Grensoverschrijdende samenwerking

Nederland beschikt over een groot grensgebied: zeven van de twaalf provincies grenzen direct aan het buitenland, over zee komen daar nog 4 provincies bij. Al meer dan vijftig jaar wordt er met de aangrenzende landen en in verschillende samenwerkingsconstructies samengewerkt om grensoverschrijdende belemmeringen weg te nemen. Dit wordt eveneens mogelijk gemaakt door het gebruik van bepaalde (Europese) fondsen.

Op deze pagina en de onderliggende sub pagina’s vindt u meer informatie over grensoverschrijdende samenwerking en de decentrale relevantie. Tevens raden we aan om te kijken op de website van de Kennisbank Openbaar Bestuur voor meer informatie.

Grenzen en verschillen

Door taal- en cultuurverschillen en verschillen in wet- en regelgeving, zijn grenzen tussen landen nog steeds duidelijk aanwezig. Burgers in grensgebieden worden hier dagelijks mee geconfronteerd. Dit kan zorgen voor problemen op onder andere het gebied van wonen, werken, onderwijs en zorg. De oorzaak hiervan ligt bijvoorbeeld bij lidstaten die Europese richtlijnen verschillend interpreteren, of omdat bij nieuwe Europese wetgeving de concrete impact ervan op specifiek de grensregio’s niet altijd wordt voorzien.

Komt u een signaal tegen van knellende Europese regels bij grensoverschrijdende samenwerking? Geef deze dan door aan Europa decentraal via ons Signaleringsloket. Eveneens heeft de EU een platform gelanceerd voor de grensregio’s Platform ‘Boosting EU border regions’, waarop soortgelijke meldingen kunnen worden gedaan.

Europese programma’s

Met de lancering van de Europa2020- strategie, die sinds 2014 ook openstaat voor overleg met decentrale overheden, ligt er nog meer focus op een sterke territoriale dimensie. Het doel van deze dimensie is het verkleinen van regionale verschillen binnen de Europese Unie. Daaruit zijn succesvolle samenwerkingsvormen gekomen, zoals de EUregio’s, de Benelux en INTERREG.

Grensoverschrijdende samenwerking kent ook financiële aspecten, met name in de vorm van het benutten van Europese subsidies voor het stimuleren van grensoverschrijdende projecten. Meer informatie hierover en over het gebruik van het instrument van de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (E(G)TS) en INTERREG vindt u onder Regionaal beleid en structuurfondsen, Europese territoriale samenwerking en EFRO.

Actieteam grensoverschrijdende Economie en Arbeid

Eind 2015 is het Actieteam Grensoverschrijdende Economie en Arbeid (GEA) opgericht. Doel van dit actieteam is het bevorderen van grensoverschrijdende mobiliteit en een betere benutting van kansen in de grensregio’s. Het actieteam bestaande uit vertegenwoordigers van Euregio’s, grensprovincies, grensgemeenten, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), MKB- Nederland en de Rijksoverheid heeft begin 2017 het rapport “Grenzen slechten, regio’s verbinden, mensen bewegen” gepubliceerd.

Institute for Transnational and Euregional cross border cooperation and Mobility (ITEM)

Daarnaast is het aan te bevelen om gebruik te maken van de kennis van ITEM bij grensoverschrijdende vraagstukken. ITEM is een expertisecentrum dat zich bezig houdt met onderzoek, advisering, kennisuitwisseling en trainingsactiviteiten omtrent de grensoverschrijdende mobiliteit en samenwerkingen. Zij focussen zich vanuit een multidisciplinaire invalshoek voornamelijk op de identificatie van de oorzaken omtrent de problematiek van grensoverschrijdende samenwerkingen. Vanuit deze identificatie formuleren zij dan een mogelijke oplossing.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Grensoverschrijdende samenwerking

Nieuws Grensoverschrijdende samenwerking

Comité van de Regio’s: nieuw rapport over voortgang EGTS

Het overkoepelende samenwerkingsverband voor grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking, de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS), wordt alsmaar gevarieerder in locatie, betrokken actoren en behandelde onderwerpen. Dit blijkt uit het nieuwe jaarlijkse rapport van het Comité van de Regio’s over de EGTS. Verder valt in het rapport te lezen dat het Comité zich zorgen maakt om het Schengengebied dat onder druk staat door de vluchtelingencrisis.

Lees het volledige bericht

Opnieuw stampei over Duitse tolwegen

Na de Bondsdag keurt nu ook de Duitse Bondsraad de plannen tot het invoeren van tol op de snelwegen goed. Dit Duitse plan houdt in dat automobilisten vanaf 2019 tol gaan betalen op de Duitse snelwegen. Vier landen, waaronder Nederland, zijn actief bezig om de invoering van de Duitse tol te voorkomen.

Lees het volledige bericht

Europees Parlement: Duitse tolheffing schendt alsnog Europese non-discriminatieregels

Het Europees Parlement heeft in grote meerderheid besloten dat het Duitse nieuwe tolheffingssysteem tot discriminatie zal leiden en dus het EU non-discriminatie beginsel schendt. De Duitse regering heeft in januari 2017 een beslissing genomen omtrent tolheffing. Vanaf 2019 zouden automobilisten tol gaan betalen op de Duitse snelwegen. Voordat dit besluit werd genomen bestond veel commotie over de heffingen. Zou de tol in strijd zou zijn met de Europese regels? Het Europees Parlement heeft zich hier nu ook over uitgesproken.

Lees het volledige bericht

Nieuw onderzoek toekomst detailhandel Benelux

De Benelux beslaat een regio van 28 miljoen consumenten. Daarbij is het inkomen per hoofd van de bevolking in elk van de drie landen hoger dan het Europese gemiddelde. Er is nieuw onderzoek ingesteld om de toekomstige kansen voor de detailhandel van de Benelux te onderzoeken en de belemmeringen die nu leven in kaart te brengen.

Lees het volledige bericht

Nederlands voorzitterschap Benelux 2017 en grensoverschrijdende samenwerking

Nederland is voor het jaar 2017 voorzitter van de Benelux en heeft verscheidende grensoverschrijdende problemen op haar agenda staan. Prioriteiten zijn het bevorderen van de duurzame economische groei en veiligheid en justitie over de grens. De prioriteiten komen overeen met die van de Europese Unie in bijvoorbeeld het beleid omtrent duurzame economische groei.

Lees het volledige bericht

Aan de slag met concrete acties voor betere grensregio’s

Alle informatie over grensoverschrijdende samenwerking moet op één (online) plek te vinden zijn. Arbeidsbemiddelingsorganisaties aan beide zijden van de grens moeten structureel samenwerken. Een snellere bereikbaarheid van werk- of stageplaats aan de andere kant van de grens. Dit zijn voorbeelden van concrete doelen die het Actieteam Grensoverschrijdende Economie en Arbeid (GEA) op 30 januari 2017 in een rapport presenteerde.

Lees het volledige bericht

Kansen voor Nederlandse grensregio’s bij wegnemen barrières

Op 23 november 2016 verscheen het rapport ‘De arbeidsmarkt aan de grens met en zonder grensbelemmeringen’ van het Centraal Planbureau. Hieruit blijkt dat de Nederlandse grensregio in potentie meer werkgelegenheid en een hoger loonniveau kan bieden. In het grensgebied vormt de landsgrens namelijk nog altijd een barrière voor de arbeidsmarkt.

Lees het volledige bericht

Voorlopig Raadsstandpunt bereikt over verordeningen inzake vermogensstelsels

Volgens de Europese Commissie leefden in 2011 ongeveer 16 miljoen koppels in de Europese Unie in een grensoverschrijdende situatie. Er was toen echter nog geen duidelijke EU-regelgeving met betrekking tot vermogensstelsels voor gehuwde koppels of geregistreerde partners in grensoverschrijdende situaties. Achttien lidstaten, waaronder Nederland, hebben nu overeenstemming bereikt over een algemene oriëntatie inzake twee verordeningen die daar verandering in moeten brengen.

Lees het volledige bericht

Nederland voldoet binnenkort aan regels EU-beroepskwalificaties

Nederland zal dit najaar volledig voldoen aan de Europese regels omtrent de erkenning van beroepskwalificaties. Zo stelt minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Nederland heeft de richtlijn voor de erkenning van beroepskwalificaties niet tijdig geïmplementeerd in lagere regelgeving, en is daarom door de Europese Commissie in gebreke gesteld.

Lees het volledige bericht

Grensprovincies openen eigen vertegenwoordiging in Noordrijn-Westfalen

De Nederlandse grensprovincies Gelderland, Overijssel en Limburg beschikken vanaf 1 mei 2016 over hun eigen vertegenwoordigers in Noordrijn-Westfalen. Zo wordt de samenwerking met de Duitse deelstaat verder versterkt. Bij het Nederlandse consulaat-generaal in Düsseldorf zullen de vertegenwoordigers samen met het Rijk de Nederlandse belangen behartigen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Grensoverschrijdende samenwerking

Mogen niet-EU-studenten zich in onze gemeente vestigen, terwijl ze in een naburige lidstaat studeren?

Onze gemeente bevindt zich in een grensregio waar er sprake is van (bevolkings)krimp. Aan de andere kant van de grens is er echter veel activiteit op het gebied van onderwijs en onderzoek. Welke mogelijkheden zijn er voor onze gemeente – bijvoorbeeld op het gebied van het bieden van huisvesting aan buitenlandse studenten die aan de andere kant van de grens studeren –  om hier ook de vruchten van te plukken en met welke (Europese) regelgeving krijgen we te maken?

Bekijk het antwoord

Welke mogelijkheden zijn er om grensoverschrijdende energie te realiseren?

Onze regio oriënteert zich op de mogelijkheden om meer en beter samen te werken op het gebied van grensoverschrijdende energie(transitie). Zijn er al initiatieven genomen met betrekking tot grensoverschrijdende energietransitie? Welke kansen liggen er om grensoverschrijdende samenwerking op dit gebied te bevorderen?

Bekijk het antwoord

Is de Patiëntenrichtlijn van invloed op gemeentelijke zorgtaken en zorg over de grens?

Inwoners van onze grensgemeente kunnen gezondheidszorg soms beter of sneller in het buitenland krijgen. Klopt het dat de Europese Patiëntenrichtlijn 2011/24/EU voor grensoverschrijdende gezondheidszorg mogelijkheden biedt om zorg in het buitenland te kunnen ontvangen en vergoed te krijgen? En welke invloed heeft deze richtlijn op de organisatie van gemeentelijke zorgtaken, gelet ook op de ontwikkelingen in de zorg en de aanstaande decentralisatie in 2015?

Bekijk het antwoord

Hoe kunnen we als gemeente gebruik maken van het samenwerkingsinstrument EGTS?

Onze gemeente werd door een van onze partners bij de uitvoering van een programma voor territoriale samenwerking gewezen op de mogelijkheid om te kiezen voor het samenwerkingsinstrument ‘Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking’. Wat is dit voor instrument en wat zijn de voorwaarden en voordelen om er gebruik van te maken?

Bekijk het antwoord

Waar kan een grensarbeider terecht voor meer informatie over sociale zekerheid en arbeidsrecht?

Onze (grens)gemeente heeft met enige regelmaat te maken met informatieverzoeken van grensarbeiders. Zij willen specifiek meer duidelijkheid over sociale zekerheids- en arbeidsrechtelijke kwesties, die spelen wanneer zij werk komen verrichten in onze regio dan wel wanneer zij werk over de grens gaan verrichten. Bestaat hiervoor een informatiepunt?

Bekijk het antwoord

Hoe kan een buitenlands bedrijf voldoen aan de voorwaarde van een Gedragsverklaring bij een Europese aanbesteding?

Bij een Europese aanbesteding heeft de provincie in de stukken opgenomen dat alle inschrijvers een Gedragsverklaring aanbesteden moeten verstrekken. Deze verklaring wordt door dienst Justis verstrekt. Buitenlandse bedrijven kunnen echter niet door dienst Justis gescreend worden en zij kunnen daarom geen Gedragsverklaring aanbesteden aanvragen. Een Duits bedrijf wil zich nu inschrijven op de aanbesteding en stelt de volgende vraag: hoe kunnen wij aan de voorwaarde gesteld in de aanbestedingsstukken aangaande het verstrekken van een Gedragsverklaring aanbesteden voldoen?

Bekijk het antwoord

Publicaties Grensoverschrijdende samenwerking

Actiepunten

Kamerbrief over Grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie en arbeid, juli 2015
Voortgangsbrief GROS, februari 2015
Voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Bijlage voortgangsbrief GROS, oktober 2012
Verslag Kamerdebat GROS, december 2011

Grenseffectentoets, Panteia 2014
Kansen aan de grens, VNG 2014
Advies wegnemen praktische belemmeringen bij grensoverschrijdende arbeid, 2013
‘Wij doen dat zo’: Onderzoek naar de grenseffecten van Europees beleid, Universiteit Leiden 2012
Benelux Almanak Grensoverschrijdende Samenwerking 2011-2015, Benelux 2011

GROS actielijsten

GROS actielijst Nederland/Vlaanderen, oktober 2012. Over dit document:

1) Deze lijst schept geen juridisch verbindende verplichtingen. Beide zijden engageren zich tot het leveren van een adequate inspanning om de knelpunten in deze lijst (de actiepunten) binnen 2 a 2,5 jaar op te lossen, dan wel om binnen deze periode forse voortgang te boeken. De monitoringspunten zullen op iets grotere afstand worden gevolgd.

2) De lijst is een dynamisch document. Beide zijden kunnen aangeven een punt van de lijst te willen afvoeren of – indien daarover overeenstemming bestaat – er een actiepunt of monitoringspunt aan toe te voegen. Ook kunnen Nederland en Vlaanderen bij onderlinge overeenstemming besluiten een monitoringspunt te verheffen tot actiepunt.

3) In Nederland zal het Ministerie van Binnenlandse Zaken primair verantwoordelijk zijn voor het monitoren van de voortgang; in Vlaanderen het Departement Internationaal Vlaanderen. Beide departementen houden daarover ook onderling contact.

4) De actie- en monitoringslijst is niet het enige instrument van Vlaams-Nederlandse grensoverschrijdende samenwerking. Vlaanderen en Nederland erkennen de grote, eigen, en intrinsieke waarde van een goede samenwerking en communicatie op alle bestuurlijke niveau’s en zij blijven deze samenwerking aanmoedigen en waar mogelijk faciliteren.

Kamerbrief ‘Stand van zaken Actielijst Nederland-Vlaanderen’, februari 2015

GROS Actielijst Nederland-Nedersaksen, januari 2014
GROS Actielijst Nederland – Noordrijn-Westfalen, december 2013

 

 

 

 

 

Wet- en regelgeving Grensoverschrijdende samenwerking

Wat is GROS?

Benelux- en de Anholt-overeenkomst

De Raad van Europa is de motor achter grensoverschrijdende samenwerking. In 1980 werd de Kaderovereenkomst van Madrid gesloten. Hierdoor hebben regionale en lokale overheden de mogelijkheid om op publiekrechtelijke basis over de grens samen te werken. Lidstaten kunnen zo bilaterale en multilaterale overeenkomsten sluiten over grensoverschrijdende samenwerking.

Er zijn twaalf bilaterale en multilaterale overeenkomsten opgesteld. Voor Nederland en zijn buurlanden zijn voornamelijk de Benelux-Overeenkomst en de Anholt-Overeenkomst van belang.

Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking

De Verordening over Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) is op 1 augustus 2006 in werking is getreden. De verordening biedt de mogelijkheid een grensoverschrijdend lichaam op te richten met rechtspersoonlijkheid.

Juridisch instrument

Een EGTS is een juridisch instrument om grensoverschrijdende, transnationale of interregionale samenwerking tussen regionale of lokale overheden te vergemakkelijken. De leden van een EGTS kunnen lidstaten, regionale en lokale overheden en publiekrechtelijke instellingen zijn. De leden moeten uit ten minste twee lidstaten komen.

Met name landen die nog geen partij zijn bij de Kaderovereenkomst van Madrid of die geen bilateraal akkoord hebben afgesloten, kunnen gebruik maken van de verordening. Voor Nederland is de EGTS verordening daarom van minder toegevoegde waarde.

Structuurfondsprogramma’s

De EGTS-verordening is ontstaan nadat bleek dat lidstaten moeilijkheden ondervonden bij grensoverschrijdende samenwerking in het kader van de Europese structuurfondsprogramma’s. Bijzonder is dat de EGTS overheden voor het eerst de mogelijkheid biedt zich te verenigen in instanties uit verschillende landen, zonder dat daarvoor een internationale overeenkomst is getekend door de nationale parlementen.

Benelux Verdrag

Decentrale overheden kunnen via het Benelux Verdrag in de drie Beneluxlanden op publiekrechtelijke basis grensoverschrijdend samenwerken. Het eerste Benelux Verdrag werd in 1958 ondertekend voor een periode van vijftig jaar. Omdat er noodzaak was tot vernieuwing is een nieuw verdrag vastgesteld dat op 1 januari 2012 in werking is getreden. Het nieuwe verdrag is meer pragmatisch ingericht en beter afgestemd op de veranderende internationale en maatschappelijke context.

Hoofdthema’s Benelux-samenwerking

De nieuwe Benelux-samenwerking richt zich op drie hoofdthema’s:

  • interne markt en economische unie;
  • duurzaamheid;
  • justitie en binnenlandse zaken.
X