseerd is op klimaatdoelstellingen. 

De inhoudelijke speerpunten van de Green Deal zijn onder andere het realiseren van de energietransitie, CO2-heffingen doorvoeren, alternatieve brandstoffen integreren, biodiversiteit, lucht-, water & grondvervuiling aanpakken, en onderzoek & innovatie stimuleren.

Er worden momenteel veel voorstellen gepresenteerd in het kader van de Green Deal. Meer informatie over de Green Deal en de ontwikkelingen hierbinnen vindt u op onze Green Deal pagina.

20/20/20 strategie

De EU 2020-strategie is een langetermijnstrategie voor de EU gericht op het realiseren van slimme, duurzame en inclusieve groei. De strategie is in 2010 opgesteld. Het moest zorgen voor een economisch herstel van de EU na de economische en financiële crisis. Een onderdeel van de 2020-strategie waren doelstellingen op het gebied van klimaat.  Deze staan bekend als de 20/20/20 doelstellingen. 

2020 doelstellingen:
• De uitstoot van broeikasgassen moet in 2020 met ten minste 20% worden verminderd ten opzichte van 1990, of met 30%, als aan de voorwaarden daarvoor2 wordt voldaan
• Het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het Europese energieverbruik moet worden opgevoerd tot 20% 
• De energie-efficiënte in de EU moet met 20% worden verbeterd ten opzichte van de prognoses voor 2020 opgesteld in 2007; (Richtlijn 2012/27/EU)

Meer informatie over de 2020 strategie en de doelstellingen op andere gebieden vindt u op onze pagina 2020-strategie.

Clean Energy Package – Schone energie pakket

In het Clean Energy Package (2018) zijn de doelen voor 2020 herzien om de klimaatdoelen van Parijs te realiseren. De doelstellingen van 2020 zijn dan ook voor 2030 opgehoogd. Daarnaast is in de Clean Energy Package opgenomen dat de Commissie uiterlijk in 2023 kan voorstellen om de doelen te verhogen als dat nodig is om aan de internationale verplichtingen te voldoen. 

2030 doelstellingen:
• De uitstoot van broeikasgassen moet in 2030 met ten minste 40% zijn verminderd ten opzichte van 1990
• Het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het Europese energieverbruik moet in 2030 32,% zijn.
• De energie-efficiëntie in de EU moet in 2030 met 32 % zijn verbeterd ten opzichte van de prognoses ongesteld in 2007 (Richtlijn 2012/27/EU)

2050 doelstelling: Klimaatwet

De doel van de Green Deal is om van Europa het eerste klimaat neutrale continent te maken. Om dit te realiseren wil de Commissie deze doelstelling wettelijk vastleggen in een Klimaatwet. De klimaatwet moet er vervolgens voor zorgen dat de Europese regels op alle beleidsterreinen bijdragen aan de klimaatneutraliteitsdoelstelling.

2050 Doelstelling:
Europese Klimaatneutraliteit in 2050. 

Nationaal Beleid

Klimaatwet

De klimaatafspraken zijn vastgelegd in de Klimaatwet. Hierin staat dat iedere vijf jaar opnieuw een klimaatplan wordt vastgesteld. 

Stand van Zaken
Het huidige Klimaatplan heeft betrekking op de periode 2021 tot en met 2030

Klimaatakkoord

In juni 2019 presenteerde het kabinet het klimaatakkoord om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Het bevat een pakket aan maatregelen met een zo breed mogelijk maatschappelijk draagvlak.

Het doel van het klimaatakkoord is om in 2030 de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49% terug te dringen ten opzichte van 1990. Daarbovenop pleit Nederland in de EU voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen vervolgens met 95% afgenomen zijn ten opzichte van 1990. Daarnaast moet er een volledig CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050 worden gerealiseerd. 

Het Klimaatakkoord legt hiervoor meer dan 600 afspraken vast binnen diverse sectoren. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste afspraken per sector

  • Elektriciteit: In 2030 komt 70 % van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.
  • Gebouwde omgeving: In 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af. Als eerste stap dienen in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd te zijn.
  • Industrie: In 2050 is de industrie circulair en stoot vrijwel geen broeikasgas meer uit. De fabrieken draaien dan op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit aardwarmte, waterstof en biogas.
  • Landbouw en landgebruik: In 2050 moet de landbouw en het landgebruik klimaatneutraal zijn.
  • Mobiliteit: Mobiliteit in 2050 is emissie loos en van hoge kwaliteit

Decentrale Relevantie

Decentrale overheden staan centraal bij de uitvoering van het klimaat en energiebeleid. In de Klimaatwet is vastgelegd dat bij de uitvoering van de klimaatwet en het behalen van de doelstellingen de minister overleg voert met bestuursorganen van provincies, waterschappen, gemeenten en overige relevante partijen.

Provincies en gemeenten spelen bijvoorbeeld een rol met betrekking tot groene mobiliteit. Zo zijn er afspraken gemaakt over de uitrol en opschaling van zero-emissie bussen, reinigingsvoertuigen en doelgroepenvervoer. Om dit mogelijk te maken moeten provincies en gemeenten zorgen voor een voldoende laadinfrastructuur. 

Gemeenten spelen verder een bijzonder grote rol met betrekking tot de doelstellingen in de gebouwde omgeving. Zo dient elke gemeente in 2021 een transitievisie warmte te hebben. Hierin leggen gemeenten het tijdpad vast voor een (stapsgewijze) aanpak richting de doelstelling van aardgasvrij wonen.

Binnen het kader van duurzaam aanbesteden kunnen decentrale overheden bijdragen aan het realiseren van de klimaat en milieudoelstellingen. Meer informatie over duurzaam aanbesteden kunt u vinden op onze pagina duurzaam aanbesteden

Ook zijn er voor decentrale overheden een aantal Europese financieringsmogelijkheden die kunnen worden benut om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen. In de operationele periode 2014-2020 konden bijvoorbeeld het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO), LIFE en Horizon hiervoor worden ingezet. De Europese Commissie wil de financieringsmogelijkheden uitbreiden. Begin 2020 heeft de Europese Commissie een voorstel (COM(2020)21) gedaan om € 1 biljoen aan duurzame investeringen te realiseren. 

Binnen het Cohesiefonds, EFRO, het gemeenschappelijk landbouwbeleid, Horizon 2020 en LIFE zou er meer geld vrij moeten komen voor projecten die te maken hebben met klimaat en milieu. Zo moet er door klimaatmainstreaming meer aandacht in alle EU-programma’s voor het klimaat komen.

Meer informatie over de operationele periode 2021-2027 vindt u op onze pagina regionaal beleid en fondsen.


Subonderwerpen


Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Nieuws Klimaat

Publicatie EU-wijzer voor provincies over hernieuwbare energie

Om de klimaatverandering te beteugelen moet Europa in 2050 klimaatneutraal zijn. De uitstoot van broeikasgas moet naar nul. Dit betekent dat fossiele brandstoffen plaats moeten maken voor hernieuwbare energie. Provincies hebben een grote rol en stevige ambities in deze transitie. Wat zijn de Europese strategieën? Waar kunnen provincies in Nederland op inspelen? Lees er alles over in de EU-wijzer voor provincies over hernieuwbare energie.

Lees het volledige bericht

Circulair bouwen en aanbesteden: het CBCI project

Groene overheidsopdrachten worden een belangrijker instrument om de milieu- en klimaatambities van de EU te verwezenlijken. Het Circular Bio-based Construction Industry (CBCI) project heeft als doel praktische oplossingen te bieden voor het versnellen van de circulaire bio-gebaseerde bouw. Kenniscentrum Europa decentraal maakte een uitgebreid overzicht op van het Europees recht en beleid op het gebied van circulaire en bio-gebaseerde bouw. Lees het volledige bericht

Europese Commissie presenteert Renovation Wave strategie

De energieprestaties van gebouwen moeten beter worden. Dat stelt de Europese Commissie in de Renovation Wave strategie die op 14 oktober 2020 gepubliceerd is. Het renovatietempo moet verdubbelen in de komende tien jaar, en renovaties moeten leiden tot een betere energie- en hulpbronefficiëntie. Dit moet de uitstoot van broeikasgassen verminderen, de digitalisering bevorderen en het hergebruik van materialen verbeteren. Het uiteindelijk doel is de levenskwaliteit van burgers te verbeteren. Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Klimaat

Kan onze gemeente gebruik maken van de ‘Urban Adaptation Support Tool’?

Onze gemeente wil zich actiever gaan inzetten voor aanpassing aan klimaatverandering. In het kader hiervan willen wij een klimaatadaptatiestrategie ontwikkelen.
Op de website van de Europese Commissie hebben wij informatie gelezen over de ‘Urban Adaptation Support Tool’. Wat houdt deze tool in en kan onze gemeente bij het uitwerken van onze klimaatadaptatiestrategie ook gebruik maken van de ‘Urban Adaptation Support Tool’?

Bekijk het antwoord