Klimaat

De negatieve effecten van het verbruik van fossiele brandstoffen en de uitstoot van broeikasgassen zijn steeds merkbaarder. Door het versterkte broeikaseffect stijgt de temperatuur op aarde. Door de grote impact die klimaat heeft, is er van Internationaal en Europees tot nationaal en regionaal veel aandacht voor klimaatverandering. Om de gevolgen van klimaatverandering te beperken zijn er op verschillende niveaus afspraken gemaakt over klimaatmitigatie en adaptatie. 

Internationaal Beleid

In 2016 legden bijna 200 landen in het Klimaatakkoord van Parijs vast dat de wereldwijde temperatuur niet verder mag stijgen dan 2°C. Het streven is om de stijging onder de 1.5°C te houden. Voor de EU is de overeenkomst van Parijs een belangrijk kader voor de Europese aanpak van klimaatverandering.

Wereldwijde klimaat Doelstelling:
De wereldwijde temperatuurstijging beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius 

Europees Beleid

Europese Green Deal en klimaatbeleid

Het toekomstige Europese klimaat,- en milieubeleid wordt vastgesteld in het kader van de Green Deal. De Europese Green Deal is een veelomvattend programma van de huidige Europese Commissie Von der Leyen. Met de Green Deal moet het ‘oude groeimodel’ voor de economie, gericht op fossiele brandstoffen en vervuiling, duurzaam worden vervangen door een nieuw groeimodel dat gebaseerd is op klimaatdoelstellingen. De inhoudelijke speerpunten van de Green Deal zijn onder andere het realiseren van de energietransitie, CO2-heffingen doorvoeren en CO2 emissie beperken, alternatieve brandstoffen integreren, biodiversiteit, lucht-, water & grondvervuiling aanpakken, en onderzoek & innovatie stimuleren.

Meer informatie over de 2020 strategie en de doelstellingen op andere gebieden vindt u op onze pagina 2020-strategie.

De Europese Klimaatwet

De kern van de Green Deal is de Europese Klimaatwet (Verordening 2021/1119). Deze legt vast dat Europa vanaf 2050 klimaatneutraal moet zijn. Ook stelt de Klimaatwet een tussentijdse doelstelling van 55% emissiereductie voor 2030 vast en biedt de wet ruimte om een doelstelling voor 2040 nader te bepalen.

De doelstellingen voor 2030 en 2050 zijn een collectief doelwit. Er zijn dus geen individuele doelstellingen aan lidstaten gesteld. Hierdoor kunnen lidstaten elkaar compenseren en koolstofoverschotten en tekorten onderling uitwisselen. De klimaatwet moet er vervolgens voor zorgen dat de Europese regels op alle beleidsterreinen bijdragen aan de klimaatneutraliteitsdoelstelling.

2030 Klimaatdoelstellingen
• De uitstoot van broeikasgassen moet in 2030 met ten minste 55% zijn verminderd ten opzichte van 1990 (Verordening 2021/1119)
• Het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het Europese energieverbruik moet in 2030 32,% zijn (Richtlijn 2018/2001)
• De energie-efficiëntie in de EU moet in 2030 met 32 % zijn verbeterd ten opzichte van de prognoses opgesteld in 2007 (Richtlijn 2012/27/EU)

2050 Klimaatdoel

In 2050 moet de Europese Unie als geheel klimaatneutraal zijn (Verordening 2021/1119). Hiervoor moet de gehele emissie-uitstoot van de Europese Unie nul zijn: een reductie van 100% ten opzichte van 1990. Daarna moet Europa streven naar negatieve emissies.

2050 Doelstelling:
Europese Klimaatneutraliteit in 2050. 

Nationaal Beleid

Klimaatwet

De klimaatafspraken zijn vastgelegd in de Klimaatwet. Hierin staat dat iedere vijf jaar opnieuw een klimaatplan wordt vastgesteld. 

Stand van Zaken
Het huidige Klimaatplan heeft betrekking op de periode 2021 tot en met 2030

Klimaatakkoord

In juni 2019 presenteerde het kabinet het klimaatakkoord om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Het bevat een pakket aan maatregelen met een zo breed mogelijk maatschappelijk draagvlak.

Het doel van het klimaatakkoord is om in 2030 de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49% terug te dringen ten opzichte van 1990. Daarbovenop pleit Nederland in de EU voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen vervolgens met 95% afgenomen zijn ten opzichte van 1990. Daarnaast moet er een volledig CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050 worden gerealiseerd. 

Het Klimaatakkoord legt hiervoor meer dan 600 afspraken vast binnen diverse sectoren. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste afspraken per sector

  • Elektriciteit: In 2030 komt 70 % van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.
  • Gebouwde omgeving: In 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af. Als eerste stap dienen in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd te zijn.
  • Industrie: In 2050 is de industrie circulair en stoot vrijwel geen broeikasgas meer uit. De fabrieken draaien dan op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit aardwarmte, waterstof en biogas.
  • Landbouw en landgebruik: In 2050 moet de landbouw en het landgebruik klimaatneutraal zijn.
  • Mobiliteit: Mobiliteit in 2050 is emissieloos en van hoge kwaliteit

Decentrale Relevantie

Decentrale overheden staan centraal bij de uitvoering van het klimaat en energiebeleid. In de Klimaatwet is vastgelegd dat bij de uitvoering van de klimaatwet en het behalen van de doelstellingen, de minister overleg voert met bestuursorganen van provincies, waterschappen, gemeenten en overige relevante partijen.

Provincies en gemeenten spelen bijvoorbeeld een rol met betrekking tot groene mobiliteit. Zo zijn er afspraken gemaakt over de uitrol en opschaling van zero-emissie bussen, reinigingsvoertuigen en doelgroepenvervoer. Om dit mogelijk te maken moeten provincies en gemeenten zorgen voor een voldoende laadinfrastructuur. 

Gemeenten spelen verder een bijzonder grote rol met betrekking tot de doelstellingen in de gebouwde omgeving. Zo dient elke gemeente in 2021 een transitievisie warmte te hebben. Hierin leggen gemeenten het tijdpad vast voor een (stapsgewijze) aanpak richting de doelstelling van aardgasvrij wonen.

Binnen het kader van duurzaam aanbesteden kunnen decentrale overheden bijdragen aan het realiseren van de klimaat en milieudoelstellingen. Meer informatie over duurzaam aanbesteden kunt u vinden op onze pagina duurzaam aanbesteden

Ook zijn er voor decentrale overheden een aantal Europese financieringsmogelijkheden die kunnen worden benut om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen. In de operationele periode 2014-2020 konden bijvoorbeeld het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO), LIFE en Horizon hiervoor worden ingezet. De Europese Commissie wil de financieringsmogelijkheden uitbreiden. Begin 2020 heeft de Europese Commissie een voorstel (COM(2020)21) gedaan om € 1 biljoen aan duurzame investeringen te realiseren. 

Binnen het Cohesiefonds, EFRO, het gemeenschappelijk landbouwbeleid, Horizon 2020 en LIFE zou er meer geld vrij moeten komen voor projecten die te maken hebben met klimaat en milieu. Zo moet er door klimaatmainstreaming meer aandacht in alle EU-programma’s voor het klimaat komen.

Meer informatie over de operationele periode 2021-2027 vindt u op onze pagina regionaal beleid en fondsen.


Subonderwerpen


Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Nieuws Klimaat

Onderweg naar 55% minder uitstoot in 2030: Europese Commissie presenteert ‘Fit for 55’ – pakket

De uitstoot van broeikasgassen moet in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Deze doelstelling wil de Europese Commissie realiseren door haar ‘Fit for 55’-pakket. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen sprak van “een van de meest ambitieuze hervormingen van het EU-beleid ooit”. Het pakket bestaat uit een tiental wetsvoorstellen, die moeten zorgen voor de realisatie van de doelstellingen van de Green Deal. Het uiteindelijke doel: Europa in 2050 een klimaatneutraal continent.

Lees het volledige bericht

Hernieuwbare energie: hogere Europese doelstellingen in het ‘Fit for 55’- pakket

De opwekking en het gebruik van energie zijn verantwoordelijk voor 75% van alle CO2-emissies in de EU. Het versnellen van de overgang naar een groener energiesysteem is dan ook een prioriteit voor de Europese Commissie. De bestaande Richtlijn hernieuwbare energie (REDII) gaat niet ver genoeg om aan de ambitieuzere doelstellingen van de Green Deal te voldoen. Daarom komt de Commissie met een voorstel voor een nieuwe Richtlijn in haar ‘Fit for 55’-pakket.

Lees het volledige bericht

Op weg naar emissievrije mobiliteit in de EU: Europees beleid voor de uitrol van een netwerk van oplaad- en tankinfrastructuur

De vraag naar schonere voertuigen groeit: in het laatste kwartaal van 2020 werden bijna een half miljoen elektrisch oplaadbare voertuigen geregistreerd, wat zich vertaalde in een marktaandeel van 17%. Naast een herziening van de CO2-emissienormen voor nieuwe auto’s en bestelwagens, stelt de Europese Commissie dat er een algemeen kader moet komen voor de noodzakelijke uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in de EU, om deze groeiende markt van schonere voertuigen te ondersteunen.

Lees het volledige bericht

Uitstoot van CO2 moet omlaag: ‘Fit for 55’-pakket herziet regels voor emissiehandelssysteem, landgebruik en Effort Sharing

Europa: het eerste klimaatneutrale continent in 2050. Om dat doel van de Europese Green Deal te realiseren, wil de Europese Commissie het aantal verhandelbare emissierechten in de EU omlaag, de regelgeving voor uitstoot van landgebruik aanscherpen en tevens de reductiedoelstellingen per lidstaat wijzigen. In haar ‘Fit for 55’-pakket stelt de Commissie daarom een wijziging van de Richtlijn betreffende het Europees emissiehandelssysteem voor, een wijziging van de Verordening inzake de opname en verwijdering van broeikasemissies bij landgebruik en een wijziging van de Verordening inzake de verdeling van inspanningen bij de CO2-reductie (Effort Sharing). In deze longread komen deze drie voorstellen van de Europese Commissie aan bod.

Lees het volledige bericht

Europese Klimaatwet aangenomen: Europa legt klimaatdoelstellingen 2030 & 2050 vast

In 2050 is de Europese Unie als geheel klimaatneutraal. Dat staat in de Europese Klimaatwet die op 28 juni 2021 door de Europese Raad is aangenomen. Met dit akkoord worden de klimaatdoelstellingen voor de komende 30 jaar in Europese wetgeving verankerd. Om de broeikasgasemissie tot in 2050 tot nul terug te brengen zal de Europese Unie in 2030 55% minder CO2 moeten uitstoten ten opzichte van 1990. Na 2050 moet de Europese Commissie streven naar negatieve emissie. Lees het volledige bericht

Staatssteun: geef uw feedback op de richtsnoeren voor risicofinanciering en de richtsnoeren voor klimaat-, energie- en milieusteun

In twee openbare raadplegingen vraagt de Europese Commissie feedback over de richtsnoeren voor risicofinanciering en de ontwerprichtsnoeren voor klimaat-, energie- en milieusteun. Beide raadplegingen gaan over conceptteksten van de richtsnoeren. De aanpassingen aan de richtsnoeren voor risicofinanciering zijn vooral gericht op de vereenvoudiging en verduidelijking van de regels. De ontwerprichtsnoeren voor klimaat-, energie- en milieusteun bevatten wijzigingen om aan te sluiten op de beleidsprioriteiten van de Green Deal. Lees het volledige bericht

Europese Commissie presenteert resultaten van de evaluatie van de staatssteunregels voor land- en bosbouw en plattelandsgebieden

De Europese Commissie heeft een evaluatie van de staatssteunregels voor de land- en bosbouwsector en plattelandsgebieden uitgevoerd. Uit de resultaten blijkt dat de staatssteunregels goed functioneren maar er gerichte aanpassingen gedaan moeten worden om de regels beter te laten aansluiten op de Europese beleidsprioriteiten van de Green Deal. Ook zijn de regels rondom productielimieten verouderd en dienen verschillende definities verhelderd te worden. De resultaten van de evaluatie worden gebruikt voor het opstellen van de nieuwe staatssteunregels voor de landbouwsector die in 2023 in werking moeten treden. Lees het volledige bericht

Europese Commissie presenteert ‘Zero Pollution Actieplan’: de weg naar een gezonde planeet voor iedereen

In het kader van de Green Deal streeft de Europese Commissie ernaar om de verontreiniging van lucht, water en bodem in Europa verregaand terug te dringen. Om dit te bereiken heeft de Commissie op 12 mei het ‘Zero Pollution Actieplan’ gelanceerd. In dit bericht zetten we de belangrijkste maatregelen uiteen die deel uitmaken van dit actieplan. Lees het volledige bericht

Interview: Brabantse waterschappen op weg naar regionale groene stroom

De drie Brabantse waterschappen Aa en Maas, Brabantse Delta en De Dommel gaan langdurig samenwerken voor het inkopen van regionale groene stroom. Voor de inkoop en levering van duurzame elektriciteit gaan de waterschappen een samenwerking van 10 jaar aan met een energieleverancier die zich ook inzet om nieuwe duurzame energieparken in Brabant te ontwikkelen. Voorwaarde voor deze energieparken is dat ze in samenwerking met de omgeving worden gerealiseerd. Zo moet bij elk energiepark minimaal 50% lokale participatie worden toegepast. Lees het volledige bericht

Commissie presenteert screeningscriteria voor groene investeringen

De Commissie heeft op 21 april de eerste screeningscriteria van de groene taxonomie gepresenteerd. Taxonomie is de terminologie die gebruikt wordt voor een geharmoniseerd classificatiesysteem.

De criteria die hierin zijn opgenomen stellen vast welke investeringen en andere financiële activiteiten als duurzaam bestempeld mogen worden. Het betreft hier de criteria voor klimaatadaptatie en mitigatie. Investeringen in gas en nucleaire energie worden vooralsnog niet aangemerkt als duurzaam.

Lees het volledige bericht

European City Facility (EUCF) biedt financiële ondersteuning voor de ontwikkeling van investeringsprogramma’s in duurzame energie

De tweede ronde voor financieringsaanvragen via de European City Facility (EUCF) is geopend. De European City Facility is een financiële ondersteuning op maat van €60.000 die steden en gemeenten kunnen ontvangen voor het ontwikkelen van investeringsconcepten om de transitie naar duurzame energie te versnellen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Klimaat

Welke aanbestedingsverplichtingen vloeien voort uit de gewijzigde Richtlijn schone wegvoertuigen?

Wij als gemeente begrijpen dat wij bij een aanbestedingsprocedure voor de aanschaf van wegvoertuigen de Richtlijn inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen (richtlijn 2009/33/EG) in acht moeten nemen. Deze richtlijn is in 2019 gewijzigd. Welke verplichtingen voor decentrale overheden vloeien uit de wijziging voort?

Bekijk het antwoord

Kan onze gemeente gebruik maken van de ‘Urban Adaptation Support Tool’?

Onze gemeente wil zich actiever gaan inzetten voor aanpassing aan klimaatverandering. In het kader hiervan willen wij een klimaatadaptatiestrategie ontwikkelen.
Op de website van de Europese Commissie hebben wij informatie gelezen over de ‘Urban Adaptation Support Tool’. Wat houdt deze tool in en kan onze gemeente bij het uitwerken van onze klimaatadaptatiestrategie ook gebruik maken van de ‘Urban Adaptation Support Tool’?

Bekijk het antwoord

Wat is de Europese Green Leaf award?

Onze gemeente wil mede vanuit Europabewustzijn actief bijdragen aan de Europese milieudoelstellingen en het milieu verbeteren. Ook willen wij bijvoorbeeld kennis en ervaring op milieugebied uitwisselen met andere steden. Biedt het nieuwe Europese Green Leaf initiatief hiervoor mogelijkheden?

Bekijk het antwoord