Omgevingslawaai

Omgevingslawaai ontstaat door vervoer, verkeer en menselijke en industriële activiteiten. Blootstelling aan omgevingslawaai heeft negatieve effecten op de gezondheid van de mens. Zo kan lawaai leiden tot slaapgebrek, geestelijke problemen en stress. Ook kan lawaai negatieve gevolgen hebben voor sommige diersoorten.  Om de gezondheid van mensen en dieren beter te beschermen is besloten Europese regels op te stellen om de schadelijke effecten van blootstelling aan omgevingslawaai in de EU te voorkomen en verminderen. 

De Europese regels standaardiseren gegevens en data en bieden een kader voor het monitoren van maatregelen. Decentrale overheden hebben met deze Europese regels te maken bij ruimtelijke ordening, vergunningverlening en handhaving.

Europees beleid

De Europese regels op het gebied van omgevingslawaai zijn hoofdzakelijk vastgelegd in de Richtlijn omgevingslawaai (2002/49/EG). Het doel van deze richtlijn is om de blootstelling aan omgevingslawaai te voorkomen of verminderen. De richtlijn harmoniseert hiervoor de definitie, indicatoren, en bepalingsmethoden voor omgevingslawaai en verplicht lidstaten tot het opstellen van geluidbelastingkaarten. Deze geluidbelastingkaarten worden gebruikt ter inventarisatie van de geluidsproblematiek. De richtlijn stelt dus geen geluidsdoelstellingen voor het beperken, voorkomen of verminderen van omgevingslawaai vast. Dit wordt aan de lidstaten overgelaten. 

De richtlijn richt zich op lawaai dat door menselijke activiteiten wordt veroorzaakt. Dit is inclusief het lawaai dat wordt veroorzaakt door weg-, spoorweg-, luchtverkeers- en industriële activiteiten. Het is bijvoorbeeld van toepassing op omgevingslawaai in bebouwde gebieden en nabij scholen en ziekenhuizen. 

Lidstaten zijn door de richtlijn verplicht tot het opstellen van geluidsbelastingkaarten ter inventarisatie van de geluidsproblematiek. De kaarten dienen te worden opgemaakt voor agglomeraties, belangrijke wegen, spoorwegen en luchthavens. Bij het opstellen van de kaarten moet worden opgenomen hoeveel personen, woningen, scholen en ziekenhuizen worden blootgesteld aan omgevingslawaai. 

Op basis van deze kaarten moeten lidstaten actieplannen opstellen ter voorkoming en vermindering van lawaai. Dit kunnen bijvoorbeeld maatregelen in het kader van verkeersplanning of ruimtelijke ordening, maar ook technische of economische maatregelen tegen lawaaibronnen zijn.

Daarnaast moeten lidstaten informatie over deze geluidsbelastingkaarten en uitgewerkte actieplannen aan het publiek beschikbaar stellen en aan de Commissie zenden. De verzamelde data worden beschikbaar gesteld op de website en in het data-archief van het Europees Milieu Agentschap. 

De geluidsbelastingkaarten en actieplannen worden elke vijf jaar opgesteld.  Zo kunnen ook de effecten van actieplannen worden vergeleken en geëvalueerd.

Stand van zaken
De laatste Nederlandse geluidsbelastingkaarten zijn in 2016 opgesteld. 

Andere regels op het gebied van (omgevings)lawaai richten zich op de bronnen van geluidshinder. Zo zijn er onder andere geluidslimieten voor motorvoertuigen (Verordening 540/2014) , en voor materieel gebruik buitenshuis, zoals betonbrekers en trilhamers (Richtlijn 2000/14/EG). Meer informatie over wetgeving op het gebied van bronnen van geluidshinder is te vinden op de website van de Europese Commissie

Nationaal beleid

De Europese Richtlijn omgevingslawaai is opgenomen in de Wet milieubeheer

Decentrale relevantie

Uit de Europese Richtlijn omgevingslawaai vloeien verplichtingen voort voor decentrale overheden in stedelijke gebieden, zoals:

  1. Provincies moeten geluidbelastingkaarten opstellen voor drukke wegen. Dit geldt ook voor (delen van) gemeenten die door de minister zijn aangewezen als agglomeraties;
  2. De provincies en gemeenten moeten vervolgens actieplannen uitwerken voor de beheersing van lawaaiuitstoot en -effecten;
  3. De provincies en gemeenten moeten de geluidsbelastingkaarten beschikbaar stellen. 

Kenniscentrum InfoMil ondersteunt de overheden die geluidsbelastingkaarten en actieplannen moeten opstellen. 

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG