Wat is staatssteun?

Wanneer decentrale overheden Europese subsidies binnenhalen en besteden, moet dit conform de regels omtrent staatssteun gebeuren. Maar wat is staatssteun precies? Waarom moeten decentrale overheden bij het besteden van een Europese subsidie ook nog rekening houden met evenals Europese staatssteunregels? Op deze pagina kunt u hier meer over lezen.

Staatssteun

De EU wil gelijke concurrentievoorwaarden scheppen voor alle ondernemingen op de interne markt. Overheidssteun aan ondernemingen die de concurrentie binnen de Europese Unie negatief beïnvloeden, zijn verboden. Deze moeten in principe worden aangemeld bij de Europese Commissie. Dit geldt ook voor Europese subsidies die via de lidstaten worden besteed. Steunmaatregelen die belangrijke, Europese beleidsdoelen stimuleren zijn wel toegestaan. De staatssteunregels sluiten daarom grotendeels aan bij de doelen van de Europese fondsen.

Wanneer staatssteun?

Art. 107 Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie verbiedt in principe het geven van staatssteun, maar maakt hier wel uitzonderingen op. Om te beoordelen wat er onder staatssteun valt, moeten de volgende cumulatieve criteria gehanteerd worden:

Er is sprake van staatsmiddelen die aan een onderneming worden verleend

Staatsmiddelen zijn alle steunmaatregelen die rechtstreeks of indirect door staatsmiddelen zijn bekostigd. Een onderneming is elke eenheid die een economische activiteit uitoefent. Onder een economische activiteit valt ‘elke activiteit bestaande in het aanbieden van goederen en diensten op een bepaalde markt’.

Deze staatsmiddelen verschaffen een economisch voordeel dat niet via normale commerciële weg zou zijn verkregen

Non-marktconformiteit. Wanneer een onderneming een economisch voordeel ontvangt dat onder normale marktvoorwaarden niet zou zijn gegeven, is er sprake van staatssteun. De staat verstrekt een eenzijdig voordeel, de onderneming hoeft geen tegenprestatie te leveren die opweegt tegen de steun van de overheid. Als de steun van de overheid niet marktconform is, dan is er sprake van staatssteun.

De maatregel is selectief: het geldt voor één of enkele ondernemingen, een specifieke sector/regio

Als een voordeel selectief wordt toegekend aan bepaalde ondernemingen of producties, is er al snel sprake van staatssteun. Bij decentrale overheden is dit vaak het geval. Algemene maatregelen van regionale en lokale overheden pakken overwegend selectief uit, omdat zij vaak enkele ondernemingen in de regio bevoordelen. Daarnaast is een maatregel die geldt voor één sector per definitie selectief, waardoor er vaak sprake is van staatssteun.

De maatregel vervalst de mededinging (in potentie) en (dreigt te) leiden tot een ongunstige beïnvloeding van handelsverkeer in EU

Grensoverschrijdend effect. Wanneer de positie van een steun ontvangende onderneming wordt versterkt ten opzichte van intracommunautaire concurrenten, kan de steun de concurrentie vervalsen. De Europese Commissie en het Hof van Justitie EU geven een ruime uitleg aan het begrip grensoverschrijdend effect. Meer informatie over het grensoverschrijdend effect kunt u hier vinden.

Staatssteun en Europese subsidies Europaproof

Tijdens het besteden van Europese subsidies moeten decentrale overheden dus onder andere rekening houden met de staatssteunregels. Voor meer informatie over staatssteun verwijzen wij u graag door naar het dossier staatssteun.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Nieuws Wat is staatssteun?

Nederlandse versie van mededeling staatssteun (Notion of State aid)

Donderdag 18 mei 2016 heeft de Europese Commissie de definitieve versie van de mededeling staatssteun (in het Engels de ‘Notion of State aid’) aangenomen. Deze mededeling is nu tevens in Nederlands en in alle overige Europese talen gepubliceerd.
Lees het volledige bericht

Mededeling staatssteun (Notion of State aid) is aangenomen

Donderdag 18 mei 2016 heeft de Europese Commissie de definitieve versie van de mededeling staatssteun (in het Engels de ‘Notion of State aid’) aangenomen. Deze mededeling is het sluitstuk van het State Aid Modernization (SAM) programma, waar door velen lange tijd reikhalzend naar werd uitgekeken. De Notion of State aid biedt een leidraad in het staatssteunrecht. Daarnaast vervangt deze mededeling onder andere de mededeling grondtransacties.

Lees het volledige bericht

Kamerbrief geeft duidelijkheid over stand van zaken aanleg breedband

Op 19 mei 2016 stuurde minister Kamp van Economische Zaken (EZ) een brief aan de Tweede Kamer waarin hij een overzicht schetst van de actuele ontwikkelingen omtrent de aanleg van breedband. Daarnaast gaat hij in op de inzet van het ministerie van EZ voor de facilitering van de aanleg van snel internet in het buitengebied. Bijvoorbeeld door oprichting van een kennisplatform voor de uitwisseling van informatie en best practices.

Lees het volledige bericht

Gemeentelijke fiscale heffingen wellicht staatssteun

Vorige week verscheen in het Financieel Dagblad een artikel over toeristenbelasting en mogelijke onwettigheid. Hierin werd kort gerefereerd aan de staatssteunregels die in dit geval wellicht ook een rol spelen. Hieronder valt meer te lezen over de wijze waarop fiscale maatregelen zich verhouden tot de staatssteunregels.

Lees het volledige bericht

Meer duidelijkheid over de AGVV

De Europese Commissie heeft het bestaande FAQ-document over de toepassing van de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV), verruimd. Dit document kan decentrale overheden verduidelijking bieden over de AGVV. De FAQ gaat in op alle 58 artikelen van de verordening.
Lees het volledige bericht

Aanleg recreatieve jachthaven infrastructuur geen staatssteun

Steun voor de aanleg van infrastructuur voor recreatief gebruik in de jachthaven van Leixões (Portugal) houdt geen staatssteun in. Dit oordeelde de Commissie in een in februari 2016 verschenen besluit. De steun heeft volgens de Commissie namelijk hooguit een marginaal effect op het handelsverkeer tussen de lidstaten. Steun voor de aanleg van een cruiseschip terminal leverde volgens de Commissie wel, overigens verenigbare, staatssteun op.
Lees het volledige bericht

De grenzen van openbare infrastructuur: de Europese Commissie licht toe

Financiering van algemeen toegankelijke infrastructuur wordt in beginsel beschouwd als een publieke taak. Staatssteun kan hierdoor uitgesloten worden. Echter, de scheidslijn tussen wat wel of niet onder een publieke taak valt, kan soms dun zijn. Dit blijkt ook uit een geschil dat bij onze zuiderburen speelt ten aanzien van infrastructuur rondom een shoppingcenter. De Europese Commissie heeft zich hier ook over gebogen en haar besluit wordt in dit bericht nader toegelicht.
Lees het volledige bericht

Recente ontwikkelingen in staatssteunrecht bij grondtransacties

De Europese Commissie én de Rechtbank Den Haag hebben zich onlangs beiden uitgesproken over een staatssteunzaak met betrekking tot grondtransacties. De Rechtbank Den Haag sprak zich uit over de zaak Krimpenerwaard, over de verkoop van een activiteitencentrum. De Europese Commissie nam een besluit over de zaak Leidschendam-Voorburg.
Lees het volledige bericht

Staatssteun scoreboard 2015 gepubliceerd: spreken de cijfers voor zich?

Nederlandse overheden verleenden in 2014 minder staatssteun dan overheden van andere lidstaten. Dit blijkt uit het nieuwe zogenoemde Scoreboard staatssteun, waarin de staatssteunuitgaven van de lidstaten van de EU tot en met 2014 zijn gebruikt. De cijfers zijn gebaseerd op feitelijke aangeleverde gegevens. Echter de wijze waarop staatssteun wordt gemeten, verschilt per jaar per lidstaat.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Wat is staatssteun?

Hoe zit dat nu met grondtransacties en staatssteun nu de Mededeling grondtransacties is vervallen?

Onze gemeente is momenteel in lopende onderhandelingen met een marktpartij over de overdracht van gronden. Hiervoor hanteren we (mede in verband met de benodigde staatssteuntoets) de systematiek uit de Mededeling grondtransacties van de Europese Commissie. We hebben gelezen dat deze is komen te vervallen. Klopt dit? Zo ja, is er sprake van een overgangsperiode en welke veranderingen kunnen we verwachten?

Bekijk het antwoord

Is het verlenen van een anti-afhaak subsidie in lijn met de staatssteunregels?

Ons waterschap is voornemens om een korting op de afvalstoffenheffing verlenen aan bedrijven die hun afvalwater door ons laten zuiveren. Het zuiveren van afvalwater door waterschappen is naar onze mening een wettelijke taak. Daarom betalen particuliere gebruikers ook een afvalstoffenheffing voor afvalwaterzuivering. In hoeverre zijn de staatssteunregels van toepassing op een dergelijke kortingsregeling?

Bekijk het antwoord

X