Gemeenschappelijk landbouwbeleid

Het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) is door de Europese Economische Gemeenschap in 1962 ingevoerd als gevolg van de behoefte om de levensmiddelenproductie te verhogen en de landbouw te herstructureren na de Tweede Wereldoorlog. Het GLB speelt een cruciale rol in de bescherming van de toekomst van landbouwgemeenschappen, landelijke dorpen en gemeenten, de biodiversiteit, het landschap en de bodemkwaliteit. Het GLB zorgt niet alleen voor een aanzienlijk exportvolume, maar ook voor een stabiele aanvoer van betaalbaar voedsel van goede kwaliteit voor de inwoners van de EU.

Het specifieke regelgevend kader voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid is vastgesteld in:

Het GLB bestaat uit twee pijlers:

 Rechtstreekse betalingen en marktmaatregelen

Hiermee beoogt de EU de landbouwmarkten te stabiliseren, een redelijke levenstandaard aan landbouwers te garanderen en de landbouwactiviteit te verhogen. Hierbij heeft de EU beschikking over het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF). Het ELGF helpt bij het waarborgen van voedselzekerheid aan Europese burgers en draagt bij aan de prijs- en inkomensstabiliteit voor Europese agrariërs. Voor het ELGF is in Verordening 1307 /2013 het fonds specifieke regelgevend kader vastgesteld. Binnen Nederland is de RvO de aangewezen uitvoeringsinstantie en valt dit buiten de verantwoordelijkheid en bevoegdheid van decentrale overheden.

Plattelandsontwikkeling

Het beleid van de EU inzake plattelandsontwikkeling is ingevoerd als tweede pijler van het GLB bij de hervorming van de “Agenda 2000”. Dit beleid wordt medegefinancierd door het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (ELFPO) en nationale bijdragen. De nationale bijdragen betreffen met name cofinanciering van provincies en waterschappen. Het ELFPO draagt bij aan groei en werkgelegenheid op het platteland door middel van gerichte investeringen in duurzame plattelandsontwikkeling. Meer informatie over plattelandsontwikkeling leest u op deze webpagina.

De toekomst van het GLB

In 2013 is het GLB hervormd met het uitgangspunt efficiënter, rechtvaardiger, groener en innovatiever beleid neer te zetten. De Commissie wil in de komende programmaperiode 2021-2027 deze hervormingen doorzetten, maar wel meer accent leggen op het stimuleren van innovatie, klimaattransitie en verduurzaming van de landbouwsector.

Op basis van het Commissievoorstel voor de inrichting van het MFK 2021-2027 van 2 mei 2018 lijkt de meest aangrijpende verandering dat het totale GLB-budget waarschijnlijk omlaag gaat. In het voorstel zou dit budget verminderd worden van de huidige € 408,31 miljard naar € 365 miljard. Indien men inflatie meerekent, komt dit overeen met een verlaging van 15%. De financiële EU-bijdrage zou met 16% verlaagd worden voor inkomenssteun en met 13% voor plattelandsontwikkeling. De verlaging komt echter ook deels voort uit de verwachte uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU.

Voor de toekomst van het GLB blijft duurzaamheid een speerpuntthema en dit komt ook nadrukkelijk terug in de Europese Green Deal. Daarin legt de Von der Leyen-Commissie vast dat ten minste 40% van het totale GLB-budget bij dient te dragen aan klimaatactie. Tevens dienen nationale plannen voor landbouw de ambitie van de Green Deal en van de Farm to Fork strategy (verwacht op 29 april 2020) te reflecteren en worden getoetst op klimaat- en milieucriteria. Deze nationale plannen dienen daarmee bij te dragen aan bijvoorbeeld meer biologische landbouw, precisielandbouw, en een verbeterd dierenwelzijn.

Meer informatie over de toekomst van het GLB leest u op de pagina’s Voorstel verordening betreffende financiering, beheer en monitoring GLB en Voorstel verordening GLB strategische plannen.

Het GLB in Nederland

In Nederland is het uitgangspunt dat landbouwbedrijven meer gaan innoveren, zich beter op de markt richten en minder afhankelijk worden van inkomenssteun. Bedrijven zijn op deze manier in staat hun concurrentiepositie te behouden of te versterken. Daarnaast werkt Nederland aan de ontwikkeling van productiemethoden waarbij efficiënter gebruik wordt gemaakt van natuurlijke hulpbronnen om zo natuur en milieu te sparen. In de periode tot 2020 zal via het GLB meer dan 6 miljard euro in de landbouwsector en de plattelandsgebieden van Nederland geïnvesteerd zijn.