Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Milieu

Het milieubeleid van de Europese Unie is er op gericht om het milieu te beschermen, te herstellen en te verbeteren. Het milieubeleid raakt dan ook aan diverse thema’s zoals vogelbescherming,  het waarborgen van de kwaliteit van drinkwater en het verminderen van afval. 

In dit dossier vindt u de Europese wet- en regelgeving die op milieu gebied van belang is voor decentrale overheden. In ons dossier klimaat vindt u het beleid op het gebied van luchtvervuiling, energie en klimaatadaptatie. 

Internationale Doelstellingen

In 2015 stelden alle 193 landen van de Verenigde Naties unaniem de ‘duurzame ontwikkelingsdoelen’ SDGs op.  De SDG’s zijn zeventien doelstellingen voor het aanpakken van mondiale uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, (on)gelijkheid, armoede en klimaatverandering. De afspraken richten zich bijvoorbeeld op toegang tot schoon drinkwater, als ook op het beschermen van ecosystemen en het verminderen van afval. De doelen moeten in 2030 behaald zijn. Commissie von der Leyen zet onder andere in de Green Deal uiteen hoe Europa deze doelstellingen gaat realiseren. 

Green Deal
De Green Deal is de kernprioriteit van de Commissie Von der Leyen. Het doel van de Green Deal is om van Europa het eerste klimaatneutrale continent te maken. Dit moet op een eerlijke en sociale wijze gebeuren. Op onze pagina Green Deal vindt u gepubliceerde strategieën, voorstellen en achtergrondartikelen. 

Europees beleid

Rechtsgrond

Op basis van art. 190, 191 en 192 VWEU kan de EU optreden op alle terreinen van het milieubeleid. Hierdoor is de Europese milieuregelgeving inmiddels omvangrijk en ingrijpend. De bevoegdheid van de EU wordt begrensd door het subsidiariteitsbeginsel. Op sommige beleidsterreinen vereist het unanieme steun van de lidstaten voor gemeenschappelijke actie.

Wet- en regelgeving

De EU voert milieubeleid voornamelijk  uit door het vaststellen van richtlijnen. Deze worden geïmplementeerd in nationale wetgeving en vervolgens ingebed in nationale, lokale en regionale besluitvorming. Zo krijgen gemeenten, provincies en waterschappen in de praktijk te maken met het Europees milieubeleid.

Principes

Het Europese milieubeleid berust op de beginselen voorzorg, preventie en bestrijding van vervuiling aan de bron. Zo staat het principe “de vervuiler betaalt” centraal. Dit is onder andere vastgelegd in de richtlijn milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG). 

Milieuactieporgramma (MAP)

Het milieuactieprogramma vormt de leidraad voor het milieubeleid in de EU. Hierin zijn doelstellingen opgesteld die binnen een aantal jaren moeten worden behaald. Ook worden er wetgevingsvoorstellen in opgenomen.

Het huidige milieuactieprogramma (MAP7) loopt van de periode 2012 tot en met 2020. MAP 7 is gericht op natuurlijk kapitaal, het stimuleren van hulpbronefficientie, een koolstofarme economie, en het beschermen van de gezondheid en het welzijn van de mensen. De uitvoering van de 2020 biodiversiteitsstrategie, de blauwdruk voor het behoud van de Europese wateren en het realiseren van de 20-20-20 doelstellingen zijn hierbij essentieel. Daarnaast richt MAP7 zich op een betere implementatie van wetgeving, verbeterde informatie door het versterken van het kennisbestand, meer en beter doordacht investeringen voor het milieu- en klimaatbeleid en een volledige integratie van ecologische vereisten in andere beleidsterreinen. 

Green Deal: Als onderdeel van de Green Deal is het 8ste milieuactieprogramma (MAP8) aangekondigd. Deze zal van 2021 tot en met 2030 lopen. De Commissie heeft aangekondigd dat dit actieprogramma een nieuw monitoringsmechanisme zal omvatten waarop de voortgang van het behalen van milieudoelstellingen kan worden gevolgd. Decentrale overheden zullen hiermee te maken gaan krijgen. Het wordt in het vierde kwartaal van 2020 verwacht. In aanloop naar het 8e Milieuactieprogramma hebben de Europese steden en regio’s een reeks aanbevelingen geformuleerd om de uitvoering van het milieubeleid en de milieuwetgeving in Europa te verbeteren.

Nationaal implementatie

Veel Europese milieuwetgeving, zoals de milieuaansprakelijkheidsrichtlijn is vastgelegd in de wet milieubeheer (2004/35/EG). 

Wanneer een Europese richtlijn niet tijdig of correct is omgezet door Nederland, dan kunnen bepalingen uit de oorspronkelijke Europese richtlijn ineens rechtstreeks gelden voor decentrale overheden.

Decentrale relevantie

Decentrale overheden zijn betrokken bij het voorkomen van milieuschade. Decentrale overheden moeten dan ook de (Europese) milieuregels handhaven, onder meer door middel van inspecties en milieueffectrapportages. In geval van overtreding kunnen overheden de vervuiler aansprakelijk stellen en eisen de schade aan het milieu te herstellen of compenseren. Bepaalde milieuovertredingen kunnen zelfs strafrechtelijk worden vervolgd. Daarnaast moeten decentrale overheden bij fysieke projecten met mogelijke impact op het milieu een milieueffectrapportage opstellen. Meer informatie over de rol van decentrale overheden op het gebied van milieu vindt u op onze subpagina Implementatie en Handhaving.

Overzicht belangrijke richtlijnen

Kaderrichtlijn Afvalstoffen | 2008/98/EG
Kaderrichtlijn Water | 2000/60/EG
REACH verordening | 1907/2006
De Vogel en de Habitatrichtlijn | 2009/147/EG & 92/43/EEG


Subonderwerpen


Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Nieuws Milieu

Green Deal in het werkprogramma 2020

In december 2019 presenteerde Commissie-Von der Leyen de Green Deal; een veelomvattend programma van voorstellen om de huidige klimaat- en milieu-uitdagingen aan te pakken. De Europese Commissie heeft in haar werkprogramma van 2020 aangekondigd de meeste initiatieven uit de Green Deal dit jaar te publiceren. Het gaat om 22 nieuwe wetgevende en niet-wetgevende initiatieven die zich richten op het  koolstofvrij maken van de economie, de bescherming van het milieu, de verduurzaming van de voedselketen, productie en consumptie en mobiliteit. Daarnaast wordt in het werkprogramma ook ingegaan op voorstellen van de voorgaande Commissie die raken aan de Green Deal en geplande en lopende evaluaties van bestaande Europese wetgeving. Lees het volledige bericht

Overhandiging brochure ‘de rol van de Nederlandse provincies in een duurzaam klimaatneutraal Europa’

Op 5 juni jl. werd het eerste exemplaar van de brochure ‘de rol van de Nederlandse provincies in een duurzaam klimaatneutraal Europa’ door de Noord-Hollandse Gedeputeerde Jack van der Hoek namens de 12 provincies overhandigd aan Ronald van Roeden, plaatsvervangend Permanent-Vertegenwoordiger van Nederland bij de EU, Hagar Ligtvoet afdelingshoofd coördinatie Milieuraad, Circulaire Economie, Water en Pierre Schellekens, Kabinetschef van Eurocommissaris Cañete voor klimaatactie & energie.

Lees het volledige bericht

Einduitspraak: PAS niet verenigbaar met de Habitatrichtlijn

Op 29 mei deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) haar langverwachte einduitspraak in de PAS-zaak. Hoewel het Europese Hof eerder oordeelde dat vergunningverlening op basis van een programma niet per definitie in strijd is met artikel 6 van de Habitatrichtlijn, stelde de Afdeling dat een programma zoals het PAS zich moeilijk laat verenigen met dit artikel.

Lees het volledige bericht

Europese lokale en regionale overheden stellen prioriteiten vast voor milieu, energie en klimaat in 2019

De commissie Milieu, Klimaatverandering en Energie (ENVE) van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft haar werkprogramma voor 2019 vastgesteld. Bovenaan de agenda staan milieu- en biodiversiteitsbescherming, de transitie van Europa naar schone energie, energiearmoede, klimaatverandering en de uitvoering van het klimaatakkoord van Parijs. Lees het volledige bericht

Europees Hof van Justitie: PAS alleen onder strenge voorwaarden verenigbaar met de Habitatrichtlijn

Op 17 mei 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State aan het Europese Hof van Justitie (Hof) meerdere prejudiciële vragen gesteld over of het Programma Aanpak Stikstof (PAS) voldoet aan de Habitatrichtlijn. Vandaag, op 7 november 2018, heeft het Hof deze vragen beantwoord. Volgens het Hof voldoet het PAS alleen aan de Habitatrichtlijn onder strenge voorwaarden.

Lees het volledige bericht

Commissie presenteert actieplan voor monitoring milieu

Op 9 juni 2017 publiceerde de Europese Commissie acties voor het stroomlijnen van monitorings- en rapportageverplichtingen op het gebied van milieubeleid. De acties moeten verzekeren dat EU milieuregelgeving de gewenste effecten oplevert. Doel is om het Europees publiek beter te informeren over prestaties en de rapportagelast voor nationale administraties en bedrijven te vereenvoudigen.

Lees het volledige bericht

Nederlandse rechters stellen minder prejudiciële vragen

In 2016 heeft het Hof van Justitie (Hof) zich over 57 prejudiciële uitspraken uitgesproken waar (ook) Nederland inbreng heeft geleverd. Dit zijn zaken over onderwerpen als aanbestedingen en staatssteun. Uitspraken van het Hof dragen bij aan de rechtsontwikkeling van de Europese Unie en zijn dus ook van invloed zijn op het Nederlandse recht en beleid.

Lees het volledige bericht