Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Milieu

Het milieubeleid van de Europese Unie is er op gericht om het milieu te beschermen, te herstellen en te verbeteren. Het milieubeleid raakt dan ook aan diverse thema’s zoals vogelbescherming,  het waarborgen van de kwaliteit van drinkwater en het verminderen van afval. 

In dit dossier vindt u de Europese wet- en regelgeving die op milieu gebied van belang is voor decentrale overheden. In ons dossier klimaat vindt u het beleid op het gebied van luchtvervuiling, energie en klimaatadaptatie. 

Internationale Doelstellingen

In 2015 stelden alle 193 landen van de Verenigde Naties unaniem de ‘duurzame ontwikkelingsdoelen’ SDGs op.  De SDG’s zijn zeventien doelstellingen voor het aanpakken van mondiale uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, (on)gelijkheid, armoede en klimaatverandering. De afspraken richten zich bijvoorbeeld op toegang tot schoon drinkwater, als ook op het beschermen van ecosystemen en het verminderen van afval. De doelen moeten in 2030 behaald zijn. Commissie von der Leyen zet onder andere in de Green Deal uiteen hoe Europa deze doelstellingen gaat realiseren. 

Green Deal
De Green Deal is de kernprioriteit van de Commissie Von der Leyen. Het doel van de Green Deal is om van Europa het eerste klimaatneutrale continent te maken. Dit moet op een eerlijke en sociale wijze gebeuren. Op onze pagina Green Deal vindt u gepubliceerde strategieën, voorstellen en achtergrondartikelen. 

Europees beleid

Rechtsgrond

Op basis van art. 190, 191 en 192 VWEU kan de EU optreden op alle terreinen van het milieubeleid. Hierdoor is de Europese milieuregelgeving inmiddels omvangrijk en ingrijpend. De bevoegdheid van de EU wordt begrensd door het subsidiariteitsbeginsel. Op sommige beleidsterreinen vereist het unanieme steun van de lidstaten voor gemeenschappelijke actie.

Wet- en regelgeving

De EU voert milieubeleid voornamelijk  uit door het vaststellen van richtlijnen. Deze worden geïmplementeerd in nationale wetgeving en vervolgens ingebed in nationale, lokale en regionale besluitvorming. Zo krijgen gemeenten, provincies en waterschappen in de praktijk te maken met het Europees milieubeleid.

Principes

Het Europese milieubeleid berust op de beginselen voorzorg, preventie en bestrijding van vervuiling aan de bron. Zo staat het principe “de vervuiler betaalt” centraal. Dit is onder andere vastgelegd in de richtlijn milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG). 

Milieuactieporgramma (MAP)

Het milieuactieprogramma vormt de leidraad voor het milieubeleid in de EU. Hierin zijn doelstellingen opgesteld die binnen een aantal jaren moeten worden behaald. Ook worden er wetgevingsvoorstellen in opgenomen.

Het huidige milieuactieprogramma (MAP7) loopt van de periode 2012 tot en met 2020. MAP 7 is gericht op natuurlijk kapitaal, het stimuleren van hulpbronefficientie, een koolstofarme economie, en het beschermen van de gezondheid en het welzijn van de mensen. De uitvoering van de 2020 biodiversiteitsstrategie, de blauwdruk voor het behoud van de Europese wateren en het realiseren van de 20-20-20 doelstellingen zijn hierbij essentieel. Daarnaast richt MAP7 zich op een betere implementatie van wetgeving, verbeterde informatie door het versterken van het kennisbestand, meer en beter doordacht investeringen voor het milieu- en klimaatbeleid en een volledige integratie van ecologische vereisten in andere beleidsterreinen. 

Green Deal: Als onderdeel van de Green Deal is het 8ste milieuactieprogramma (MAP8) aangekondigd. Deze zal van 2021 tot en met 2030 lopen. De Commissie heeft aangekondigd dat dit actieprogramma een nieuw monitoringsmechanisme zal omvatten waarop de voortgang van het behalen van milieudoelstellingen kan worden gevolgd. Decentrale overheden zullen hiermee te maken gaan krijgen. Het wordt in het vierde kwartaal van 2020 verwacht. In aanloop naar het 8e Milieuactieprogramma hebben de Europese steden en regio’s een reeks aanbevelingen geformuleerd om de uitvoering van het milieubeleid en de milieuwetgeving in Europa te verbeteren.

Nationaal implementatie

Veel Europese milieuwetgeving, zoals de milieuaansprakelijkheidsrichtlijn is vastgelegd in de wet milieubeheer (2004/35/EG). 

Wanneer een Europese richtlijn niet tijdig of correct is omgezet door Nederland, dan kunnen bepalingen uit de oorspronkelijke Europese richtlijn ineens rechtstreeks gelden voor decentrale overheden.

Decentrale relevantie

Decentrale overheden zijn betrokken bij het voorkomen van milieuschade. Decentrale overheden moeten dan ook de (Europese) milieuregels handhaven, onder meer door middel van inspecties en milieueffectrapportages. In geval van overtreding kunnen overheden de vervuiler aansprakelijk stellen en eisen de schade aan het milieu te herstellen of compenseren. Bepaalde milieuovertredingen kunnen zelfs strafrechtelijk worden vervolgd. Daarnaast moeten decentrale overheden bij fysieke projecten met mogelijke impact op het milieu een milieueffectrapportage opstellen. Meer informatie over de rol van decentrale overheden op het gebied van milieu vindt u op onze subpagina Implementatie en Handhaving.

Overzicht belangrijke richtlijnen

Kaderrichtlijn Afvalstoffen | 2008/98/EG
Kaderrichtlijn Water | 2000/60/EG
REACH verordening | 1907/2006
De Vogel en de Habitatrichtlijn | 2009/147/EG & 92/43/EEG


Subonderwerpen


Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Nieuws Milieu

Betere balans tussen milieu- en landbouwbeleid: tijd voor oplossingen

Bedrijven, overheden en burgers die zich inzetten voor duurzame agricultuur en betere bescherming van het milieu moeten verder gaan dan enkel beloften. Het is tijd voor actie en concrete oplossingen. Dit was de centrale boodschap tijdens het 10e forum voor de toekomst van agricultuur (FFA2017) in Brussel. Voormalig Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, Kofi Annan noemde het nastreven van duurzaamheid in zijn openingsspeech een grote verantwoordelijkheid, “gedurfd leiderschap in elke sector is onmisbaar.”

Lees het volledige bericht

Oproep decentrale overheden: meer investeren in duurzaamheid

De decentrale overheden slaan de handen ineen om de transitie naar een energieneutraal en klimaatbestending Nederland te versnellen. Provincies, gemeenten en waterschappen presenteren een gezamenlijke investeringsagenda waarin het nieuwe kabinet wordt opgeroepen mee te investeren in duurzaamheid. In de agenda ‘Naar een duurzaam Nederland’ wordt tevens gevraagd knelpunten in wet- en regelgeving weg te nemen. Het is voor het eerst dat de decentrale overheden zo’n aanbod voor de kabinetsformatie doen.

Lees het volledige bericht

Wanneer toegang tot milieudocumenten?

Het Europese Hof van Justitie heeft zich in twee zaken uitgesproken over het recht op toegang tot milieu-documenten. Welke informatie valt onder het begrip ‘informatie over emissies in het milieu’ in de zin van richtlijn 2003/4 en verordening 1367/2006? Tot welke milieu-documenten moet een persoon toegang krijgen wanneer zij dit verzoekt op grond van deze Europese wet- en regelgeving?

Lees het volledige bericht

Update van de Milieuverkenner afgerond

Snel actuele, overzichtelijke en gedetailleerde informatie vinden over Nederlandse en Europese milieuregelgeving? Dat kan met de MiliEUverkenner van het IPO en Europa decentraal. U heeft hiermee direct toegang tot de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van Europese milieuregelgeving in Brussel en Nederland. De Milieuverkenner is weer up-to-date!
Lees het volledige bericht

Milieuverkenner weer up-to-date!

Snel actuele, overzichtelijke en gedetailleerde informatie vinden over Nederlandse en Europese milieuregelgeving? Dat kan met de MiliEUverkenner van het IPO en Europa decentraal. U heeft hiermee direct toegang tot de belangrijkste ontwikkelingen van Europese milieuregelgeving in Brussel en Nederland. Onlangs is de winterupdate van de MiliEUverkenner afgerond.
Lees het volledige bericht

Bio-economie in EU bundelt krachten

In de bio-economie in Europa verdienen meer dan 20 miljoen mensen hun brood. Jaarlijks  wordt zo’n 2 biljoen euro omgezet. Dat kan nog veel beter, vindt de sector. Industrie, bosbouw, agrariërs en onderzoekers hebben nu de krachten gebundeld in EBA, de European Bioeconomy Alliance.
Lees het volledige bericht

Nijmegen voorgedragen als Groene Hoofdstad van Europa 2016

De Europese Commissie kondigde op donderdag 3 april aan dat Nijmegen samen met Essen (Duitsland), Ljubljana (Slovenië), Oslo (Noorwegen) en Umeå (Zweden) zijn verkozen tot de vijf finalisten in de strijd om de titel Groene Hoofdstad van Europa 2016. De titel wordt elk jaar toegekend aan één Europese stad, om die te bekronen voor prestaties op het gebied van ecologische duurzaamheid.

Lees het volledige bericht