CO2 reductie & Emissiehandelssysteem

CO2 is een van de belangrijkste broeikasgassen die bijdragen aan klimaatverandering. Om verdere klimaatverandering te voorkomen zijn er afspraken gemaakt om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. 

In de Nederlandse klimaatwet is vastgelegd dat Nederland in 2030 de helft minder broeikassen ten opzichte van 1990 moet uitstoten. Omdat CO2 niet aan landsgrenzen gebonden is, zijn er ook afspraken op EU niveau gemaakt. In 2030 moeten er in Europa 40% minder broeikasgassen worden uitgestoten ten opzichte van 1990. 

Europees beleid

Het Europees beleid op het gebied van broeikasgasemissie is verdeeld in ETS en niet-ETS-emissies. Met name de doelstellingen van de niet-ETS-emissies hebben impact op decentrale overheden. 

ETS: Emission Trading System

Het belangrijkste instrument van de EU op het gebied van CO2 reductie is het emissie handelssysteem (Emission Trading System, ETS; Richtlijn 2003/87/EG). Het systeem stelt een maximum aan de totale hoeveelheid geoorloofde uitstoot van broeikasgassen en verplicht bedrijven een vergunning te hebben voor broeikassen die ze uitstoten. 

De totale hoeveelheid van de geoorloofde uitstoot van broeikasgassen is verdeeld over emissierechten. Deze rechten geven eigenaren het recht een bepaalde hoeveelheid broeikasgassen uit te stoten. Bedrijven kunnen emissierechten kopen en verhandelen, binnen bepaalde grenzen, waardoor er een prijs voor CO2 tot stand komt. Dit spoort bedrijven aan hun CO2 uitstoot te verminderen en te investeren in CO2 beperking.

Status ETS
In 2021 zal een nieuwe fase van het systeem in werking treden waarmee onder andere de jaarlijkse reductie sneller zal afnemen. Commissie Von der Leyen heeft voorgesteld de ETS ook uit te breiden naar de maritieme sector, verkeer en de bouw. 

Niet-ETS-sectoren

Ongeveer 45 % van de totale broeikasgas emissies in de EU valt onder het ETS systeem. Dat zijn zo’n 10.000 bedrijven die deelnemen aan het EU ETS. Niet alle sectoren vallen onder het ETS (dit zijn de zogenaamde niet-ETS-sectoren). Vervoer, gebouwen en land- en tuinbouw, kleinschalige industrie en afval zijn op dit moment bijvoorbeeld nog uitgezonderd van het handelssysteem. Voor deze sectoren zijn daarentegen nationale emissiedoelstellingen vastgesteld (Beschikking 406/2009/EG). 

Nationaal beleid

Het emissiehandelsysteem is opgenomen in de wet Milieubeheer. Het uitvoeren van het ETS is vooral een taak van de Rijksoverheid. De Nederlandse Emmissieautoriteit (NEA) is het bevoegde gezag inzake de Nederlandse emissiehandel. De NEA houdt toezicht op de emissiehandel en is bevoegd tot het verstrekken van vergunning. 

De emissie reductie-doelstellingen voor de niet-ETS sectoren zijn in Nederland opgenomen in het klimaatakkoord. Hierin staat dat Nederland de uitstoot van broeikasgassen moet halveren ten opzicht van 55%. Dit is hoger dan de doelstellingen die door de EU zijn gesteld. 

Het Klimaatakkoord richt zich op de sectoren elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, landbouw & landgebruik en mobiliteit. De belangrijkste afspraken uit het klimaat akkoord zijn:

  • Elektriciteit: In 2030 komt 70 % van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen.
  • Gebouwde omgeving: In 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het aardgas af. Als eerste stap dienen in 2030 de eerste 1,5 miljoen bestaande woningen verduurzaamd te zijn.
  • Industrie: In 2050 is de industrie circulair en stoot vrijwel geen broeikasgas meer uit. De fabrieken draaien dan op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit aardwarmte, waterstof en biogas.
  • Landbouw en landgebruik: In 2050 moet de landbouw en het landgebruik klimaatneutraal zijn.
  • Mobiliteit: Mobiliteit in 2050 is emissie loos en van hoge kwaliteit.

Decentrale relevantie

Decentrale overheden spelen een rol bij het behalen van de nationale CO2 reductiedoelstellingen die zijn opgenomen in het klimaatakkoord. De sectoren die zijn opgenomen vallen namelijk ook gedeeltelijk onder de bevoegdheden van decentrale overheden. Denk bijvoorbeeld aan zero emissie doelstelling voor doelgroepenvervoer binnen de sector mobiliteit of het verlenen van omgevingsvergunningen voor wind en zonneparken om de energietransitie te bevorderen. 

Om de CO2 reductiedoelstellingen te halen zijn voor decentrale overheden ook andere Europese instrumenten van belang. De EU biedt bijvoorbeeld mogelijkheden om de energietransitie te bevorderen in het staatssteunrecht. Verder kunnen er in (Europese) aanbestedingsprocedures criteria of uitvoeringsvoorwaarden worden gehanteerd die gerelateerd zijn aan de energietransitie. Ook zijn er binnen de financiële instrumenten van de EU mogelijkheden om CO2 reductie te ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld binnen het EFRO

Green Deal
Het Just Transition Mechanism is binnen de Green Deal het financiële instrument dat steun zal gaan bieden aan regio’s die economisch relatief sterk afhankelijk zijn van inkomsten en werkgelegenheid van fossiele brandstoffen. 

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Nieuws CO2 reductie & Emissiehandelssysteem

‘Kolencentrales moeten sluiten vóór 2030 om Parijse akkoorden te behalen’

‘Kolencentrales moeten sluiten vóór 2030 om Parijse akkoorden te behalen’

Europese landen moeten hun kolencentrales in een rap tempo sluiten, dat staat in het rapport ‘A stress test for coal in Europe under the Paris Agreement’ van het klimaatonderzoeksinstituut Climate Analytics. Het sluiten van de kolencentrales kan bijdragen aan het behalen van de klimaat- en energiedoelen die de Europese Commissie voor 2030 heeft gesteld. Ook Nederland heeft vijf kolencentrales.

Lees het volledige bericht

EU2020: energie- en klimaatdoelstellingen bijna gehaald?

De Europese Unie is goed op weg om de energie- en klimaatdoelstellingen voor 2020 te behalen. Dit blijkt uit het tweede verslag van de Commissie over de stand van de energie-unie. Decentrale overheden hebben ook taken met betrekking tot energie- en klimaat. Deze vloeien bijvoorbeeld voort uit het nationale klimaatakkoord, bijvoorbeeld met betrekking tot het opwekken van duurzame energie.

Lees het volledige bericht

Europese Commissie investeert meer dan € 220 miljoen in groene en koolstofarme projecten

Een investeringspakket van in totaal € 222,7 miljoen uit de Europese begroting is goedgekeurd door de Europese Commissie. De investeringen zullen bijdragen aan de overgang naar een duurzame en koolstofarme toekomst. De investeringen zijn voor 144 nieuwe projecten die worden uitgevoerd in 23 lidstaten. De steun is afkomstig uit het LIFE-programma voor milieu- en klimaatactie. In Nederland zijn er vijf projecten die profiteren van het programma.

Lees het volledige bericht

Nederland stap dichterbij ratificatie klimaatakkoord Parijs

Op 16 september jl. heeft de Rijksministerraad het Klimaatakkoord van Parijs goedgekeurd. Hiermee bindt het kabinet zich aan de wereldwijde doelstelling om de gemiddelde temperatuurstijging te beperken tot ruim beneden de 2 graden. De goedkeuring is een belangrijke stap op weg naar de officiële ratificatie van het COP 21 verdrag. Dat gebeurt wanneer de Tweede en Eerste Kamer instemmen.

Lees het volledige bericht

Historisch akkoord bereikt tijdens klimaattop

Tijdens de VN-klimaattop hebben 195 landen overeenstemming bereikt en een nieuw juridisch bindend klimaatakkoord gesloten. De afspraken in het akkoord moeten ertoe leiden dat de opwarming van de aarde beperkt wordt tot ruim onder 2 graden Celsius. Deze afspraken zijn (deels) juridisch bindend. Ook zijn ze ambitieus.
Lees het volledige bericht

Wat wordt de Nederlandse inzet op de VN-klimaattop?

Van 30 november tot en met 11 december 2015 vindt de 21ste klimaatconferentie plaats in Parijs met als doel een nieuw klimaatakkoord te bereiken. Dit mogelijke akkoord moet in 2020 ingaan, wanneer het huidige verdrag, het Kyoto-protocol, afloopt. Op 24 november jl. vond een plenair debat plaats in de Tweede Kamer over de Nederlandse inzet tijdens de onderhandelingen.
Lees het volledige bericht

Nederland scoort slecht op milieuranglijst

Nederland deelt met Luxemburg de laatste plek op de ranglijst van het Europees Milieuagentschap. De ranglijst bekijkt of de EU-lidstaten hun klimaat- en energiedoelen in 2020 gaan halen. Er is gekeken naar de uitstoot van broeikasgassen, het aandeel duurzame energie en energiebesparing.
Lees het volledige bericht

Klimaat- en Energiepakket 2030: meer inzet op energiebesparing leidt tot meer banen en welvaart voor de Europeanen

Meer inzet op energiebesparing in de EU leidt tot meer banen en welvaart voor de Europeanen. Dit concludeert onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau CE Delft op basis van hun onderzoek van impact assessment. Het voorstel van de Europese Commissie (EC) voor een nieuw beleidskader voor klimaat en energie 2030 is op dit onderzoek gebaseerd. Op 22 januari stelde de EC twee bindende doelstellingen voor om in 2030 de CO2-uitstoot met 40% te verlagen en minimaal 27% (op EU-niveau) energie opwekken uit hernieuwbare bronnen. Deze maand komt de EC met een voorstel voor een bindende doelstelling op energiebesparing en naar verwachting komt die in de buurt van de 27 tot 30% te liggen.
Lees het volledige bericht

Provincies wijzen op noodzaak regionaal overleg over hernieuwbare energie

Het Europees Parlement behandelde eerder deze maand het onlangs door de Europese Commissie gepubliceerde kader voor energie- en klimaatbeleid 2030. In grote lijnen stelt de Commissie voor dat in 2030 de broeikasgasemissies op europees niveau met 40% moeten zijn teruggedrongen ten opzichte van 1990. Hiernaast moet minimaal 27% van de energie productie op EU niveau uit hernieuwbare bronnen komen. Voorlopig bevat het kader geen verplichting tot meer energiebesparing na 2020. Eerst wil de Commissie de resultaten van de huidige EU besparingsrichtlijn evalueren, die pas kort geleden is aangenomen en doorloopt tot 2020.

Lees het volledige bericht

CO2 uitstoot moet minder

Op dinsdag 16 april had het Europees Parlement zijn laatste woord over het al of niet uitstellen van veilingen van CO2-emissierechten om de prijzen te verhogen van de EU-handel in emissierechten. Het terugdringen van het broeikasgas CO2 moet op een andere manier gebeuren dan door een bevriezing van de handel in de CO2-uitstootrechten. Dat stelde een meerderheid van het Europees Parlement in Straatsburg.

Lees het volledige bericht

Geef uw input voor het Europees klimaat- en energiebeleid

De EU gaat klimaat- en energiebeleid maken voor de periode 2020-2030. Tot 2 juli 2013 kan een ieder via de website van de Europese Commissie zijn mening inbrengen. Er wordt met name stilgestaan bij de vraag welke doelstellingen de EU moet kiezen, hoe milieuverplichtingen eerlijk verdeeld kunnen worden en hoe de EU concurrerender kan worden. Daarnaast kunt u ook input leveren over het stimuleren van technologieën voor de afvang en opslag van CO2.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen CO2 reductie & Emissiehandelssysteem

Moet steun aan een CO2-reductie en energiebesparingsproject gemeld worden als staatssteun?

Onze gemeente wil een project te financieren waarmee CO2-reductie en energiebesparing wordt nagestreefd. Het betreft een systeem tussen een aantal bedrijven op een bedrijventerrein, om de restwarmte die bij industriële processen vrijkomt te kunnen gebruiken voor de verwarming van andere bedrijven op het terrein. Er wordt een overeenkomst met de deelnemende bedrijven gesloten die gebruik maken van het systeem en het systeem wordt door een exploitant aangelegd.

Bekijk het antwoord